Су-электролит алмасуы

* Ағзадағы су алмасуының реттелу тетіктері
Ми қыртысы
Бүрек үсті безі
Физиологиялық шығарылу
Шартты-рефлекстік
жайттар
Ауыз қуысындағы
рецепторлар
барорецепторлар
тіндік
осморецепторлар
ДҚГ
АКТГ
адрено-
гломеруло-
тропин
Нерв жүйесінің
вегетативті бөлімі
гипофиз
ренин
әлдостерон
Na мен су реобсорб
циясының
жоғарылауы
Гипоталамустың
вентро-медиальді
бөліміндегі шөлдеу орталығы
3
Қан тамыр арнасының волюморецепторлары
Тер бездері
бүйрек

* Осмостық гомеостаз реттелүінің негізгі зандылықтары
сусыздану
Қан-тамыр ішілік сұйықтық
көлемінің 10% және одан
төмендеуі
Осморецептор
лардың
қозуы
ДҚГ
Судың ұсталуы
ангиотензин II
әлдостерон
Na мен судың
ұсталуы
Шөлдеу орталығы
Барорецепторлардың
қозуы
Ағзаның су тепе-
теңдігінің
қалыптасуы
4
Осмолярлықтың 2% және
одан жоғары көтерілүі

Су-электролит алмасуы реттелуі (1)
Ангиотензин ΙΙ және ангиотензин ΙΙΙ әсері
(А.В.Атаман бойынша)
ангиотензин II
ангиотензин III
Қан-тамырлардың
тегіс-салалы
бұлшық еті
Бүйрек үсті безі
нің қыртысты қа
батының шумақ
ты бөлігі
Артериялық
қан қысымының
жоғарылауы
әлдостерон
бөлінуінің
жоғарылауы
ангиотензиназа
5

Бүйрек эпителий
жасушалары
Қан-тамырлар
дың тегіс –
салалы бұлшық
еті
Су-электролит алмасуының реттелуі(2)
* Жүрекшелік натрий-урездік гормонның әсері– А.В.Атаман бойынша
Тамырлардың
кеңеюі
Артериялық
қан қысымының
төмендеуі
натрийурез
және диурездің
жоғарылауы
Айналымдағы
қан көлемінің
азаюы
6
ЖНУГ

* Су-электролит алмасуы реттелуі(3)
Босаңсудың белсенді механизмі және вазопрессиннің әсері (диурезге қарсы гормон– ДҚГ)
осмостық
қысым (ОҚ)
АҚ
АҚК
ДҚГ
Тегіс салалы
бұлшық еттердің
жиырылуы
АҚ
гипофиз
су
реабсорбция
сының күшеюі
Қан тамыр
қан тамыр
бүйрек
АҚК
ОҚ
7

Су-электролит алмасуы реттелуі (4).
Ренин секрециясын күшейтетін механизм.
Бүйректегі қан айналымының
азаюы
Бүйректегі
фильтрациялық қысымның
төмендеуі
Бүйрек ишемиясы
ЮГА
ренин
8
Әлдостерон
секрециясының
күшеюі
Су-электролит
алмасуының
өзгеруі

Бүйрек үсті безінің қыртысты қабатының
шумақты бөлігі
ангиотензин II
ангиотензин III
АКТГ
Сарысудағы
калийдің
жоғарылауы
Су-электролит алмасуы реттелуі(5)
Әлдостерон секрециясын әсерлейтін жайттар.
( А.В.Атаман бойынша)
ӘЛДОСТЕРОН
9
РЕНИН

* Ағзадағы судың жалпы көлемінің өзгеруі
Гипоосмостық гипергидрия («сулық улану») - бұл ағзаға судың түсуінің бүйрекпен шығарылудан көп болуы (хирургиядан кейінгі олигоурия, жиі клизмалар, суды көп мөлшерде қолдану).
Гиперосмостық гипергидрия -бұл ағзаға бір мезгілде көп мөлшерде судың және электролиттердің түсуінен пайда болады (теңіз суын ішкенде).
Гипоосмостық гипогидрия- бұл ағза көп мөлшерде су және электролиттерді жоғалтқанда пайда болады (мардымсыз құсу, іш өту, көп терлеу, қантты және қантсыз диабет).
Гиперосмостық гипогидрия- бұл ағзаға судың түсуінен суды жоғалтуының көп болуы және эндогенді түзіліс. Бұл кезде ағза салыстырмалы түрде аз мөлшерде электролиттерді де жоғалтады (мысалы, абсолютті “құрғақ“ аштықта).
10

УЫТТАНУ
СІЛЕЙМЕ
"Ангидремиялық шоктың "патогенезі
( А.В.Атаман бойынша)
АНГИДРЕМИЯ
гиповолемия
Бүйрек сүзілуінің бұзылысы: анурия,
гиперазотемия
ГИПОКСИЯ
АЦИДОЗ
Микроциркуляция
бұзылысы:
сладж-синдромы
Гемодинамика
бұзылысы,
минуттық көлемнің
азаюы,
АҚ төмендеуі
Қанның тұтқырлығы
жоғарылауы
11

Ісінудің этиологиясы және патогенезі
2 бөлім
12

Тін мен қылтамыр арасындағы сұйықтық алмасуын қамтамасыз ететін физиологиялық механизмдер
артериалық бөлім
көктамырлық бөлім
тін
Гидростатикалық Р = 32 мм Hg
Онкотикалық Р = 22 мм Hg
Гидростатикалық Р = 12 мм Hg
Тіннің тургоры = 6 мм Hg
Тіннің онкотикалық қысымы = 10 мм Hg
- 14 mm Hg
H2O
Р - қысым
32 мм Hg (гидр. Р) – 6 мм Hg (тіннің тургоры) = 26 мм Hg
12 мм Hg (гидр. Р) – 6 мм Hg (тінің тургор) = 6 мм Hg
22 мм Hg (онкот. Р) – 10 мм Hg (онкот. Р) = 12 мм Hg
30 мм Hg (онкот. Р) – 10 мм Hg (онкот. Р) = 20 мм Hg
26 мм Hg – 12 мм Hg = + 14 мм Hg (капиллярлардан сүзу күші)
6 мм Hg – 20 мм Hg = - 14 мм Hg (капиллярға сүзу күші)
Онкотикалық Р = 30 мм Hg
+14 mm Hg
Н2О
13

направление
тока лимфы
Қ а н т а м ы р л а р ы
* Ісіну дамуының негізгі тетіктері
ІСІНУ ДАМУЫНЫҢ ТЕТІКТЕРІ
а. гемодинамикалық б. коллоидты-онкотикалық в. тіндік-осмостық
г. мембраногендік-тамырлық д. лимфогендік
интерстиций
Лимфа ағуына бөгет
А
Б
В
Г
Д
гидродина-
микалық
қысым
Hg
Hg
онкотикалық
қысым
ОҚ
ОҚ
осмостық
қысым
ОсҚ
ОсҚ
14
лимфа
тамыры
мембраналардың
Өткізгіштігі
МӨ

ДҚГ
АҮФ → цАМФ → нәруыздардың фосфорлануы→ су өзекшелерінің ашылуы
ФИФ2 → ИҮФ + ДАГ → нәруыздардың фосфорлануы → тегісеттердің жиырылуы
АЦ
Бүйрек өзекшесінің жасушасы
Қантамырының тегісет жасушасы
Фосфолипаза С