Wielki przełom: konsekwencje przełomu i autorzy

Stile moderno
= Kategoria stylistyczne odnosząca się do muzyki I połowy XVII wieku.
Obejmuje dwa typy (elementy):
stile recitativo = styl monodyczny = monodii akompaniowanej, czyli deklamacyjnego śpiewu jednogłosowego z instrumentalnym towarzyszeniem w postaci basso continuo
basso continuo: definicja, inne nazwy, pierwotna forma
stile concertato = styl koncertujący, czyli akcentujący zmienność elementów dzieła muzycznego, co daje wrażenie ich “współzawodniczenia”
Geneza
- stile recitativo = wymyślony przez członków Cameraty florenckiej
- stile concertato = wiąże się z eksperymentami szkoły weneckiej
w ramach renesansowej techniki cori spezzati

Formy stile moderno
nowe oraz „zmutowane” przez stile moderno
nowe:
dramma per musica (świecka, religijna)
formy religijne: koncert wokalno-instrumentalny (kościelny), dialog
forma świecka: aria
„zmutowane”:
msza koncertująca, motet koncertujący = formy religijne
madrygał, pieśń = formy świecka

I połowa XVII wieku = stile moderno, ale właściwie współistnieją dwa style, dwie praktyki
stile moderno = styl nowy = seconda pratica
hasło: „Słowo panią harmonii”
stile antico = styl stary = prima pratica
hasło: „Harmonia panią słowa”

Varietas, czyli o tym się mówi
1581, Vincenzo Galilei, Dialogo della musica antica et della moderna
Dyskusje o muzyce na przełomie XVI/XVII wieku - oponenci:
Claudio Monteverdi (Giulio Cesare Monteverdi) – Giovanii Maria Artusi
Marco Scacchi – Paul Siefert
1607, Claudio Monteverdi, Scherzi Musicali (wstęp):
„mój brat mówi, że nie czynił swoich utworów przypadkiem, gdyż jego zamiarem było właśnie uczynienie mowy panią harmonii, a nie sługą”
„prima pratica skłania się do doskonałości harmonii, to znaczy stawia harmonię nie poddaną, a panującą, nie sługą, a panią mowy”
seconda pratica = stile moderno = „Słowo panią harmonii”
prima pratica = stile antico =„Harmonia panią słowa”

Autorzy przełomu:
Camerata florencka
Giovanni Gabrieli (ok. 1553-1613)
Claudio Monteverdi (1567-1643)

Camerata florencka (i nie tylko)
1577 - 1582 lata szczególnej aktywności, mecenasi, arystokraci:
Giovanni Bardi – dyskusje o idei = o wskrzeszeniu muzyki antycznej Grecji
Jacopo Corsi – dyskusje o praktyce = o praktycznej realizacji dramatu
Członkowie spotkań:
muzycy: Guilio Caccini, Jacopo Peri, Cristophoro Malvezzi, (Emilio Cavalieri), Pietro Strozzi,
poeci: Ottavio Rinuccini, Gabriello Chiabrara
uczeni: Girolamo Mei, Vincenzo Galilei
Główne idee:
wskrzeszenie dramatu antycznego, odwzorowanie muzyki antyku
muzyka winna wyrażać treści zawarte w tekście słownym
muzyka powinna pełnić rolę bodźca wyzwalajacego w słuchaczu odpowiednie uczucia
Dramma per musica = ucieleśnienie idei, pierwsze realizacje:
1597 J. Peri, Dafne (zaginęła)
1600 J. Peri, Eurydyka
1600 G. Caccini, Eurydyka
1600 E. Cavalieri, Rappresentazzione de anima e di corpo

Jacopo Peri (1561-1633) L, Euridice, prolog, Florencja 1600

Emilio de Cavalieri (1550-1602) Rappresentatione di Anima et di Corpo

Stile recitativo – varietas (odmiany)
stile recitativo = styl monodii akompaniowanej, czyli jednogłosowego śpiewu deklamacyjnego z instrumentalnym towarzyszeniem w postaci b.c.
odmiany stile recitativo związane z typem ekspresji:
C. Monteverdi:
stile molle (miękki)
temperato (umiarkowany)
concitato (wzburzony)
G. Caccini:
recitar cantando (śpiewne mówienie)
cantar recitando (mówione śpiewanie)
cantar (śpiewanie)
G.B. Doni:
rappresentativo (narracyjny, przedstawiający akcję śpiewem, gestem, mimiką, odzworowujący ekspresję mowy)
recitativo (deklamacyjny, występuje w każdym rodzaju śpiewu, może zawierać koloraturę)
esspresivo (głęboko ekspresyjny)

Claudio Monteverdi (1567 Cremona – 1643 Wenecja)

Stile corcertato = Styl Koncertujący
Definicje:
styl akcentujący zmienność elementów dzieła muzycznego, co daje wrażenie ich “współzawodniczenia”
polegający na przemiennym zestawianiu i łączeniu partii i grup wykonawczych oraz kontrastowym użyciu wybranych elementów dzieła muzycznego
Istota stylu: zmienność przebiegu muzycznego opartego na zasadzie kontrastu; zmienność lub różnobarwność (=varietas)
Utwór dzieli się na szereg odcinków, będących względem siebie w opozycji.
Typy opozycji (kontrastu):
kontrast melodyczny
metro-rytmiczny
tempa
faktury
dynamiki
harmoniki
barwy (koloru)
obsady