Кангрэс-2017

Род жыве – пакуль жыве памяць аб ім
Як правіла, выгасанне роду азначала спыненне памяці аб ім у шырокіх колах грамадства.
Захаванне памяці пра свой род у часе –
задача для эліт актуальная.
ЧАС

Азін са спосабаў захавання памяці – захаванне яе ў сацыяльных інстытутах
Гэты спосаб рэалізуецца праз растаноўку разнастайных маркераў у прасторы пэўных і трывалых устаноў:
Імя роду займае прастору.
Адзін з моцных сацыяльных інстытутаў у грамадстве ВКЛ – Царква.

«…Верны ў малым і ў вялікім верны…»
Родавая памяць захоўвалася на розных узроўнях. Увага надавалася ў тым ліку і мікра-ўзроўню, захаванню родавай памяці ў вузкіх супольнасцях.
Перадусім – на ўзроўні царкоўных парафій.
ЗАХАВАННЕ ПАМЯЦІ
Праз візуалізацыю
ў прасторы
Праз усталяванне
дзейнасці ў супольнасці

Ляхавіцкая каталіцкая
парафія
ахоплівала буйны маёнтак – Ляхавіцкае графства, якое належала прадстаўнікам эліты: Гаштольдам, Хадкевічам, Сапегам, Масальскім. Для некаторых прадстаўнікоў адзначаных сямей Ляхавічы былі рэзідэнцыя.
ЗАХАВАННЕ ПАМЯЦІ
Праз візуалізацыю
ў прасторы:
1) Тытул храма
2) Утрыманне алтароў і капліц
3) Літургічныя рэчы
Праз усталяванне
дзейнасці ў супольнасці
1) Спецыяльнае
набажэнства

Тытул храма
Першы Ляхавіцкі касцёл быў узведзены ў 1535 г. па фундацыі Альбрэхта Гаштольда. Новаўзведзеная святыня была асвечаная ў гонар Святога Адальбэрта (Войцеха), які з’яўляўся нябесным патронам фундатара.
12 траўня 1602 г. Ян Караль Хадкевіч і яго жонка Соф’я Мілецкая далі фундушовы запіс на ўзвядзенне новага парафіяльнага касцёлу ў Ляхавічах з тытулам Узвіжання Крыжа Гасподняга, Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі, Святога Ян Хрысціцеля і Святой Сафіі.
ЯК БАЧЫМ, ФУНДАТАРЫ ЛЯХАВІЦКІХ КАСЦЁЛАЎ ЗАМАЦОЎВАЛІ ІМЯ СВАЙГО НЯБЁСНАГА ПАТРОНА Ў ТЫТУЛЕ ХРАМА

Усталяванне набажэнства
У выдадзеным касцёлу фундатарскім запісу, вызначаўся пэўны час, калі святары мусілі ладзіць спецыяльную імшу за фундатараў касцёла.
Фундошовым запісам 1602 г. ад Яна Караля Хадкевіча і яго жонкі вызначалася: што плябан кожны тыдзень, а менавіта ў сераду, павінен быў маліцца за дабрадзеяў касцёла. Імша ладзілася да 1780-х.
Пры чарговым аднаўленні касцёла ў 1780-я біскупам І. Масальскім была ўсталяваная новая традыцыя: набажэнствы за фундатара сталі праводзіцца два разы кожны тыдзень без пазначэння дня.

Алтары і капліцы
З тытулам нябёснага патрону
З іншым тытулам
У 1600-я Хадкевічам быў закладзены алтар Святой Ганны (патронка дачкі), якім надалей апеквалася аднайменнае брацтва
У 1653 г. аканомам Ляхавіцкага графства Янам Казімірам Кнофам у касцёле быў закладзены алтар Св. Казіміра
У 1650-я ўладальнікам Ляхавіцкага графства Казімірам Леонам Сапегам закладаецца алтар Святога Анёла Ахоўніка
У 1650-я капліца ў гонар Панны Марыі з алтаром утрымлівалася на сродкі Мікалая Міхала Здановіча

Алтары і капліцы
У 1740-я г. Наваградскім стражнікам Дамінікам Рэйтанам у Ляхавіцкім касцёле быў закладзены і ўтрымліваўся алтар Святога Апостала Тадэвуша, які з’яўляўся нябёсным апекуном яго маленькага сына Тадэвуша – будучуга нацыянальнага героя Беларусі.
У Ляхавіцкім касцёле быў алтар у гонар патрона Тадэвуша Рэйтана, змяшчалася мемарыяльная дошка. Там жа, ён быў і пахаваны.

Ахвяраванні. Літургічныя рэчы
З актаў касцельных візітацый і інвентароў вядома, што ў Ляхавіцкім касцёле знаходзілася шмат літургічных рэчаў з геральдыкай і адзнакамі розных шляхецкіх сям’яў, а таксама ануітэты на ўтрыманне бажніцы. Агулам з 1602 па 1793 г. з Ляхавіцкім касцёлам у гэтым плане было звязана звыш некалькі дзесяткаў родаў.

Такім чынам, Ляхавіцкі касцёл як сацыяльны інстытут на мікра-узроўні з’яўляўся месцам захавання родавай памяці для шматлікіх сем’яў, прычым рознага сацыяльнага становішча: ад эліты да павятовай шляхты. Адбывалася гэта праз розныя маркеры, якія фіксаваліся ў прасторы: тытул святыні, адмысловыя набажэнствы за дабрадзеяў, тытулы алтароў і капліц, а таксама літургічныя ахвяраванні.
Са знікненнем старога Ляхавіцкага касцёла абарвалася і родавая памяць у прасторы