Татарстан Республикасында туган телдә белем алу, туган телләрне өйрәнү өчен шартлар тудыру

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Милләтара һәм конфессиональара мөнәсәбәтләр буенча Татарстан Республикасы Президенты каршындагы Совет утырышы
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
Татарстан Республикасы Президенты каршындагы
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
Татарстан Республикасы
Президенты каршындагы
Милләтара һәм конфессияара мөнәсәбәтләр Советы

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
«РОССИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕНДӘ МӘГАРИФ ТУРЫНДА» 2012 ЕЛНЫҢ 29 ДЕКАБРЕНДӘГЕ 273-ФЗ НОМЕРЛЫ ФЕДЕРАЛЬ ЗАКОННЫ
«МӘГАРИФ ТУРЫНДА» 1993 ЕЛНЫҢ 19 ОКТЯБРЕНДӘГЕ 1982-ХП НОМЕРЛЫ ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЗАКОНЫ
ФЕДЕРАЛЬ ДӘҮЛӘТ БЕЛЕМ БИРҮ СТАНДАРТЛАРЫ

ФЕДЕРАЛЬ ДӘҮЛӘТ БЕЛЕМ БИРҮ
СТАНДАРТЛАРЫН РАСЛАУ
Россия Федерациясе
Мәгариф министрлыгы
приказлары (31 май, 2021 ел)
№ 286
«Об утверждении федерального государственного образовательного стандарта начального общего образования»
№ 287
«Об утверждении
федерального государственного образовательного стандарта основного общего образования»

Родной язык
Государственный язык республики
Российской Федерации
Вводится с 1 сентября 2022 года
Выбор языка изучения на основании заявлений
родителей (законных представителей)
Родная литература
(литературное чтение на родном языке
ПРИКАЗЫ МИНИСТЕРСТВА ПРОСВЕЩЕНИЯ
РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ ОТ 31 МАЯ 2021 Г. № 286, 287
ОБ УТВЕРЖДЕНИИ ФГОС НОО, ООО
чувашский
удмуртский
марийский
мордовские
татарский
русский

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.

ТУГАН ТЕЛДӘ МӘКТӘПКӘЧӘ
БЕЛЕМ БИРҮ
2 008 мәктәпкәчә белем бирү оешмасы
Шул исәптән:
745 татар телендә белем һәм тәрбия бирүче
1 195 рус телендә белем һәм тәрбия бирүче, шул исәптән:
644 бакчада – 1 294 татар төркеме булган оешмалар
46 чуваш телендә белем һәм тәрбия бирүче
13 удмурт телендә белем һәм тәрбия бирүче
9 мари телендә укыту һәм тәрбия бирүче

БАЛАЛАР БАКЧАЛАРЫНЫҢ
УКЫТУ-МЕТОДИК БАЗАСЫН НЫГЫТУ

2021/2022 уку елында Татарстан Республикасы муниципаль берәмлекләренең мәктәпкәчә белем бирү оешмаларында татар телендә белем һәм тәрбия бирү күрсәткече (%)
Татарстан Республикасы буенча 56,3

ГОМУМИ БЕЛЕМ БИРҮ ОЕШМАЛАРЫНДА
УКУЧЫЛАРНЫҢ МИЛЛИ СОСТАВЫ
222 719 татар
172 997 рус
8 193 чуваш
2 189 удмурт
1 352 мари
732 башкорт
566 мордва
2 903 таҗик
2 230 үзбәк
1 905 әзербайҗан
1 055 әрмән
35 174 катнаш гаиләләр

2021/2022 УКУ ЕЛЫНДА МИЛЛИ-МӘДӘНИ
КОМПОНЕНТЛЫ УКУ ЙОРТЛАРЫ

«ТУГАН ТЕЛ» ПРЕДМЕТЫН
УКЫТУ КҮРСӘТКЕЧЛӘРЕ

Аксубаевский 45,99
Алексеевский 32,39
Алькеевский 57,98
Альметьевский 48,88
Апастовский 84,91
Бавлинский 20,35
Бугульминский 30,40
Буинский 61,87
Заинский 40,0
Дрожжановский 100
Кайбицкий 39,39
Лениногорский 17,72
Нижнекамский 54,95
Новошешминский 68,42
Нурлатский 31,59
Спасский 82,35
Тетюшский 46,49
Черемшанский 75,5
Чистопольский 23,62
По РТ – 47,11
–
Школы
с чувашским
этнокультурным
Компонентом, %

охват
Агрызский 29,55
Бавлинский 18,68
Балтасинский 88,98
Кукморский 61,01
Мамадышский 26,09
Менделеевский 34,23
По РТ - 47,51
Школы
с удмуртским этнокультурным
Компонентом, %

Школы с марийским этнокультурным компонентом,%
Агрызский 68,94
Актанышский 95,45
Арский 78,26
Балтасинский 91,67
Кукморский 71,79
Мамадышский 81,63
Менделеевский 33,91
Мензелинский 80,43
Муслюмовский 50,99
По РТ – 34,39 %

Школы с мордовским этнокультурным компонентом
Алексеевский (эрзянский)
34,78 %
Альметьевский
(эрзянский)
22,53 %
Тетюшский (мокшанский)
13,95 %
По РТ охват
6,92 %

ЯКШӘМБЕ
МӘКТӘПЛӘРЕ
100 түгәрәк 25 милләт
бала саны 1 749
(чуваш, удмурт, мари, мордва, әзербәйҗан, украин, әрмән, таҗик, үзбәк,әфган, немец, грузин, лезгин, бурят, вьетнам, кыргыз, башкорт һәм башка халыкларның теле, мәдәнияте, тарихы өйрәнелә)

2021/2022 уку елында Татарстан Республикасы
муниципаль берәмлекләренең мәгариф
оешмаларында татар телендә белем һәм тәрбия
алу күрсәткече (%)

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
ЭТНОМӘДӘНИ БЕЛЕМ БИРҮ ӨЛКӘСЕНДӘ ӨСТЕНЛЕКЛЕ БУРЫЧЛАР
Уку йортларының укыту-методик базасын ныгыту
Педагоглар әзерләү, аларның квалификациясен күтәрү
Укыту методикаларын камилләштерү
Уку-методик комплектларны яңарту
Белем бирүнең югары сыйфатын тәэмин итү
Мәгълүмати технологияләр кертү
Телләрне укытуның мультимедиа контентын эшләү

ҮРНӘК ПРОГРАММАЛАР ЭШЛӘҮ ҺӘМ
АЛАРНЫ ФЕДЕРАЛЬ РЕЕСТРГА КЕРТҮ
https://fgosreestr.ru/
«Туган (татар) теле» 5 программа
(беркетмә № 3/20 17.09.2020)
«Туган телдә (татар) әдәби уку», «Туган телдә (татар)
әдәбият» 5 программа (беркетмә № 2/21 01.07.2021)
«Татарстан Республикасы дәүләт теле – татар теле»
(беркетмә №3/18, 30.05.2018)

татар теле һәм әдәбиятыннан 89 дәреслек
федераль исемлеккә кертелгән
31 басма – уку әсбабы буларак кулланыла
(федераль исемлеккә кертү өчен тапшырылган)
ТАТАР ТЕЛЕ ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫННАН
УКЫТУ-МЕТОДИК КОМПЛЕКТЛАРЫ
Туган телдә белем бирүче уку йортлары өчен
туган (татар) тел һәм әдәбият
Рус телендә белем бирүче уку йортлары өчен
туган (татар) тел һәм әдәбият
Татарстан Республикасының дәүләт теле буларак татар теле (башка милләт балалары өчен УМК)
31
37
22

ЯҢА БУЫН ДӘРЕСЛЕКЛӘР
ЭШЛӘҮ
«Татарстан Республикасы дәүләт теле –
татар теле» 1-9 сыйныфлар
«Туган тел (татар)» 1-9 сыйныфлар
«Туган телдә (татар) әдәби уку»
1-4 сыйныфлар

ТАТАР ТЕЛЕНӘ ТӘРҖЕМӘ ИТЕЛГӘН
УКУ ӘСБАПЛАРЫН ДӘРЕСЛЕКЛӘРНЕҢ
ФЕДЕРАЛЬ ИСЕМЛЕГЕНӘ КЕРТҮ

ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЯШӘҮЧЕ ХАЛЫКЛАРНЫҢ ТУГАН
ТЕЛЛӘРЕ БУЕНЧА УКУ ӘСБАПЛАРЫ ҺӘМ МАТУР ӘДӘБИЯТ АЛУ
(2018 – 2021 ГГ.)

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
«АНА ТЕЛЕ»
ОНЛАЙН МӘКТӘБЕ
9 дәрәҗә
72 бүлек
288 дәрес
6 372 күнегү
9 дәрәҗә тестлар
293 видеосюжет
10 950 аудиофайллар
6 795 фотография
Сөйләм лабораториясе
Язу лабораториясе
Грамматика лабораториясе
36 486 кулланучы укый

«СБЕРКЛАСС» ПЛАТФОРМАСЫНДА
КОНТЕНТ БУЛДЫРУ
«Татарстан Республикасы дәүләт
теле – татар теле» - 60 модуль
«Туган телдә (татар) әдәбият» - 82 модуль
«Туган (татар) тел» - 69 модуль

Татар телендә
интерактив проектлар
http://tugantel.tatar/
http://tatarile.tatar
http://www.antat.ru/ru/tatzet/
http://suzlek.antat.ru/
https://translate.tatar/
Тиз.Яз
http://tatarschool.ru/
http://balarf.ru
19

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
ТАТАР ТЕЛЕ ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫННАН
КОНТРОЛЬ-ҮЛЧӘҮ МАТЕРИАЛЛАРЫ БУЛДЫРУ
БИРЕМНӘР БАНКЫ
АУДИОТЕКСТЛАР
ДЕМО вариантлар
КОДИФИКАТОР
СПЕЦИФИКАЦИЯ

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
«Төп гомуми белем бирү программалары буенча дәүләт йомгаклау аттестациясен үткәрү тәртибен раслау турында» 2018 елның 7 ноябрендәге 189/1513 номерлы Россия Мәгариф һәм фән министрлыгы боерыгы
7. ... Төп гомуми белем алганда туган телне һәм туган әдәбиятны өйрәнүчеләргә дәүләт йомгаклау аттестациясен узганда туган тел һәм (яки) туган телдә әдәбияттан имтихан сайлау хокукы бирелә
«Урта гомуми белем бирү программалары буенча дәүләт йомгаклау аттестациясен үткәрү тәртибен раслау турында» 2018 елның 07 ноябрендәге 190/1512 номерлы Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгы, Мәгариф һәм фән өлкәсендә күзәтчелек буенча федераль хезмәт боерыгы
7. … Россия Федерациясе халыклары телләре арасыннан туган телне өйрәнүче һәм туган тел буенча имтиханны ирекле нигездә сайлаган укучылар өчен ДЙА Россия Федерациясе субъектларының мәгариф өлкәсендә дәүләт идарәсен гамәлгә ашыручы башкарма хакимият органнары билгеләгән формада үткәрелә.

ГОМУМИ БЕЛЕМ БИРҮ ОЕШМАЛАРЫНЫҢ
УКЫТУ-МЕТОДИК БАЗАСЫН НЫГЫТУ

МИЛЛИ МӘГАРИФ ӨЛКӘСЕНДӘ
БИРЕЛГӘН ГРАНТЛАР

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
О республиканском конкурсе
среди муниципальных образовательных организаций на реализацию проектов, направленных на сохранение и развитие языков, традиций, культур народов, проживающих на территории
Республики Татарстан
ПРИКАЗ МИНИСТЕРСТВА ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ
РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН ОТ 14.02.2022 № 234/22

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
Алтын булачак бер шәкертне туфрак итеп җирдә калдырган укытучы да бар һәм туфрак булачак бер баланы алтын итә белгән укытучы да бар.
· Ризаэтдин Фәхретдин
Школа – это прежде всего учитель. Личность учителя – краеугольный камень воспитания. Все, что осуществляется в процессе воспитательной работы: формирование взглядов, убеждений, идеалов, мировоззрения, интересов, увлечений – все, как в фокусе, сходится в личности педагога… Огромная воспитательная сила школы рождается там, где у человека, пред которым только открывается жизнь, есть любимый учитель
В.А.Сухомлинский

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
ТУГАН ТЕЛ УКЫТУЧЫЛАРЫ ТУРЫНДА МӘГЪЛҮМАТ

МИЛЛИ КАДРЛАР ӘЗЕРЛӘҮ
(ЮГАРЫ БЕЛЕМ БИРҮ)
Әзерләү юнәлешләре:
Математика/ чит тел
Башлангыч мәктәп/ чит тел
Тарих/ чит тел
Чит тел/ икенче чит тел
Чит тел
Физика/математика
Химия /биология
Тарих/ җәмгыятъ белеме
Башлангыч мәктәп
Балалар бакчасы тәрбиячесе
Айлык стипендия
15 000
сум
Мәктәптә мәҗбүри эшләү
5 ел
532
студент
К(П)ФУ

МИЛЛИ КАДРЛАР ӘЗЕРЛӘҮ (УРТА ҺӨНӘРИ БЕЛЕМ БИРҮ)

МИЛЛИ МӘГАРИФ ӨЛКӘСЕНДӘ
БИРЕЛГӘН ГРАНТЛАР

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
«ИҢ ЯХШЫ ТАТАР ТЕЛЕ УКЫТУЧЫСЫ»
БӨТЕНРОССИЯ БӘЙГЕСЕ
ТУГАН ТЕЛ УКЫТУЧЫЛАРЫНЫҢ «МАСТЕР-КЛАСС» БӨТЕНРОССИЯ БӘЙГЕСЕ
Катнашучылар – Татарстан Республикасы һәм Россия Федерациясе субъектлары уку йортларының татар теле һәм әдәбияты укытучылары
Казан, 21-25 март 2022 ел
Катнашучылар – һәм Россия Федерациясе субъектлары уку йортларының татар теле һәм әдәбияты укытучылары, Татарстан Республикасы уку йортларының туган ( рус, татар , чуаш, удмурт, мари, мордва, башкорт) теле һәм әдәбияты укытучылары
Казан, 28-29 март 2022 ел

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
РЕСПУБЛИКА ХАЛЫКЛАРЫ ТЕЛЛӘРЕН САКЛАУГА ҺӘМ ҮСТЕРҮГӘ ЮНӘЛТЕЛГӘН ЧАРАЛАР

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татарстан Республикасының дәүләт милли сәясәте
РЕСПУБЛИКА ХАЛЫКЛАРЫ ТЕЛЛӘРЕН САКЛАУГА ҺӘМ ҮСТЕРҮГӘ ЮНӘЛТЕЛГӘН ЧАРАЛАР

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Татар телен һәм әдәбиятын өйрәнү Россия Федерациясе субъектларында
РОССИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕ СУБЪЕКТЛАРЫНДА
ТАТАР ТЕЛЕН ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫН ӨЙРӘНҮ
Россия Федерациясенең 26 субъектында белем бирү эчтәлегенең этномәдәни татар компоненты булган 1081 мәктәп
Россия Федерациясенең 7 субъектында
Татар телен һәм әдәбиятын өйрәнү буенча 22 якшәмбе мәктәбе

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Дни татарского просвещения
РОССИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕ СУБЪЕКТЛАРЫНДА
ТАТАР ТЕЛЕН ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫН ӨЙРӘНҮ
Милли белем бирү кураторлары, җитәкчеләре, туган (татар) теле укытучылары өчен семинар-киңәшмәләр
Татар мәгарифе
көннәре
Татар теле укытучыларының квалификациясен күтәрү курслары
Россия субъектларының мәгариф оешмаларына ел саен
әсбаплар кайтарыла, укыту-методик ярдәм күрсәтелә

ОБЩАЯ ПЛОЩАДЬ ЗДАНИЯ 7 536 КВ.М.
Без үз киләчәгебезне халкыбызның мәдәни мирасын саклауда һәм баетуда күрәбез. Татарлар – күпмилләтле Россиянең һәм күпмилләтле дөньяның бер өлеше. Халыклар бер-берсеннән көчле үзенчәлекләре белән аерылып торуга карамастан, әхлакый нигезләр һәм рухи хәзинәләр уртак: Ватанга мәхәббәт, якыннарыңны, туганнарыңны ярату, ярдәмчеллек, игелек, миһербанлык, намуслылык, ихласлык, үзеңне һәм башкаларны хөрмәт итү. Һәм бу идеяләр җанга якын газиз мәдәниятебез, милли образлар һәм үрнәкләр аша табигый рәвештә күңелгә сеңә, дөнья мирасын баета.
Без киләчәктә дә үз тарихыбызны үзебез язарга, үз киләчәгебезне үзебез төзергә телибез! Киләчәгебез якты һәм бик күп, бик күп буыннар өчен уңышлы булсын иде!
Р.Н.МИҢНЕХАНОВ