Rezerwa produkcyjna

Rezerwa zdolności produkcyjnej (Rz) to różnica między wielkością obliczonej zdolności produkcyjnej (Zp), a osiąganymi rozmiarami produkcji w przedsiębiorstwie (Pr).
Rz = Zp – Pr (jedn.prod)

Obecność rezerw jest niezbędne ze względu na ryzyko w procesach gospodarczych. Wielkość rezerw musi być celowa, podlegać optymalizacji zawierającej koszty utrzymania oraz zmieniający się popyt rynkowy.
Znajomość rezerw zdolności produkcyjnej jest konieczna do określenia wzrostu produkcji (głównie bezinwestycyjnego), oraz do określenia poprawy efektywności procesów inwestycyjnych.

Rezerwy intensywne

Można je stosować poprzez:
*zmniejszenie czasu maszynowego przypadającej na j.p.
Można polepszyć, dzięki zastosowaniu wydajniejszej technologii produkcji oraz intensyfikacji procesów technologicznych. Za wielkość czasu maszynowego wpływa również liczba pracowników oraz ich kwalifikacje.
*zmniejszenie udziału czasu pomocniczego i pozostałych składników w ogólnym czasie pracy urządzenia
Redukcję czasu pomocniczego można uzyskać poprzez mechanizacje czynności pomocniczych (np. nakładania, zdejmowania materiałów i narzędzi) oraz zwiększeniu seryjnej produkcji.
*likwidację nieprodukcyjnego biegu maszyn
Zależny jest z produkowaniem i naprawianiem braków oraz innymi czynnościami spowodowanymi odstąpieniem od zaplanowanej technologii. Nie korzyścią jest niewłaściwe, niezgodne z przeznaczeniem wykorzystywanie maszyn i urządzeń.

Rezerwy ekstensywne