Përçuarja e ujit nëpër bimë

Rëndësia e ujit
Uji është mjedisi i parë jetësor në planetin tonë dhe mendohet se organizmat e parë të gjallë kanë qenë banorë të ujit.
Uji është materie e rëndësishme jetësore. Ai mbush pjesë të qelizave dhe është i nevojshëm për ti tretur materiet dhe të zhvillohen të gjitha proceset jetësore.
Poashtu ,uji është edhe produkt hyrës gjatë procesit të fotosintezës, proces ky gjatë të cilit bimët e krijojnë ushqimin e vet.
Thënë ndryshe uji është njëri nga përbërësit kryesor i të gjithë organizmave të gjallë.
Rëndësia fiziologjike e ujit rrjedh nga supozimi se jeta ka filluar në ujë.
Uji është përbërësi kryesor ekologjik për të gjithë bimët, për shkak se për kryerjen e proceseve jetësore, bimëve dhe organizmave të tjerë u nevojitetsasi e caktuar ujore.

Një pikë uji don të thotë jetë
Një pikë uji gjallëron planetin

Bimët ujin e shfrytëzojnë nga mjedisi jetësor
Futja e ujit nga toka në rrënjë kryhet në saj të shpërhapjes pasive
Uji fillimisht futet në qimet rrënjore dhe më tej përcillet për në pjesë të bimës e sidomos në gjethe ku kryhet edhe fotosinteza. Lëvizjen e ujit e mundësojnë enët përçuese ksilemike. .
Futja e ujit për në ksilemë kryhet me anë të procesit të osmozës pasi lëngu në brendësi të ksilemës ka një përqëndrim më të lartë të lëndëve të tretura sesa qelizat përreth
.

Bimët e shfrytëzojnë ujin edhe gjatë fotosintezës

Rolet tjera tË ujit
Rolet e ujit te organizmat bimorë janë:
- si tretës
-si përcjellës i materieve
- si lëndë e parë
- për freskim
- për mbështetje e tj.

Roli i ujit si tretës
Uji i tret materiet e ndryshme në citoplazmën e të gjitha qelizave.
Citoplazma është tretësirë ujore e cila 60-80% ka ujë.
Shkëmbimi i materieve mes qelizave dhe mjedisit jetësor bëhet kur ato materie rrjedhin dhe janë të tretura në ujë.
Në të kundërtën kur qeliza do të humb shumë ujë shkëmbimi i materieve ndërpritet dhe qeliza vdes.Por, të mos harojmë se uji bart edhe materiet minerale në organizmin bimor.

Roli i ujit si përcjellës/transportues i materieve
Uji shfrytëzohet për përcjelljen e të gjitha materieve në organizëm
Prandaj për këtë qëllim te bimët është e zhvilluar një pjesë e indit përçues ksilema.
Materiet minerale janë materie joorganike të cilat bimëve u nevojiten në sasi shumë të vogla në procesin e të ushqyerit.

Roli i ujit si lëndë e parë
Për jetën e një bime uji është i domosdoshëm pasi kryen funksione të shumta .
Uji është i domosdoshëm:
- për procesin e fotosintezës,
- për ruajtjen e formës së tendosur të qelizave dhe pozicionin vertikal të bimës
Fotosinteza (greq.fos, foto-s = dritë; sinthesis = bashkim) është shndërrimi i energjisë së dritës diellore në energji kimike nga organizmat e gjalla. Lëndët e para që nevojiten për kryrjen e saj janë dioksidi i karbonit dhe uji, burimi i energjisë është drita e diellit, dhe lëndët e fituara janë glukoza dhe oksigjeni

Role tjera
Uji që arrinë në gjethe shpërndahet deri te çdo qelizë bimore. Por një pjesë e tij avullohet dhe përmes stomeve largohet nga bima.
Kur uji avullon nga bima ai absorbon edhe energji termike me çka ndihmon në freskimin e bimës.
Por uji ka edhe rol mbështetës.Qelizat bimore në vakuolat e tyre kanë ujë
dhe për këtë arsye ato janë të forta . Kur të gjitha qelizat janë të tilla
Ato shtypen njëra me tjetrën dhe kështu bimës i japin mbështetje të mirë.

Sistemi indor transporues perbehet nga dy lloj indesh, Ksilema dhe Floema
Sistemi indor vaskular, i ndodhur ne mes te indit mbeshtetes, transporton materialet e nevojshme per bimes nepemjet dy indeve: floemes dhe ksilemes. Si floema ashtu dhe ksilema vazhdojne ne gjithe gjatesine e trupit te bimes.
Ksilema percjell ujin dhe mineralet e tretura nga rrenjet tek kercelli dhe gjethet dhe siguron mbeshtetje strukturore
Floema transporton lenden organike (materialin ushqyes), pra karbohidratet e formuar gjate fotosintezes, dhe siguron mbeshtetje strukturore

Hulumtim: Transportimi nëpër kërcellin e selinos
Në një gotë kimike hidhni një sasi uji të ngjyrosur me bojë dhe futni në të një
pjesë kërcelli të bimës së selinosë (të ketë disa gjethe). Bëni kujdes që kërcellin
ta vendosni drejtë.
2. Vëzhgoni vazhdimisht se si lëviz uji i ngjyrosur brenda kërcellit të bimës.
(Ky proces mund të ndodhë shumë shpejt ose shumë ngadalë, prandaj duhet
të prisni).
3. Nxirreni kërcellin nga gota kimike kur uji i ngjyrosur të ketë arritur në majën
e tij. Më pas shpëlajeni kërcellin me ujë të pastër.
4. Bëni me kujdes një prerje tërthore të kërcellit dhe vëzhgojeni atë me një lupë
dore. Çfarë vini re? Vizatoni në fletore pamjen që shihni.
Hulumtimi mundet të kryhet edhe me ndonjë bimë tjetër.