Сүз ясалышы ысуллары

Саумы, кояш, саумы, көн!
Дусларым, хәерле көн!
Телим сезгә сәламәтлек,
Бәхет һәм яшәү дәрте.
Уе изге баласына
Булышыр табигать тә.
Эшкә тотыныйк, дусларым,
Хуш, хәерле сәгатьтә!

2
3
2
1
1
2
3
3
3
3
Тест җаваплары

Сүз ясалышы ысуллары

Дәреснең максатлары:
1. «Сүз ясалышы ысуллары» темасы буенча белемнәрен арттыру, ныгыту 2. Тема буенча сөйләм күнекмәләрен үстерү
3. Туган телне тирәнтен өйрәнүгә этәргеч бирү

Сүз ясалу ысуллары
?
?
?
?
?
?

Сүз ясагыч кушымча ялгану ысулы (кушымчалау)
Сүз – чән
Яз –гы
Татар –ча
Кыш – ын
Уй – ла
Хәйлә – кәр
Сыз - ык

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
?
?
?
?
?

Сүзләр кушылу ысулы
Кушма сүзләр
Парлы сүзләр
Тезмә сүзләр

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
сүзләр кушылу
?
?
?
?

Фонетик ысул
күз – күр
хәзер – әзер
та'ныш - таны'ш
чачак -чәчәк

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
сүзләр кушылу
фонетик ысул (аваз составын үзгәртү)
?
?

Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар
Рәсем конкурсына йомгак ясалды

Ай сүзен төрле мәгънәдә кулланып, җөмләләр төзегез.

Сүзләрнең мәгънәсе үзгәрү ысулы
Йомгак(җеп чорнамы) - йомгак(нәтиҗә)
Ай(күк җисеме) – ай(вакыт берәмлеге)
Тамыр(үсемлек өлеше) – тамыр(сүзнең мәгънәле кисәге)
Яңа сүзләр кулланылышта булган сүзләрнең мәгънәләре үзгәреп ясала

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
сүзләр кушылу
фонетик ысул (аваз составын үзгәртү
сүзләрнең мәгънәсе үзгәрү

буяу (нәрсә?)- исем
сорау
карт
буяу ( нишләү?)- фигыль
сорау
карт
Сүзләрне бер сүз төркеменнән икенчесенә күчерү ысулы

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
сүзләр кушылу
фонетик ысул (аваз составын үзгәртү
сүзләрнең мәгънәсе үзгәрү
сүзләрне бер сүз төркеменнән икенчесенә күчерү

ТР, драмтүгәрәк, КамАЗ, музфак, КДУ, ПТУ, АКШ

Сүзләрне кыскарту ысулы
КДУ
БМО
драмтүгәрәк
медуниверситет
Яңа сүзләр кулланылыштагы тезмә сүзләрне кыскартып ясала

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
сүзләр кушылу
фонетик ысул (аваз составын үзгәртү
сүзләрнең мәгънәсе үзгәрү
сүзләрне бер сүз төркеменнән икенчесенә күчерү
сүзләрне кыскарту

Тест
1.Тезмә сүзләр күрсәтелгән рәтне билгеләгез
1. Җир(җиләге), ял(ит),туган(ил)
2. Ара(тирә), аш(су), хатын(кыз)
3. Кул(яулык), тере(көмеш), таш(күмер)
4. Юл(чы), утын(лык), оял(чан)

2. Кушымчалау юлы белән ясалган сүзләр рәтен билгеләгез
1. Кул(яулык), тере(көмеш), таш(күмер) 2. Юл(чы), утын(лык), оял(чан)
3. Бакча, бармак, атла
4. Туган көн, очкылык тоту, бал корты

3. Фонетик ысул белән ясалган сүзләр рәтен билгеләргә.
1. Умартачылык, чынбарлык, ташбаш 2. Савыт-саба, бала-чага, тирә-як
3. Идән буяу, буяу алу, китап уку, уку дәресе
4. Хаҗәт-әҗәт, хикәят-әкият, гамәл-әмәл

4. Ямьле, комлык, эшлә, озынча сүзләре нинди ысул белән ясалганнар?
1. Сүз ясагыч кушымча өстәү юлы белән
2. Сүзләрне кушу юлы белән
3. Сүзләрне кыскарту юлы белән
4. Сүзгә яңа мәгънә өстәү юлы белән

5. Ераклыктан сүзенең нигезен билгеләгез
1. Ерак
2. Ераклык
3. Ер
4. Ераклыкта

6. Бүлмәдәшне сүзен сүз төзелеше буенча тикшерегез.

Җавапларны тикшер:
1. 1
2. 2
3. 4
4. 1
5. 2
Бүл – мә –дәш - не
бүл –тамыр
мә – сүз ясагыч кушымча
дәш - сүз ясагыч кушымча
не – бәйләгеч кушымча

Сүз ясалу ысуллары
сүз ясагыч кушымча ялгану
сүзләр кушылу
фонетик ысул (аваз составын үзгәртү
сүзләрнең мәгънәсе үзгәрү
сүзләрне бер сүз төркеменнән икенчесенә күчерү
сүзләрне кыскарту