Саха народнай поэта П.Н. Тобуруокап 100 сааһыгар

100
ПЕТР НИКОЛАЕВИЧ
ТОБУРУОКАП
КҮНДҮТТЭН
КҮНДҮНҮ -
ОЛОҔУ
ТУОЙБУТУМ

100
Петр Николаевич Тобуруокап 1917 с. алтынньы 25 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Ороһу нэһилиэгэр (бэйэтэ суруйбутунан Өлөкөөн диэн Тоҥуо Куону диэн Өргүөт сиригэр, быһа холоон алтынньы ортотугар) булчут Ньукулай Тобуроков уонна Евдокия Ксенофонтовна Иванова (Улахан Огдооччуйа) дьиэ кэргэннэригэр бастакы оҕонон төрөөбүтэ. Биэһигэр 1922 с. төрөппүттэрэ оҕолорун үөрэттэрээри ийэтин дьоно олорор сирдэригэр Ороһуга көспүттэр. Уол аҕатын батан сааһыт, туһахчыт, тууһут, илимньит, мындыр булчут буола улааппыт.
“Тыаллаахха, тымныыга, муус күһүн, хаардаах күн
Төрөөбүт үһүбүн биир дууһа, биир киһи, биир саха –
Мин”

100
Тобуруокап төрдө-ууһа

100
Тобуруокаптар дьиэ кэргэн
Аҕата Николай Петрович
Ийэтэ Евдокия Ксенофонтовна

100
Бу манна кинини көрүстүм
Алааска күн саҥа тахсыыта.
Сүрэҕим, бу тоҕо мөҕүстүҥ?
Арааһа, таптаатым быһыыта!

100
Евгения Васильевна уонна Петр Николаевич
1941 с. ыал буолбуттара.
52 сыл устата бииргэ олорбуттара.
Бэйэбит кистэһэн бигэ тыл бэрсиһиэх:
Эһиилин иккиэммит, иккиэммит тиийиэхпит!

100
Тобуруокаптар дьиэ кэргэн
Тураллар: Тимофей, Игнатий.
Петр кыра быраатын Николайы көтөҕөн олорор.
1937 сыл

100
Тобуруокаптар дьиэ кэргэн
Тобуруокаптар 3 оҕолоохтор: Любовь Петровна музыкальнай үөрэхтээх, Саргылана Петровна идэтинэн география учуутала, Александр Петрович идэтинэн үрдүк үөрэхтээх биолог

100
Тобуруокаптар дьиэ кэргэн
Кыыстара Саргылана Петровна, күтүөттэрэ Дмитрий Федосеевич Наумовтар
дьиэ кэргэттэринээн

100
Петр Николаевич Тобуруокап аан маҥнайгы хоһооно 1934 с. төрөөбүт улууһун Үөһээ Бүлүү хаһыатыгар бэчээттэммитэ. Оччоттооҕуга кини 17 саастааҕа, Бүлүү педагогическай училищетыгар үөрэнэрэ. 1937 сыллаахха училищены бүтэриэҕиттэн, улууһугар учууталынан, директорынан айымньылаах үлэтэ саҕаламмыта.

100
Хоһоон диэн маҥнайгы ньургуһун
Нарына нарыннаах буолуохтаах,
Хоһоон диэн олоҥхо аал дуубун
Модуна модуннаах буолуохтаах.
Хоһоон туһунан

100
«Поэзия диэн дууһа хамсааһынын, үөрүүтүн-көтүүтүн эбэтэр хомолтотун-хоргутуутун, санньыйыытын-мунчаарыытын көстүүтэ буоллаҕына, ол хамсааһын ханнык да киһини тумнуон сатаммат».
Итинник үрдүк көрдөбүлгэ, өйдөбүлгэ хардарар гына Петр Тобуруокап олоҕун устатын тухары айбыта-туппута, төрөөбүт тыл муҥура суох кыаҕын, эриэккэс баайын арыйбыта.

100
«Мин саллаат этим»
БУОЙУН-
БЭЙИЭТ
Биэс дойду суолларын
Күдэнин кэспитим,
Биир быыкаа котелок
Бараммат хааһытын сиэбитим.
1942-43 сылларга, Аҕа дойду сэриитигэр ыҥырыллан, Сталинградскай фроҥҥа пулеметчигынан сылдьан, Ийэ дойдутун иннигэр ытык иэһин чиэстээхтик толорбута.

100
Дорооболоруҥ, бухатыыр доҕотторум,
Эһиги бу турар эбиккит!
Өлүүнү кыайан, өлбөт үйэлэнэ,
Үйэлэргэ үтүөнү бигэргэтэ.
«Таас буолан тиллибиттэр»
Туобуйа, 1942 сыл

Өлбөт-сүппэт үс ырыаны
Айан кээһиим арай мин,
Үс Айыы Ньургун Боотурдарын
Төрөппүттүү саныам этэ.
100

100
Тобуруокап тылларыгар суруллубут ырыалары манньыйа истибэтэх, олоҕун усталаах туоратыгар көхсүн иһигэр киҥинэйэн ыллаабатах аныгы саха баара буолуо дуо?
Петр Николаевич хоһоонноругар барыта 400 кэриҥэ ырыа айыллыбыта. Никифоров Георгий Максимович, Аркадий Михайлович Алексеев, Егор Михайлович Поликарпов, Николай Иванович Бойлохов, Мария Игнатьевна Константинова, Гавриил Давыдович Кысылбаиков, Виктор Иванович Никаноров уо. д. а. дьон-сэргэ уостан туһэрбэт үгүс ырыаларын айбыттара.

100
Саха АССР үтүөлээх артыыһа (1958)
Саха АССР норуодунай артыыһа (1962)
Христофор
Максимов
(04.08.1917 – 03.23.1980)

100
Доҕордуу дьоҥҥо
Үөрэнэр көхтөөх,
Доҕордуу дьоҥҥо
Сынньанар көрдөөх.
Доҕордоһуу тойуга
Х. Максимов мелодията

100
Аркадий
Михайлович
Алексеев
«Тобуруокап тапталы төкүнүтэ сылдьан туойбут бэйиэт буолар»
1937 сыл ахсынньы 12 күнүгэр Майа сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ
Саха норуодунай артыыһа
Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ (1977)
Саха Сирин искусствотын үтүөлээх деятелэ (2004)

100
Маҥан мастар, мааны мастар –
Хоҥкуй-нуоҕай хатыҥнар,
Хопто мастар, холууп мастар,
Үҥкүүһүт хатыҥнар.
А. Алексеев мелодията
Маҥан мастар

Бойлохов
Николай Иванович
(10.03.1929—11.06.1988)
100
«Культура туйгуна» бэлиэ (1987)
«Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл

100
Ырыаҕа ылламмыт,
Хоһооҥҥо холбоммут
Маҥанчаан хатыҥым
Мааныгын даҕаны!
Н. Бойлохов мелодията
Хатыҥ

100
Никифоров
Георгий
Максимович
(05.05.1926 – 10.12.1976)
Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа

100
Маҥан солко былаатынан
Мааны кыыстыы далбаатанан,
Көмүс хайа кырыытыгар
Көтөн тахсыҥ, кыталыктар!
Г. Никифоров мелодията
Көтөн тахсыҥ, кыталыктар!

100
Константинова
Мария
Игнатьевна –
Эдьиий Морууса
Самодеятельнай композитор
СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына

100
Кылы-кылы-кылыбырай!
Тылы-тылы-тылыбырай!
Үрдүү-намтыы күөрэлдьитиий,
Үөрэ-көтө дьиэрэһитиий!
М. Константинова мелодията
Баяммар