Атом құрылысы туралы жалпы түсінік. Квант сандары

Химияның негізгі заңдары
Масса сақталу заңы;
энергия сақталу заңы;
құрам тұрақтылық заңы;
еселік және көлемдік қатынастар заңдары;
Авогадро заңы,
эквиваленттер заңы.

Атом құрылысы туралы жалпы түсінік
Атом – бұл химиялық элементтің химиялық қасиеттерін тасымалдаушы және одан әрі бөлінбейтін кішкентай бөлшек.
Атом құрамы:
оң зарядталған ядро, екі түрлі қарапайым бөлшек.
ядроның сыртын теріс зарядталған электрондар қаптап жүреді.
Молекула – заттың қасиетін сипаттайтын кішкентай бөлшек ол атомнан құралады.
Протон – қарапайым оң зарядталған бөлшек.
Нейтрон – қарапайым зарядталмаған бөлшек.
Электрон – теріс зарядталған бөлшек
Ядро заряды – протон мөлшеріне сандық жағынан тең болады.
Атомдық масса – протондар мен нейтрондардың қосындысы.

Нейтрон санын табу:
Аr – атомдық масса
N – нейтрон саны
Z – реттік нөмірі(протон саны)
N = Ar - Z

Тізбек:
Атом – молекула – зат – дене – материя - планета

Кванттық сандар:
N – бас квант саны
L – орбиталь квант саны
M – магнит квант саны
S – спин квант саны
Квант саны – орбитальдағы сандар жиынтығы.

Бас квант саны: n
электрон энергиясын және электрон қабатының өлшемін анықтайды.
Берілген энергетикалық деңгейде электрондардың орналасуын анықтайды.
Энергетикалық деңгей – бас квант сандары бірдей электрондар орналасқан кеңістік.

Орбиталь квант саны: І
Электрон бұлттарының пішіні мен электронның энергетикалық жағдайын сипаттайды.
S,p,d,f,g,h электронды деңгейшелерге сәйкес келетін мәндері болады.

Сәйкес келетін электрондар:
L = 0, s – электрондар деп аталады.
L = 1, p – электрондар деп аталады.
L = 2, d - электрондар деп аталады.
S – шар тәрізді.
P – гантель тектес.

Магнит квант саны: m
Орбитальдардың жалпы санын және олардың атом кеңістігінде орналасу ретін көрсетеді.
m = 2L+1 формуласы бойынша өрнектеледі.
-1,0,+1 аралығындағы бүтін сандардың мәніне ие.

Спин квант саны: s
Электронның өз осі бойынша айналу қозғалысын сипаттайды.
Сағат тілі және сағат тіліне қарсы айналуға келетін +1/2,-1/2

Энергетикалық деңгейшедегі электрондардың максималды саны:
S – деңгейшесінде s2
P – деңгейшесінде p6
D – деңгейшесінде d10
F – деңгейшесінде f14

Атомды орбитальдарды электрондармен толтыру принциптері:
Паули принципі.
Клечковский ережесі.
Гунд(Хунд) ережесі.

Паули принципі:
Атомда барлық квант сандарының мәндері бірдей болуы мүмкін емес.Екі электрон кем дегенде бір квант санымен ерекшеленуі тиіс.
4s – деңгейше
N+l=4+0=4
3d – деңгейше
N+l=3+2=5
5s – деңгейше
N+l=5+0=5
4d –деңгейше
N+l=4+2=6

Клячковский ережесі: аз деңгейшелер бірінші толтырылады.
4s – деңгейше
N+l=4+0=4
3d – деңгейше
N+l=3+2=5
5s – деңгейше
N+l=5+0=5
4d –деңгейше
N+l=4+2=6