Değişimi Etk. Şeyler

Rol değişimi
I. ve II. Dünya Savaşları askeri teknolojinin gelişmesine yol açtı.
II. Dünya Savaşı’nın arkasından yorgun düşen Avrupa devletleri ve özellikle İngiltere,
dünya tarihindeki etkin rolünü yitirmiş, siyasi, ekonomik ve askeri güç Amerika Birleşik Devletlerine (Savaşa girmedi üretti) geçti.

Almanya
II. Dünya savaşından sonra Almanya’nın yenilgisinin ardından ABD’ye ve Sovyet Rusya’ya giden Alman bilim insanları, uzay çalışmalarına destek verdiler .
Bu destek V1 ve V-2 füzelerinin gelişmesine ve bu bilgi birikimi uydu teknolojisinin alt yapısını geliştirdi.
V1 füze

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra
Askeri amaçlarla kullanılan Uydu ve internet teknolojilerinin sivil amaçlarla kullanılmasına
bağlı olarak insanoğlu,
tarih boyunca görülmemiş hızlı bir iletişim devrimi yaşamış
Bunun sonunda sosyal bilimler “küreselleşme”
denen bir olgu ve kavram yaygınlık kazanmıştır.
Bu tür bir küreselleşme çağımıza özgü olup,
Tarih içinde Roma,
Moğol ve Osmanlı gibi imparatorlukların öncülüğünde yaşanan kısmı küreselleşmeden çok farklıdır.
Yaşanan küresel faaliyetlere büyük şirketler öncülük etmektedir.

Bugün küreselleşme,
dünya çapında sosyal değişmeleri yaygınlaştırıyor,
Gelecek yıllarda pek çok ulus-devletin milli kültürünün müzelerde çiplerde saklanacağı ve ölü bir kültür muamelesi göreceği tahmin ediliyor.

• Toplumsal rol ve statüler,
• Ekonomik varlıklarda,
• Nüfus artış hızında, • Üretim ilişkilerinde,
• Aile ve akrabalık ilişkilerinde,
• Dinsel kurumlar,
• Gelenek ve göreneklerin değişmesi
• Teknolojik, (üretimde kullanılan araç ve gereçlerin değişmesi)
• Eğitim kurumunda,
• Kişilik,
• Sanatta,
• Çocuk yetiştirme yöntemlerinde (Bu konuda klasik edebiyat eserleri okunabilir)
• Cinsel davranış, tutum ve değerlerinde
• Kitle iletişim sistemlerinde
• Dilde değişmeler
Belli bir zaman ve mekandaki toplumda sosyal değişimi incelerken, her biri tek tek ele alınmalı ve aralarındaki etkileşime de bakılmalıdır.

SOSYAL DEĞİŞME, GENEL KURAMLAR VE FAKTÖRLER
Bazı düşünürler, sosyal değişimi bir takım kuramlarla açıklamaya çalışmışlardır. Tarih içinde oluşan sosyal değişmeleri açıklamak için pek çok kuram ileri sürülmüştür. Bunlardan bazıları
1. Orijinal durumdan çöküş kuramı
2. Döngüsel değişim kuramı
3. Sürekli sosyal ilerleme kuramı
4. Marx’ın tarihsel materyalizmi
5. Evrim kuramları (Sosyal Darvinizm)
6. Sosyo-biyolojik kuramlar

Günümüzde ekonomik gelişmelerin,
teknik ilerlemelerin,
nüfus hareketlerinin
toplumu değiştirdiği düşünülüyor,

Toplumsal Değişimi etkileyen Faktörler
• Coğrafi etmenler
• Demografik etmenler
• Din
• Düşünceler
• Liderler
• Askerler
• Buluş ve keşifler
• Teknoloji
• Çatışma

Alman düşünür Karl Marx (1818-1883), altyapıyı,
en geniş anlamıyla toplumun tüm maddi unsurları,
üst yapıyı ise en geniş anlamıyla toplumun tüm düşünsel olanakları olarak tanımlamaktadır,
toplumdaki ilişkileri altyapı ve üstyapının diyalektik bir sentezi olarak nitelendirmektedir

BİLİM VE TEKNOLOJi FAKTÖRÜ
Bütün sosyal değişme kuramlarında teknoloji bir faktör olarak kabul edilmektedir.
Bilimi doğa kanunlarının araştırılması, teknolojiyi de hayatı kolaylaştırmak için bu kanunların maddi hayata uygulanması olarak tanımlamıştık.
Bilim ile teknoloji ancak 19. yüzyılda yan yana gelebilmiştir.
Bu yüzdendir ki bu yüzyılda insanoğlu, Batı’da tarihin hiçbir döneminde şimdiye kadar olmamış bir keşif ve patent yoğunluğu yaşamıştır.

Belirli bir zaman ve mekandaki toplumdaki sosyal değişmeyi anlamak,
iç ve dış faktörleri hesaba katmak gerekir.
Sosyal değişim; savaş, devrim, doğal felaketler, salgın hastalıklar ve barış dönemleri için ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Bir toplum, dış faktörlerin etkisi altında kendi kurumlarını ve yapısını değiştirme ihtiyacı duyabilir.
Dış faktörler, toplumun iç dengesini bozabilir.
Basiret sahibi yöneticiler, toplum varlığını korumak ve devam ettirmek için top yekun bir yapı ve ilişki değişikliğine gider.
Toplum içindeki bazı unsurlar, bu değişime direnir ve zamanla bir tür denge kurulur.

Osmanlı devletinde bilim ve teknoloji
Osmanlı devletinin bilim ve teknolojiye yaklaşımına
ve bunun sosyal değişmeye etkisi incelendiğinde
Osmanlı Devleti’nin yönetici zümresi
Avrupalılardan kendisini üstün görmüştür.
Ancak Batı’nın silah teknolojisinin en iyi bir müşterisi Osmanlı devleti olmuştur.
17. yüzyılda savaş meydanlarında alınan yenilgiler bir dönüm noktası olmuştur

Osmanlı devleti yöneticileri sadece silah alımının yeterli olmadığını anlamıştır.
Batı savaş tarzının alınması ve yabancı uzman ithal edilmesi gerektiği görüşüne götürmüştür ve bunlar Islahatları getirmiştir.
Böylece toplumda gelecek yüzyıllarda yaşanacak hızlı değişimin
fitili yakılmıştır.

Gelişmeye Açık
Osmanlı tebaasının,
saat, dürbün,
tabanca ve tüfek, ayna, teleskop, gözlük gibi
Avrupa’da üretilen ürünlere sahip olma konusunda istekli oldukları anlaşılmaktadır.

Osmanlı döneminde Türkiye’de Piri Reis’in akibeti, nin ne olduğunu biliyor muyuz?

Takiyüddin’in rasathanesinin yıkılması,
(Niçin Yıkıldı???)
Lagari Hasan Çelebi’nin Kırım’a sürülmesi,
Mimar Sinan’ın Sari Mustafa Çelebi’ye anlattığı kendisini kıskanan kimselerin ona ettiği oyunlar, bireysel kıskançlık ve çekememezliklerin bilimsel ve teknolojik gelişmenin önünde önemli bir engel olduğuna kanıttır.
Diğer yandan Osmanlı toplumunda bilim yerine edebiyat, şiir ve güzel söz söyleme önemsenmişti.

ISLAHAT
III. Selim ve II. Mahmut gibi Osmanlı padişahları yaptıkları,
Askeri, yönetim ve sosyal alanlardaki ıslahatları ile hem günlük yaşamı etkilediler,
hem de kendilerinden sonra daha radikal devrimler yapabilecek mektepli kuşakların yetişmesine yol açtılar.
1829’da Sultan II. Mahmut’un fes yeniliğine karşı büyük bir tepki olmuş,
fes beraberinde feshane gibi bir fabrikanın kurulup, teknolojinin transferine yol açmış ve 80—90 yıl sonra fes, Osmanlı vatandaşı olmanın bir simgesi haline gelmiştir.

Osmanlı Devletinde matbaa, vapur, telgraf ve şimendifer gibi çağdaş teknolojinin transferine karşı
müstensihler (yazıyı çoğaltanlar),
kayıkçılar, valiler ve posta tatarları,
deve kervan sahipleri gibi zümrelerin öncülük ettiği bir takım muhalefet hareketleri oluştu.

Birecik Köprüsünü Yapan Mühendis Öldürüldü.1956

Fırat kenarında müşteri bekleyen sallar

Şehir merkezlerine büyük saat kulelerinin inşasına da
müezzin,
muvakkit ve kayyum gibi din görevlilerinin önemini ortadan kaldıracağı endişesi ile karşı çıkıldı.

Bilim Teknoloji Sosyal Değişme

Sultan Abdülaziz’in “Demiryolu geçsin de isterse sırtımdan geçsin”(Engin, 1993: 70) sözü Osmanlı sultanlarının Batı Avrupa teknolojisine yaklaşımına iyi bir örnektir.
Islahatların yol açtığı değişme, ülkenin her yerine aynı hızla yayılmamıştır. Türkiye’de ilk demir yolu 1866’da İzmir-Aydın arasında yapılmasına rağmen,

Teknoloji transferi
1930’lu yıllarda Anadolu’nun iç kesimlerinde malların naklinde aynı 13. yüzyılın ilk yarısında Anadolu Selçuklu Devleti’nde olduğu gibi deve kervanları kullanılmaktaydı.

Zamanla Anadolu içlerinde şose yolların yapılması, ulaşımda kamyon, otomobil, otobüs gibi araçların kullanılması ve demiryollarının yaygınlaştırılması gerçekleştirilmiştir.

Siyaset ve teknoloji
1. Meşrutiyet Döneminde Ahmet Mithat Efendi (1844—1912) gibi Osmanlı aydınları, yayınları ile halkı Avrupa’daki son keşifler hakkında bilgilendirdiler.
Genç Osmanlılar,
Batı medeniyet terimi ile hürriyet, özgürlük, eşitlik, anayasal sistemi anlarken,
Ahmet Mithat Efendi ise medeniyeti teknik ve ideoloji açısından ikiye bölüyor ve elektrik, fonograf, telefon, matbaa gibi bilimsel ve teknik gelişmelerin alınmasını hararetle savunuyordu.