Agresja interpersonalna

Agresja: problemy definicyjne
Agresja: Fizyczne lub werbalne zachowanie zorientowane na uszkodzenie obiektu lub fizyczne albo psychiczne zranienie względnie zabicie osoby

Agresja oparta na wrogości vs Agresja instrumentalna
AGRESJA OPARTA NA WROGOŚCI: Cierpienie ofiary głównym lub jedynym celem sprawcy
AGRESJA INSTRUMENTALNA
Cierpienie ofiary instrumentem osiągnięcia celu (np. ciosy w boksie, faule taktyczne w innych dyscyplinach sportowych)
AGRESJA USANKCJONOWA
NA (np. zabicie wroga na wojnie)

Wrodzone bodźce wyzwalające/hamujące agresję
Koncepcje natywistyczne
- bodźce wyzwalające lęk jako mechanizm zapobiegający zostanie ofiarą agresji
[lęk małp przed wężami, lęk ssaków przed pozornym urwiskiem

Lęk (wstręt) człowieka przed wężami lub pająkami
Eksperyment z kurczakami i schematami ptaków: drapieżnym i nie drapieżnym

Ptak w locie

Bodźce hamujące agresję wobec młodych osobników
Schemat dziecięcości
Problem bodźców hamujących agresję w walkach o przodownictwo w stadzie

Agresja jako…
Instynkt – „zachowanie wrodzone, zdeterminowane biologiczną koniecznością wyładowania agresji
Instynkt (chichildae)
Eksperyment koty-szczury - Kuo

Nieprawda, że wzorce zachowań są wrodzone i niepodatne na wpływ indywidualnego doświadczenia
87% kotów staje się zabójcami szczurów, jeżeli obserwują matkę-zbójcę
45% jeżeli nie obserwuje wzorca-zabójcy
17% jeżeli wychowuje się w obecności szczurów, bez wzorca-zbójcy
Kuo: im wyżej dany gatunek w drabinie ewolucyjnej, tym silniej jego zachowanie jest uzależnione od modyfikujących wpływów doświadczenia

Testosteron a agresja
TAK
*Korelacje poziomu testosteronu i agresywności
* Spadek agresywności u zwierząt przy blokadzie produkcji testosteronu
ALE:
Kastracja agresywnych przestępców nie zmniejsza ich agresywności

OPCJONALNOŚĆ AGRESJI
– w historii i poszczególnych kulturach czasem potrzebna,
czasem nie
Kraje Wikingów – dziś b. pokojowe
Kultura honoru (Nisbett) południe USA, ale tylko w społecznościach hodowców bydła (ciągłe ryzyko utraty wszystkiego = nawet przesadna reakcja na choćby potencjalne zagrożenie), ale nie rolniczych (konieczna współpraca)

Hydrauliczna koncepcja agresji (Freud, thanathos).
Energia agresywna stale gromadzi się wewnątrz organizmu. Konieczne jest jej rozładowanie (katharsis)

Konsekwencje hydraulicznego ujęcia agresji
Agresja wzbudzana jest pojawianiem się w otoczeniu „wyzwalaczy”
Im dłużej agresja pozostaje nie rozładowana, tym słabsze wyzwalacze powinny być wystarczające
EKSPERYMENT: „Konsekwencje (nie)wyładowania agresji”

Inne badania pokazujące brak podstaw empirycznych dla koncepcji hydraulicznej
Wzrost (a nie spadek) agresywności graczy futbolu amerykańskiego w trakcie sezonu
ALE: WIARA W KATHARKTYCZNĄ funkcję wyładowania agresji nasila agresję!!!

Agresja jako…
Popęd.
Sam popęd (agresji) nie jest wrodzony. Sposób rozładowania popędu uzależniony jest od procesów uczenia
Koncepcja frustracja-agresja
Plantacje bawełny, powstania niewolników, bunty społeczne, eksperyment Kurta Lewina
[?] Wszelka agresja wynika z frustracji, wszelka frustracja prowadzi do agresji. (Ale możliwe przemieszczanie agresji lub zmiana jej postaci)

FRUSTRACJA - AGRESJA
Eksperyment z wpychaniem się bez kolejki (2 osoby przed celem vs. 12 osób przed celem) i obserwacja reakcji ludzi
PRACA W AGENCJI CHARYTATYWNEJ Badani mogli zarabiać jeśli ludzie do których dzwonią zgodzą się wpłacić datek na cel charytatywny. Połowę zawiadomiono, że ludzie zwykle się zgadzają, połowę, że zwykle się nie zgadzają. (Ludzie „podstawieni” się nie zgadzali)

Badanie skłonności do agresji u pasażerów samolotu w klasie ekonomicznej
- u takich, którzy idąc do swoich foteli przechodzili przez salonik 1 klasy
- u takich, którzy nie przechodzili przez tę strefę

AGRESJA jako…
Rezultat uczenia się
WARUNKOWANIE INSTRUMENTALNE
80% aktów agresji przedszkolaka jest nagrodzonych
Bandura i jego eksperyment dotyczący MODELOWANIA – lalka BOBO

Obserwacja 20-minutowa

Ale…

Modelowanie a media
Przeciętna godzina programu TV 5-6 aktów przemocy
Policjanci z seriali TV strzelają w każdym odcinku. W rzeczywistości policjant z Chicago (największa przestępczość) strzela raz na 27 lat

Czynniki sprzyjające pojawianiu się agresji
BODŹCE KOJARZĄCE SIĘ Z AGRESJĄ
Noże
Eksperyment strzelba – rakieta tenisowa
NUDA
Potrzeba stymulacji
FIZYCZNA ODELGŁOŚĆ AGRESORA I OFIARY
Wojny, warianty eksp. Milgrama

WZAJEMNA ESKALACJA AGRESJI
Własna krzywda subiektywnie większa niż krzywda innej osoby
Eksperyment „zaciskaj palec wskazujący innej osoby tak mocno, jak ona zacisnęła twój”

cd.
ANONIMOWOŚĆ
DEZINDYWIDUACJA
ALKOHOL

Alkohol
Statystki policyjne
Eksperymenty laboratoryjne
DLACZEGO?
- alkohol uszkadza poznawczą kontrolę zachowania (silniejszy wpływ emocji gniewu)
- utrudnia właściwą interpretację zdarzeń (łatwość przyjęcia założenia „on mnie prowokuje”)
- hamuje powstawanie lęku

Alkohol i gwałty
Loftus & Davis:
„Pijani mężczyźni słabiej wyczuwają brak zgody, ale i pijane kobiety przekazują mniej dobitnie sygnały odmowy”

TEMPERATURA
PERSPEKTYWY CZASOWE
MY-ONI, JA-ON
Ból – złość – agresja (eksp. lodowata vs ciepła woda; eksp. wyprostowana ręka)
Kolor strojów

Różnice międzypłciowe
Mężczyźni bardziej agresywni niż kobiety, ale… (tylko za sprawą małej procentowo grupki bardzo agresywnych mężczyzn)
* Przy sprzeczkach najczęściej agresja obopulna
U kobiet większa niż u mężczyzn agresja relacyjna (plotki, oczernianie, wykluczanie społeczne, piętnowanie innej kobiety za seks z mężczyznami)

AGRESJA RELACYJNA W INTERNECIE
Główna przyczyna samobójstw nastolatków
Groźniejsza niż pornografia

Stadion piłkarski jako
Soczewka skupiająca czynniki nasilające agresję:
My – Oni, frustracja, nuda, anonimowość, dezindywiduacja, modelowanie agresji, bodźce kojarzące się z agresją, koncentracja na „tu i teraz” itd.., itp..
Także … kultura honoru

Normy i oczekiwania społeczne
Kultura honoru i prowokacja
Nisbett i różnice w prawie Południa i Północy
Normy „nie bądź agresywny”, „bądź kulturalny”, „nie bij innych”, „nie krzywdź innych”, „nie bij słabszych”. Powszechne, powszechnie akceptowane…
DLACZEGO ZATEM NIE DZIAŁAJĄ?

Normy wpływają na zachowanie tylko wtedy, gdy w danym momencie są bezpośrednio dostępne świadomości
Dwa rodzaje norm:
Deskryptywne – zakazujące/nakazujące
DESKRYPTYWNE – co ludzie zwykle robią, jacy są (Ludzie przed jedzeniem myją ręce, dzieci chodzą spać wieczorem)
ZAKAZUJĄCE/NAKAZUJACE – nie wolno jeździć w tramwajach na gapę, nie należy deptać trawników

Komunikaty odwołujące się do zakazów i nakazów opierają się na aprobacie – dezaprobacie określonych działań

Komunikaty deskryptywne - ryzykowne
3 miliony Amerykanów znęca się nad swoimi dziećmi
INTENCJA KOMUNIKATU: Wiele osób robi rzeczy niestosowne – sam tego nie rób, reaguj na innych
SKUTEK KOMUNIKATU: Skoro to jest powszechne to (a) może nie jest aż tak niestosowne (b) trudno sobie z tym problemem poradzić
KOMUNIKATY ZAKAZ/NAKAZ lepsze

Język komunikatu:
POZYTYWNY vs. NEGATYWNY
(np. [+] 90% dorosłych nie znęca się nad dziećmi; [-] 10% się znęca; [+] traktuj swoje dziecko łagodnie, [-] nie bij swojego dziecka)
Bodźce negatywne działają silniej niż pozytywne; komunikaty sformułowane językiem negatywnym powinny działać silniej

Eksperyment „złodzieje skamieniałego drewna”
ZAKAZY/NAKAZY
[-] Nie zabieraj kawałków skamieniałego drewna z parku!
[+] Pozostaw kawałki skamieniałego drewna w parku!
DESKRYPCJA
[-] Wielu zwiedzających zabiera na pamiątkę kawałek skamieniałego drewna, dewastując park narodowy
[+] Zdecydowana większość zwiedzających pozostawia kawałki skamieniałego drewna na swoim miejscu, zachowując naturalny wygląd parku narodowego

Wyniki - % złodziei