Күн жүйесі планеталары қозғалысының заңдары

Сабақтың барысы
Ұйымдастыру
Сергіту сәті
Үй тапсырмасын тексеру
Жаңа сабақты түсіндіру
Жұмбақтар алаңы
Бекіту сұрақтары
Бағалау. «Бес саусақ» әдісі.
Үйге тапсырма §45 оқу.
Кері байланыс. Екі жұлдыз, бір тілек

Сергіту сәті !!!

Иоганн Кеплер (1571-1630ж.ж.)-ұлы неміс астрономы және математик.
Заманауи астрономияның негізін қалаушылардың бірі
Кеплердiң зерттеулерi астрономия, механика, оптика және математика салаларына байланысты болды.

Күн – Күн жүйесіндегі орталық дене болып саналады, оның массасы Күн жүйесіндегі барлық денелердің жиынтық массасынан 750 есе артық
Сондықтан Күн жүйесінің массалар орталығы Күн қойнауында орналасқан. Барлық 8 үлкен планета Күнді айнала, эллипс бойымен, бір бағытта қозғалады

Күн жүйесінің кұрамында 8 планета бар, Олар:

Күн жүйесі –Күннен, оны айнала қозғалатын 8 үлкен планетадан, планета серіктерінен, мыңдаған кіші планеталардан (астероидтардан), шамамен 1011 кометадан және толып жатқан метеорлық денелерден құралған ғарыштық денелер жүйесі.
Күннен ең алыс орналасқан планетаға дейінгі орташа қашықтық шамамен 40 а.б. немесе 6 млрд. км - ге тең.

Күн жүйесі

Барлық планеталар күнді айнала эллипс бойымен бір бағытта қозғалады

Күннен планеталардың арақашықтығы

Перигелий – орбитаның Күнге ең жақын нүктесі.(грекше «peri»-таяу, «helios» - Күн деген сөздерінен шыққан )
Афелий –орбитаның Күннен ең алыс нүктесі.(грекше «apo»- алыс деген сөзден шыққан)
Эллипстің үлкен а жарты осі планетадан Күнге дейінгі орташа қашықтыққа тең. Жерден Күнге дейінгі орташа қашықтық Күн жүйесінде қолданылатын қашықтықтың өлшем бірлігі болып қабылданған, ол астрономиялық бірлік (а.б) деп аталады:
1а.б.=149 600 000 км

Кеплер заңдары
Барлық планеталар Күнді эллипс бойымен айналады, оның фокустарының бірінде Күн орналасады.
Планетаның радиус-векторы бірдей уақыт аралығында шамалары бірдей аудандар сызып шығады.
Кез-келген екі планетаның Күнді айналу периодтары квадраттарының қатынасы олардың орбиталарының үлкен жартыосьтерінің кубтарының қатынасына тең болады.

Жұмбақтар әлемінде!!!
Қозғалып жүрер жортақ шам
Барлығымызға ортақ шам
Күн

Түндегі көп шырақты жағып кеткен
Кім келіп таң алдыңда алып кеткен
Жұлдыз

Керегенің басында кетпен жаулық,
Кет десем де, кетпейді кеткен жаулық.
Күннің кереге басына түскен сәулесі

Айтайын мен бір жұмбақ сексен сегіз,
Шешуі қиын емес ескерсеңіз,
Болады бірі өткір, бірі өтпес,
Ақылы мұны тапқан ұшан-теңіз.
Ай, Күн

Бір түкті кілем
Бір түсіз кілем.
Аспан, Жер.

Әдемі түнде,
Мен жүрсем жүреді бірге.
Ай

Ақ сандығым ашылды,
Ішінде жібек шашылды.
Күннің көзі

Біз, біз, біз едік
Бірегей жарқын қыз едік,
Тамашада көп болдық,
Таң атқанда жоқ болдық
Жұлдыз

Бекіту сұрақтар:
Кеплердің 1-ші заңы нені тұжырымдайды
Кеплердің екінші заңы нені тұжырымдайды
Кеплердің үшінші заңының өрнегін қалай жазамыз
Планетаның орбита бойымен ең шапшаң және ең баяу қозғалатын нүктелерін атаңдар
Планета афелийден перигелийге орын ауыстырғанда, оның жылдамдығының мәні қалай өзгереді.

Бағалау