Мәкальләрнең мәгънәсен аңлатыгыз

Сүзләрне төзелеше ягыннан тикшер:
Яхшылык, изгелек,
кайтыр.

Дәреснең темасы:
Тамыр
һәм
кушымчалар.

Бу сүзләрнең кайсы
кисәкләре уртак?
Эшлә, эшче, эшлекле,
белә, белемле, белгеч, белдекле, күңелле, күңелсез, күңелләр.

эш-лә, эш-че, эш-лек-ле,
бел-ә, бел-ем-ле, бел-геч, бел-дек- ле,
күңел-ле, күңел-сез, күңел-ләр
Тамыр – сүзнең төп лексик мәгънәсен белдерүче кисәк.

Эш, бел, күңел
сүзләре белән җөмләләр уйлагыз.
Тамыр – сүзнең ваграк
мәгънәле кисәкләргә
бүленми торган өлеше.
Ул сөйләмдә үзе генә
кулланыла ала.

Бу сүзләрнең кайсы
кисәге уртак?
Авылдаш, яшьтәш, классташ,
партадаш, чордаш; каенлык,
аланлык, җиләклек; ашла,
эшлә, башла, барла;
күңелсез, эшсез, уйсыз.

Бер класста укучы балалар
Бер авылда яшәүче кешеләр
Калфак чигү остасы
Футбол, хоккей уйнаганда капка
алдында сакта торучы кеше
Капчык күтәргән кеше
Тел мәсьәләрен тикшерүче белгеч
Ике яки берничә төре булган
Нинди булса да эш белән шөгыльләнергә кушу
Инсафлы, тыйнак кеше
Кешегә булыша, ярдәм итә торган кеше
Шат булу
классташлар.
авылдашлар.
калфакчы
капкачы.
капчыклы.
телче.
төрле.
эшлә.
әдәпле
ярдәмчел
шатлану.
. Бер сүз белән әйт.
әйбер

Сүзнең лексик мәгънәсен үзгәртүче кушымчалар – сүз ясагыч кушымчалар дип атала һәм язуда /\ билгеләнә. Рус телендә приставка, суффикс, окончание төшенчәсе бар, татар телендә кушымчалар гына кулланыла.

Кушымчалар өстәп языгыз:
Мин иртән торды... һәм тәрәзә... карады... . Урам... кар яуган. Бала... кар тәгәрәтеп уйный... . Минем дә уйныйсы... кил... . Мин киенде... дә алар янына чыкты... .
м
м
м
м
м
гә
да
лар
лар
де

Сүз төзелеше - сүзнең мәгънәле кисәкләрен-тамырын,нигезен, һәм кушымчаларны өйрәнә.
Тамыр - сүзнең ваграк мәгънәле кисәкләргә бүленми торган өлеше.Ул сүзнең төп лексик мәгънәсен белдерә, сөйләмдә үзе генә дә кулланыла.
Кушымчалар сүзнең лексик мәгънәсен яки формасын үзгәртә, үзләре генә кулланылмый.