Мал шаруашылығы өнімдерінің ауыр металл тұздарымен ластануын анықтау және оларға қарсы ветсаншараларды ұйымдастыру

Зерттеу мақсаты: мал шаруашылығы өнімдерінің ауыр металл тұздарымен ластануы дәрежесін анықтау.
Зерттеу міндеттері:
Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарының топырақ-өсімдік-мал байланысындағы ауыр металл тұздарының миграция дәрежесін бағалау үшін сиыр сүтінің органолептикалық және физико-химиялық қасиеттерін зерттеу;
Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарында өсірілетін мал қанындағы және өндірілген ет өнімдерінің құрамындағы ауыр металл тұздарының концентрациясын анықтау.

Кесте – 1. Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарында өндірілген сүттердің
органолептикалық көрсеткіштерін анықтау нәтижелері

Кесте - 2. Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарында өндірілген
сүттердің биохимиялық көрсеткіштерін анықтау нәтижелері

Кесте - 3. Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарыда өндірілген сүт құрамындағы ауыр
металл тұздарының концентрациясын анықтау нәтижелері, мг/дм3, n=4

Барлық зерттелген сынамалардың құрамындағы цинктың мөлшері 0,0120—0,0621 мг/дм3, ол өз кезегінде шекті жіберілу концентрациясының 1 % құрады.
Зерттелген сүт сынамалардағы орташа кадмий мөлшері 0,0011 - 0,0014 мг/дм3 аралығында болды, бұл ШЖК орташа 7,5 % құрады.
Сүт сынамаларындағы қорғасын мөлшері 0,0120-0,122 мг/дм3 , бұл ШЖК 0,36 % құрады.
Жалпы зерттеу нәтижелерін қорытындылай келе, солтүстік шығыс аудандарда өндірілген сүт құрамындағы ауыр металл тұздарының концентрациялары СанПиН нормаларына болды.

2 Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарында өсірілетін мал қанындағы және өндірілген ет өнімдерінің құрамындағы ауыр металл тұздарының концентрациясын анықтау нәтижелері
Кесте - 4. Мал қаны мен бұлшық етіндегі ауыр металлдардың мөлшері, n=3

Мал қаны мен бұлшық етіндегі ауыр металл концентрациялары бойынша мал қанындағы кадмий мөлшері бұлшық еттегі концентрациядан 2,4 есе жоғары екені анықталды. Мал қанында кадмийдің көп болу себебі аталған элементтің 2,3 -10% мөлшері мал организіміне ас қорыту жүйесі арқылы түсіп, қан арқылы сорылуында болуы мүмкін.
Қорғасын концентрациясы мөлшері бойынша мал қаны мен бұлшық етіндегі оның мөлшерінде айтарлықтай айырмашылық анықталған жоқ. Мал етінде ауыр металл тұздарының мөлшері: кадмий – 2,1 есе, қорғасын – 4,1 есе ШЖК төмен екені анықталды .
Қорыта келгенде, зерттеуге түскен мал еті мен қанындағы ауыр металл тұздарының мөлшері санитариялық-гигиеналық нормаларға сай болды.

5 ҚОРЫТЫНДЫЛАР
1 Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарында өндірілген сүттердің органолептикалық және биохимиялық көрсеткіштері анықтау нәтижесінде органолептикалық көрсеткіштері бойынша ауытқушылықтар анықталған жоқ, яғни исі, дәмі, консистенциясы бойынша зерттелген сынамалары МемСт талабына сай болды.
2 Сүттің биохимиялық көрсеткіштерінде ауытқушылық бары анықталды. №1 және №2 сүт сынамаларының тығыздығы стандарт талабынан 1 0А төмен болып, яғни бұл көрсеткіш 1027 0А көрсетті. Майлылық көрсеткіштері үш сынамада да төмен көрсеткіштер анықталды – 3,0-3,2% аралығында, яғни орташа көрсеткіш - 3,12% болды, бұл өз кезегінде Мем Ст талабынан 0,28% төмен болды.
3 Зерттелген сүт құрамындағы ауыр металл тұздарының концентрациялары СанПиН нормаларына болды.
4 Қазақстанның солтүстік-шығыс аудандарында өндірілген ет өнімдерінің құрамындағы ауыр металл тұздарының концентрациясын анықтау нәтижесінде мал қанындағы кадмий мөлшері бұлшық еттегі концентрациядан 2,4 есе жоғары екені анықталды. Мал етінде ауыр металл тұздарының мөлшері: кадмий – 2,1 есе, қорғасын – 4,1 есе ШЖК төмен екені анықталды .