Тоджинский диалект тувинского языка
«Тоджинский диалект тувинского языка» Кызыл, 1974. З. Б. Чадамба (Зоя Борандаевна) Төрел аймактар: Чооду, Ак-Тодут, Кара-Тодут, Сойан, Шокар, Шадык, Саарыг. Диалект онзагайлары: I. Фонетиктиг онзагайлары:
Вокализмде: Кыска ажык үннер орнунга узун ажык үннер дүгжүп чоруур: айтыр (лит.) = аайтыр, кайда = каайда, чайлаг = чаайлаг, кайызы = каайзи, чайын = чаайн. О//У-нуң дүгжүрү: соңгу = суңгу, омааш = умааш, улаанот = улаанут. Э//Ө-нүң дүгжүрү : күдээ = күтээ, өртээ = өртөө. Э//И: эник = иник, эжик = ижик, идик = эдик, ирги = эрги. А//Ы: тарбаган = тарбыган, паалаң = баалың, шыйлашкан = шыйлашкын. А//И: кадай = кадий, анай = аний, дамдылай бээр = дамдылий бээр. Кызаа ажык үннерниң чиде бээри (редукция): бүрү = бүр, ыйат = йат, ыйаавыла = чаавыла.