Аԥсуа литература абеиара

С Ҷанба

И. Коӷониа

М. Лакрба

Б. Шьынқәба

-Ҽнак, ашьхантә аҩыџьагьы арахә аарцон. Ахра иаҿаланы инеиуан. Адамыр аԥхьа дгыланы дцон. Шәарахгьы уи дишьҭанеиуан иааигәаӡаны. Инеиуан ус ҽымҭкәа, акгьы еибырҳәомызт. Аха аҩыџьагьы рхы иҭаз, изызхәыцуаз аӡә лакәын- Абыхә- ԥҳа Адқьа.
М. Лакрба инов.«Еибамгеит»

- Иҳабжьоу аиӷара аҵыхәа ԥҵәоуп ибдыруазааит, аха, иага ихьанҭазаргьы, ибасҳәароуп, бареи сареи хаҵареи ԥҳәысреи шаҳзеилымхуа. Бара бҟәышуп, ахшыҩ бымоуп, бгәы камыжькәа бхы бахәа, бҽақәыршәа быԥсҭазаара ахьҽеихаша дгьылк аҿы.
Иажәа уаҳа ацымҵакәа данаалга, ихы нарҟәны дхәыцуа днатәеит. Зина илхылгоз агәырҩа ду акәын усҟан иара дзызхәыцуаз.
И. Папасқьыр «Ҭемыр»

- Уи ауха ацҳа ԥжәаанӡа, Саҭбеи иџьыба чабрак ааҭыхны сара исиҭеит: «Издыруада уеибганы узнеиуазар, сан аҭакәажә илыҭ, лылаӷырӡ алалырбап» ҳәа саҳәаны. Саргьы абас сҳәан, счабра исҭеит,-иҳәан, ичабра Селымхан иналиркит.
Қь.Агәмаа «Икамшәаз алаӷырӡ»

Саагылеижьҭеи ари аҟара ҳаракы схамлацызт. Скаууа, сҩаскьаган аҳауа салакнаҳаушәа збон, аха уи аҳаракыра акәӡам сара сӡыҩӡа сшанханы сзыргылаз, сарасзыршанхаз саԥхьа иҩышьҭыззаз, цаҟьак иаҟараз, ахаҳә ду ауп, уи аҭәа амҵа иныҵганы, ахәада аҟьаҟьара агәҭаҵәҟьа иқәжьын, ҩыџьарангьы еиҩсан.
Б. Шьынқәба «Ахаҳә еиҩса »

Хаха – хымш аԥсы дықәын ацәарҭаӷәы, дырҵәуон, хаха-хымш аӡәгьы имырбакәа афатәи аӡи нхагаланы ииҭон Ҳанашә аҭуан иқәтәаз исас. Аԥшьымш азы, аԥсы дыржын, ауаа анеимпы, Ҭемыр иқәлацәа, иҩызцәа Ҳанашә инаишьҭалеит аҩныҟа.
М. Лакрба «Асас»

Дырҩегьых аԥшра ҳалагахт, адырра анбаҳарҭо ҳәа, аха адырра ҳәа акгьы ҳмоуит уи ашықәсан. Адырхашықәсан,аҷкәынцәа ашкол ахь иандәықәырҵоз аамҭазы, симаны дааит Аҟәа. Прошениак аӡәы иирҩын, округ аначальник ииҭеит.
Д.Гәлиа «Ашкол сышҭалаз»

Д.Гәлиа « Сыԥсадгьыл»
Сыхаара, сыԥсадгьыл,
Иҟалазеи, закәызеи?
Иуԥшаауазеи, иуцәыӡзеи,
Абас улахь зеиқәузеи?
Нхыҵҟа ицаз угәырҩома?
Мшын нырцә иҟоу уџьабома?
Сылашара, сыԥсадгьыл,
Абас улахь зеиқәузеи?
Уахьҵарадоу ԥхоушьома,
Ма даҽакы гәнугома?
Сылашара, сыԥсадгьыл,
Абас улахь зеиқәузеи?

И.Коӷониа «Аӡын»
Игәырӷьаҵәа илашон
Амза лбааԥшы.
Асыԥса цырцыруан
Ахра хҟьаӡаны.
Арахә- ашәахә ԥхьатәеит,
Амҩақәа ҭацәит.
Аџьажәлар шьҭалеит,
Аҵх неигәеит.
Аҵаара иалагеит
Ахьҭа ҿацаӡа.
Архақәа ҵааит,
Адгьыл лашаӡа.
Аурҭ ӷәҭәа асын,
Мыцхәы иџьбараны.
Аԥсҭҳәагьы нхылеит,
Зынӡа илашьцаны.
Дук мырҵыкәа
Еилахәеит иара:
Асы бахҵәаӡа
Иалагеит аура.