ВИКИПЕДИЈАСлободна енциклопедија

2011, декември
Димче Грозданоски
twitter: @grozdanoski

Што е Википедија?
Слободна енциклопедија
Слободна во смисла на GNU: слободна како бесплатно пиво и слободна како слободен говор
Достапна на 283 јазици,
Над 20 милиони статии на сите јазици
Напишана од доброволци

Основна намена на Википедија:
Истражување
Позитивно:
Постојано се ажурира
Неутралност
Поврзано знаење Лесно достапно
Негативно:
Може релативно лесно да се вандализира
Се е работа во тек

Развој на Википедија
Предок на Википедија е Нупедија, основана во Март 2000 од Џими Велс и Лери Сангер
Википедија е основана на 15 Јануари 2001
Неутралната гледна точка (НГТ) е усвоена неколку месеци подоцна
Бројот на статии има експоненцијален раст:
2001 - 13.000, 2011 - 20.700.000 статии

10 години Википедија
* Се прослави на сите континенти
* На преку 470 локации во светот

Развој на Википедија
Денес, вкупно на Википедија има над 20 милиони статии, од кои 3,8 на Википедија на англиски.
Се додаваат околу 10,000 нови статии дневно.
Википедија е најголема енциклопедија
Придонесувачи, регистрирани корисници, активни уредувачи, многу активни уредувачи
6 место на најпопуларни веб страници на глобално ниво според Alexa (декември 2011: Google, Facebook, YouTube, Yahoo, Baidu, Wikipedia)

ПРИДОНЕСУВАЧИ
направиле најмалку 10 уредувања

АКТИВНИ УРЕДУВАЧИ
прават 5 или повеќе уредувања во текот на еден месец

МНОГУ АКТИВНИ УРЕДУВАЧИ
прават 100 или повеќе уредувања во текот на еден месец

Релевантност на Википедија
Може ли да се верува на содржината?
Да, но...
Користете повеќе независни извори
Проверете ја историјата на статијата
Исти услови како кај другите енциклопедии

Релевантност на Википедија
Според истражувањата на Nature (2005 г.), ВП во просек има 3,86 грешки по статија. Британика има 2,92 грешки по статија, но просечната големина на текстовите е двојно помала.
www.cnet.com

Авторски права / Лиценци
Сите содржини на Викимедија сајтовите се лиценцирани со:
Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License (CC-BY-SA)
ГНУ Лиценца за слободна документација (GFDL)‏
Текстовите може слободно да се дистрибуираат и менуваат
Изведените дела мораат да бидат слободни (copyleft)‏
http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Copyrights

Википедија на македонски јазик
http://mk.wikipedia.org
Постои од 2003-та година
Поактивно се развива од 2005-та
Сега брои ~ 53.000 статии, ~750.000 страници
Вкупно ~32.000 регистрирани корисници, ~250 активни, ~10 многу активни
17 администратори, 3 бирократи, 43 уредници, 21 оценувачи, 13 автопатролери, 14 патролери, 13 автооценувачи
55 место според бројот на статии

ПРИДОНЕСУВАЧИ
~30.000 регистрирани корисници,
952 направиле најмалку 10 уредувања

АКТИВНИ УРЕДУВАЧИ
од ~950 уредувачи, 57 прават 5 или повеќе уредувања во текот на еден месец

МНОГУ АКТИВНИ УРЕДУВАЧИ
од ~950 уредувачи, 11 прават 100 или повеќе уредувања во текот на еден месец

Што е Вики?
Соработнички софтвер за веб сајт кој сите може да го менуваат
Бара само компјутер, пристап до интернет и веб прелистувач
Многу едноставен јазик
Animated video, 4 min http://www.commoncraft.com/video/wikipedia

Синтакса
Вики mark-up
Поддржува и внесување на html код
Едноставен за користење, наменет за крајниот корисник

Синтакса
Добра Википедија статија треба да има:
Конзистентен изглед
Логичко групирање во наслови/поднаслови
Интервики врски
Меѓујазични интервики врски
Категорија (и)‏
Слики

Наслови
Магичен карактер за додавање наслови е знакот =
Наслов од прво ниво е текстот меѓу два знака = (пр. ==Наслов1==)‏
Можно е понатамошно вгнездување за добивање на поднаслови:
===Поднаслов1===
====Поднаслов2====
Содржина автоматски се додава ако има повеќе од 4 наслови

Наслови
== Наслов 1 ==
текст 1
=== Поднаслов 1.1 ===
текст 1.1
==== Поднаслов 1.1.1 ====
текст 1.1.1
==== Поднаслов 1.1.2 ====
текст 1.1.2
=== Поднаслов 1.2 ===
текст 1.2
== Наслов 2 ==
текст 2
=== Поднаслов 2.1 ===
текст 2.1

Форматирање текст
Текст се форматира со помош на знакот апостроф (‘)‏
За курзив текст користиме ''Курзив текст''
За масни букви користиме ''' Масни текст'''
Можна е комбинација на двете:
'''''Курзив и масен текст'''''

Листи
Ненумерирани листи се додаваат со знакот *
* Листи се креираат лесно:
** Почнете ја секоја линија со ѕвездичка.
*** Повеќе ѕвездички значат подлабоко ниво.
**** Нова линија во листа
означува крај на елемент во листата.
* Празна линија почнува нова листа.

Листи

Листи
Нумерирани листи се додаваат со знакот #
# Нумерирани листи се исто така корисни
## добро организирани
## лесно се следат
### уште полесни

Врски
2 типа на врски
Внатрешни врски кон страници од истиот сајт. Се додаваат со две средни загради: [[име_на_статија]]
Обични врски кон други страници, се додаваат во единечни средни загради [http://www.finki.ukim.mk ФИНКИ]
Црвени врски водат кон непостоечки страници – чекаат да ги создадете :)

Внатрешни врски
[[Екологија|Екологијата]] е важна наука за развојот на планета Земја.
Врска кон друга Википедија статија
„Екологијата“ е врска кон страницата http://mk.wikipedia.org/wiki/Екологија
Се користи pipe (|) знакот.
Доколку статијата не постои, се прикажува црвена врска

Меѓујазични интервики врски
...се врски кон истата статија на друг јазик
Вообичаено се додаваат на крајот на статијата
Се додаваат како и обичните интервики врски, само со префикс кодното име на јазикот:
[[en:Ecology]]
Се прикажуваат на левата страна на секоја статија

Категории
Служат за логична организација на статии од иста област
Вообичаено се додаваат по текстот за статијата, пред интервики врските
За дадена статија да „доделиме“ на категоријата Екологија, доволно е било каде во неа да додадеме [[Категорија:Екологија]]
[[Екологија]] и [[Категорија:Екологија]] се две различни страници!

Слики и мултимедија
Лиценцирани под GFDL или CC-BY-SA
Најдобро да се подигнуваат на Wikimedia Commons:
http://commons.wikimedia.org
Забрането е подигнување слики за кои немате авторски права!
Мора да сте регистриран и најавен корисник
Се подигнуваат на страницата:
http://mk.wikipedia.org/wiki/Специјални:Upload

Слики
За да додадеме слика ја користиме командата: [[Слика:Името_на_сликата|параметри|одделени|со знакот pipe]]
Можни параметри: лево, десно, центар; мини; рамка; големина во пиксели; текст за приказ
[[Слика:Winged_Victory.jpg|мини|десно]]
[[Слика:Winged_Victory.jpg|рамка|лево|Крилеста победа]]
[[Слика:Winged_Victory.jpg|250п|Крилеста победа]]
[[Слика:Winged_Victory.jpg]]

Корисни врски
[[Википедија:Вовед]]
[[Помош:Содржина]]
[[Помош:Како_да_уредам_страница]]
[[Помош:Како_да_уредам_страница/Песок]]
[[Википедија:Авторски_права]]
[[Википедија:Портал]]
[[Википедија:Портал/Помош]]

Македонија на Википедија
* На кое јазично издание?
** македонски јазик
** јазици на малцинствата
** светски јазици
* Други проекти на WMF?
** Commons
** Речник
** Извори, цитати, книги
** Викиуниверзитет

Проект „Македонија на Википедија“
* Проект на Владата на Република Македонија
* Носител на проектот - Министерството за образование и наука
* Подржан од:
** Министерство за информатичко општество и администрација
** Биро за развој на образованието
** Викимедија Македонија
** Државните и приватните универзитети во РМ

Проект „Македонија на Википедија“
ЦЕЛИ
* да идентификува содржини поврзани со Македонија во најширока смисла кои би биле дел од содржините во рамките на најразлични проекти на Фондацијата Викимедија, со нагласок на повеќејазичниот проект „Википедија“,
* да даде поттик и подршка во организирањето на заинтересирани групи и поединци кои до сега не биле дел од вики заедницата, со цел зголемување на бројот на активни членови придонесувачи во уредувањето на содржини на Википедија,
* да овозможи отворен пристап на вики заедницата до идентификуваните содржини (преку активна соработка на научните и образовните институции, музеите, архивите, државните органи и сл.)

Проект „Македонија на Википедија“
ЦЕЛНИ ГРУПИ
* Ученичка популација, ќе се даде поттик на учениците за зголемена употреба на Википедија во наставата, преку објаснување на принципите на Википедија, начинот на уредување и придонесување на Википедија, подигнување на слики и други мултимедијални содржини, како и меѓусебна соработка на учениците на проекти за создавање на содржини на Википедија на јазиците кои се зборуваат во Македонија.
* Студентска популација. Ќе се даде поттик на студентите за зголемена употреба на Википедија како извор на информации, за создавање или преведување статии на теми кои бараат повисоко ниво на вештини и знаење во областа на нивното студирање или области од зголемен интерес. Придонеси на Википедија на јазиците кои се зборуваат во Македонија и светските јазици.
* Наставен кадар. Преку своите наставни активности би придонесувал за зголемување на содржини на мајчин јазик од наставните предмети кои би се искористиле како извор на е-содржини во наставата, со што ќе се обезбедат услови за непречено и континуирано користење на информатичката опрема, односно одржливоста на проектот „Компјутер за секое дете“.
* Јавна администрација. Државните органи, министерствата и други институции како и органите на локална самоуправа согласно принципите на Википедија постојано да ги ажурираат соодветните страници на Википедија кои се однесуваат на нивните субјекти, односно доколку истите не се создадени да бидат создадени.

Проект „Македонија на Википедија“
МЕРЛИВОСТ
* Удвојување на годишната стапка на раст на бројот на статии на Википедија на јазиците кои се зборуваат во Македонија.
** Википедија на македонски јазик, 7-8.000 статии годишно.
* Зголемување на бројот на регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, од сегашните 30.000.
* Зголемување на бројот на активни корисници на Википедија на македонски јазик од сегашните 8-10 многу активни (кои прават 80% од уредувањата на Википедија во текот на месецот) и околу 300 активни корисници (кои направиле барем 1 уредување во текот на месецот).
* Појава на ученици кои добиле стипендија од министерството за образование и наука а биле наградувани како учесници во проектот „Македонија на Википедија“ односно уредувале на Википедија.
* Надминување на соседските википедии по број на статии и лидерство во регионот.

Прашања?