7-mavzu Pedagogik texnika

Reja:
1. Pedagogik texnika haqida tushuncha.
2.Pedagogik texnikaning tarkibiy qismlari.
3.Mimika va pantomimika. O‘qituvchining tashqi ko`rinishi.
4.O‘qituvchining pedagogik texnikasini shakllantirish yo‘llari.

Elektron ta`lim resurslari
http://www.edunet.uz; http://www.ziyonet.uz; http://www.istedod.uz
Adabiyotlar:
Azizxo’jaeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. – Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU, 2006.
Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Darslik. N.T.Omonov, N.X.Xojaev, S.A.Madiyarova, Ye.I.Eshkulov. T.: “IQTISOD-MOLIYA”, 2009.
Xoliqov A. Pedagogik mahorat. – T.: IQTISOD-MOLIYA, 2011.

Blits-so’rov savollari
Texnika deganda nima tushuniladi?
Pedagogik texnika tushunchasini qanday izohlaysiz?
O‘qituvchilik kasbida pedagogik texnika qanday shakllanadi?
Yosh o‘qituvchi pedagogik texnikani mukammal egallashi uchun qanday yo’l tutish kerak?

Pedagogik texnika –
o‘qituvchining nafaqat
ta’lim–tarbiya
jarayo­nida, balki butun kasbiy faoliyatida zarur bo‘lgan umumiy pedagogik bilim va malakalari
majmuidir.
1. Pedagogik texnika haqida tushuncha

Pedagogik texnikaning muhim jihatlari – bu avvalo o‘qituvchining mahoratini belgilovchi kasbiy ko‘nikmalari hisoblanadi, ya’ni uning savodli va ifodali so‘zlay olishi, o‘z fikr-mulo­hazasini va bilimini tushunarli tilda ta’sirchan bayon qilishi, his-tuy­g‘u­sini jilovlay olishi, o‘zining shaxsiy xususiyatlariga xos mimik va panto­mimik qobiliyatlarga ega bo‘lishi, aniq imo-ishora, ma’noli qarash, rag‘batlantiruvchi yoki istehzoli tabassum, so‘zning cheksiz qudrati orqa­li o‘quvchilar ongiga va tafakkuriga ta’sir o‘tkazishi, hozirjavoblik, psixologik bilimlarga ega bo‘lishi kabilardir.

2. Pedagogik texnikaning tarkibiy qismlari.
Pedagogik texnikaning tarkibiy elementlari

Hozirgi kunda pedagogik texnika tushunchasi ikkita guruhga bo‘lib o‘rganiladi.
Birinchi guruh komponentlari o‘qituvchining shaxsiy axloqiy fazilatlari va xulqi bilan bog‘liq bo‘lib, ta’lim–tarbiya jarayonida o‘z–o‘zini boshqarish malakalarida
ikkinchi guruh komponentlari o‘qituvchining shaxs va jamoaga ta’sir ko‘rsatish malakalari bilan bog‘liq bo‘lib, bu guruh ta’lim-tarbiya jarayonining texnologik tomonini qamrab oladi:
2. Pedagogik texnikaning tarkibiy qismlari.

O‘qituvchining tashqi ko‘rinishida, pedagogik texnikasi tizimidagi mimik, pantomimik
holatlar muhim ahamiyatga ega.

Pantomimika - bu gavda, qo‘l va oyoqlarning harakatidir. U asosiy firkni ajratib ko‘rsatishga imkon beradi.
O‘qituvchi o‘z gavdasi, qo‘li, oyoq harakatlarining holati orqali har qanday pedagogik ma’­lu­motlarning obrazini “chiza” olsa, o‘quvchilar bundan zavq­lana­dilar, ular ichki his-tuyg‘ulari, tashqi hissiyotlari bilan qo‘shilib butun ongini o‘quv materiallari mazmunini o‘zlashtirishga qaratadilar.
Mimika - yuz muskullari orqali o‘z sezgisi, fikri, kayfiyatini ifodalashdir.
O‘qituvchining yuz ifodasi va qarashi ba’zan o‘quvchilarga so‘zdan ham qattiqroq ta’sir ko‘rsatadi.
Mimika axborotning xususiy ahamiyatini oshiradi, uni puxtaroq o‘zlashtirilishini ta’minlaydi. O‘quvchilar o‘qituvchi kayfiyati va munosabatini uning yuzidan uqib oladilar.

tаbаssum bilаn bir pаytdа pаstki qоvоqlаrning ko’tаrilmаsligi – sаmimiyatsizlik;
tаbаssum bilаn bir pаytdа ko’zlаrning оlаyishi-qo’rqitish.

Оdаmning ichki kеchinmаlаri hаqidа eng to’g’ri mа’lumоtni ko’zlаr nаmоyon qilаdi:
ko’zning оdаtiy ifоdаsidаgi o’zgаrish;
ko’zlаrning bеiхtiyor hаrаkаtlаri – hаyajоn, оriyat, yolg’оn, qo’rquv, аsаbiylаshuv;
yonib turgаn nigоh – qizishish;
qоtib qоlgаn nigоh – o’ygа cho’kkаnlik yoki hоlsizlik;
qоrаchig’lаrning kаttаrishi qiziqish vа qаbul qilinаyotgаn ахbоrоtdаn, аtrоfdаgilаrdаn, tаоmdаn vа bоshqа shungа o’хshаsh оmillаrdаn qоniqish his etаyotgаnligi yoki qаttiq оg’riq: mа’lum dоri-dаrmоn yoki nаrkоtik qаbul qilgаnligi;
qоrаchiqlаrning kichrаyishi – g’аzаblаnish yoki mа’lum turdаgi nаrkоtiklаrni qаbul qilgаnligi vа bоshqаlаr.

Pedagogik texnikani egallashning asosiy yo‘llari
o‘qituvchining
ma­la­ka oshirish kurslariga ishtiroki
ustoz murabbiylar rahbarligidagi
mash­g‘ulotlar
(ulardan pedagogik texnika sirlarini o‘rganish)
mustaqil (kasbiy jihatdan o‘z-o‘zini tarbiyalash) ishlashdir.

Pedagogik texnika ko‘nikma va malakalarini egallash individual-shaxsiy salohiyat ekanli­gini hisobga olib, pedagogik texnikani egallashda va uni takomil­lash­tirishda kasbiy jihatdan o‘z-o‘zini tarbiyalash, ya’ni talabalik yillarida o‘zida tajribali o‘qituvchilarning shaxsiy fazilatlarini va kasbiy mala­kalarini shakllantirishga qaratilgan faoliyat yetakchi rol o‘ynaydi, deb ay­tish mumkin. Kasbiy ideal sari intilishda bu harakat pedagogik texni­kani egallashda muhim rol o‘ynaydi.

O’qituvchining pedagogik texnikasini shakllantirish yo’llari
O‘qituvchi pedagogik faoliyatida pedagogik texnikaning ko‘nikma va malakalarini mukammal takomillashtirgan holda o‘z mahoratini oshi­rish uchun quyidagi jarayonlarni bilishi lozim:
Pedagogik texnika malakalarini mukammal egallash uchun avva­lo, o‘qituvchi o‘z fanini, o‘qitadigan predmetining boshqa fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda bilishi, pedagogik va axborot texno­logi­yalarini, pe­da­­gogika va psixologiya fanlari asoslarini davr taraqqiyoti darajasida bilishi, kasbiy jihatdan o‘z-o‘zini tarbiyalay oladigan bo‘lishi zarur.