Canlılarda ifrazat. Çoxalma. Qıcıqlanma

İfrazat prosesi – orqanizmlərin həyat fəaliyyəti nəticəsində yaranan və onun üçün lazımsız olan maddələrin bədəndən çıxarılmasıdır. O, tənəffüs və həzm prosesləri ilə birlikdə maddələr mübadiləsini təmin edir.

Bitkilərdə ifrazat
Quru bitkilərində son parçalanma məhsulları vakuollarda toplanaraq xüsusi vəzilər və nektarlıqlar, tükcüklər vasitəsilə orqanizmdən xaricə çıxarılır.

Ağac bitkiləri özündə toplanan zərərli maddələrdən xəzan zamanı yarpaqlarını tökməklə xilas olur.

Bəzi heyvanlarda ifrazat sistemi
Hörümçəklərdə
Xərçənglərdə
Bir cüt yaşıl vəzi
Soxulcanda
Metanefridilər
Ağ planari

İnsanda ifrazat sistemi
Böyrəklər
Sidik axarları
Sidik kisəsi
Sidik kanalı

Ifrazat orqanlarının hansı heyvana aid olduğunu tapın

Qeyri-cinsi çoxalma
Bu çoxalmada, adətən, bir valideyn iştirak edir və cinsiyyət hüceyrələri – qametlər yaranmır.
Hidra
(tumurcuqlanma)

Bir çox yosunlar, mamırlar, qıjıkimilər, əksər göbələklər birhüceyrəli sporlarla çoxalır
Bitkilərdə vegetativ yolla çoxalma zamanı yeni bitkilər ata fərddən ayrılmış bədən hissəsindən, kökdən, gövdədən yaxud digər vegetativ orqandan əmələ gəlirlər.

Cinsi çoxalma – cinsiyyət hüceyrələrinin- qametlərin birləşərək ziqotalar əmələ gətirməsi və bu yolla da orqanizmlərin çoxaldılmasına deyilir.
Yumurtacığın girəcəyinə daxil olan tozcuq borusu partlayır,spermilər rüşeym kisəsinə daxil olurlar.
Spemilərdən bir yumurta hüceyrəni,digəri isə mərkəzdəki hüceyrəni mayalandırır.
Bu proses ikiqat mayalanma adlanır və ilk dəfə 1898 ci ildə S.Q.Navaşin tərəfindən kəşf edilib.

Partenogenez
Bu zaman yeni orqanizm mayalanmadan inkişaf etmiş cinsi hüceyrələrdən formalaşmış olurlar.

Mayalanma

Embrional inkişaf xaricə qoyulan yumurta içərisində gedir
(Quşlar, sürünənlər, yumurtaqoyan məməlilər)

Embrional inkişaf ana orqanizmində başlayır, xaricdə tamamlanır
( kenquru)

Embrional inkişaf ana orqanizmində tamamlanır
(plasentalı məməlilər)