Ты и наша история. Быховский район

Быховский район — один из крупных сельских районов Могилевщины и Республики Беларусь. Расположен в южной части Могилевской области. Граничит с Могилевским, Чаусским, Славгородским, Кировским, Кличевским районами Могилевской и Рогачевским — Гомельской области. Западную часть занимает Центрально-Березинская, восточную — Оршанско-Могилевская равнины.
Полезные ископаемые: торф, глина, мел.
Реки: Днепр с притоками Ухлясть, Лохва, Полна, Бобровка, Мокрянка; Друть с притоком Греза.
Быховский район как административная единица образован 17 июля 1924 года. Неоднократно за это время изменялись его границы.
На 1 января 2017 года на территории района проживает 29,8 тыс. человек, из которых 17,1 тыс. — в г. Быхове, 12,7 тыс. — в сельской местности.

Быхаў, які раней насіў назву Стары Быхаў, уваходзіў у Аршанскі павет Віцебскага ваяводства. Адыгрываў вельмі важную ролю як прыстань на Дняпры, а таксама, як мясцовы рэлігійны, эканамічны і адміністрацыйны цэнтр Быхаўскага графства.
Гістарычныя крыніцы ўзнікненне Быхава адносяць да часу не раней за 1387 г. і не пазней за 1406 г. З XIV ст. горад у складзе Вялікага княства Літоўскага.
У 2-й палове XV ст. належыў князю Дз. С. Друцкаму-Зубравіцкаму па празванні Сякіра. Яго дачка Марына пабралася шлюбам з князем С.С. Гальшанскім-Трабскім і валодала Быхавам сумесна з мужам, а потым як удава. Памерла каля 1495 г., завяшчала Быхаў свайму унуку А. Гаштольду. Ён перадаў Быхаў свайму сыну Станіславу, які памёр у 1542 г., пасля чаго Стары Быхаў перайшоў да вялікага княза Жыгімонта I Старога.
Быхаў пераўтварыўся ў цэнтр дзяржаўнага стараства і здадзены ў заклад князю І. Саламарэцкаму, які ў 1556 г. перазаклаў Быхаў Е.А. Хадкевічу.
Прывілеямі караля Сігізмунда Аўгуста ад 1556 і 1568 гг. Стары Быхаў падараваны старасту жмудскаму і губернатару Ліфляндскаму Яну Ераніму Хадкевічу.

Ян Караль Хадкевіч (апошні ўладальнік Быхава з роду Хадкевічаў), пасля шлюбу яго дачкі Ганны з сынам канцлера Л. Сапегі Янам Станіславам у 1621 г. Быхаў перайшоў да Сапегаў.
При Сапегах в Быхове существовал собственный литейный пушкарский двор, в котором мастера «людвисары» отливали пушки разных калибров. Также в 17 веке в городе была возведена каменная синагога, которая являлась не только культовым сооружением, но и важным оборонительным укреплением.
В период русско-польской войны(1654-1667 годов) Быхов завоевал славу неприступной крепости, выдержав не один приступ многотысячных войск неприятеля.
В годы Северной войны (1700-1721)на Быхов обрушились новые беды: сначала осада русскими войсками, затем — шведскими.
В 1772 году, по первому разделу Речи Посполитой, Быхов был присоединен к Российской Империи, став одним из уездных городов Могилевской губернии. В 1781 году был утвержден герб города.

Основные социально-культурные, экономические и другие характеристики Быховского района в определенный период
Расположенный на важнейшем торговом пути древности, известном как «путь из варяг в греки», Быхов имел развитые торговые связи. Но в историю вошел как неприступная пограничная крепость.
В 15 веке город получил мощную бастионную фортификацию,800-метровыйвал с бастионами. При Сапегах в Быхове существовал собственный литейный пушкарский двор, в котором мастера «людвисары» отливали пушки разных калибров.
Также в 17 веке в городе была возведена каменная синагога, которая являлась не только культовым сооружением, но и важным оборонительным укреплением.
В деревни Барколабово был создан уникальный памятник древнеславянской письменности Барколабовская летопись.

Удзел Старога Быхава ў ваенных канфліктах другой паловы XVII - пач. XVIII стст. можна прасачыць па шэрагу аблог:
Аблога 1654 — 1656 гг. Пачалася ў жніўні 1654 г. Быхаў перашкаджаў казацкаму войску наказнога атамана палкоўніка І.Н.Залатарэнкі развіваць наступленне на Падняпроўі. У сярэдзіне снежня 1654 г. Стары Быхаў дэблакіравала войска гетмана Я.Радзівіла і В.Гасеўскага і заняло яго, адцясніўшы казакоў да Новага Быхава. У пачатку 1656 г. аблога была фактычна спынена ў сувязі з Віленскім перамір'ем 1656 г.
1659 г. Абарона ад карнага маскоўскага войска. У пачатку 1657 г. пасля 18-месячнай аблогі расійскія войскі сумесна з казакамі І.Нячая штурмам захапілі Быхаў. У 2-й пал. 1658 г. І.Нячай здрадзіў маскоўскаму цару і перайшоў на бок польскага караля. Сваёй рэзідэнцыяй ён зрабіў добра ўмацаваны г. Стары Быхаў. Карнае войска расійскіх ваявод С.Д.Змеева і І.І.Лабанава-Растоўскага 24 мая 1659 г. падышло да горада і пачало аблогу, якая працягвалася да 14 снежня і закончылася начным штурмам Быхава. Поспеху штурму ў значнай ступені садзейнічала здрада членаў гарадскога магістрата Ільініча і Ранкоўскіх.