Nuklein kislatasy

NUKLEIN KISLATALARY
Nuklein kislatalary beýleki molekulalardan wezipelerine görä tapawulydyrlar.
Olar genetik maglumat saklaýar- lar we bütin öýjük hereketlerini barlaýarlar.

Nuklein kislatalaryň ölçeg birligi nukleotiddir.
Nukleotid aşakdakylardan durýar;
Bäş uglerodly şeker,
Fosfat grup.
Azotly aşgar.
NUKLEOTID

BÄŞ UGLERODLY ŞEKER
Bäş uglerodly şekerde 5 uglerod atomlar bar.Bäş uglerodly şekeriň 2 görnüşi bar. Olar riboza we dezoksiribozadyr.
Riboza şekerini saklaýan nuklein kislata-sylary ribonuklein ýa-da RNK diýlip at- landyrylyar.
Dezoksiriboza şekerini saklaýan nuklein kislatalary dezoksiribonuklein kislata- sy sy ýa-da DNK diýlip atlandyrylýar.
Click Here

FOSFAT GRUP
Nukleotidleriň ähli görnüşlerinde fosfat grup bardyr.
Olar hemme nukleotidlerde birmeňzeşdir.
Fosfat gruplar nukleotidlere kislatalyk häsiýetini berýärler.

ORGANIK ESAS
Organik esaslar azot saklaýan birleşmedir. Bular adenin (A), guanin (G), timin (T), sitozin (C) and urasil (U).
Nukleotidler özleriniň organik esas- laryna görä toparlara bölünýärler.
Mysal ü/n: Timin saklayan nukleotid timin nukleotid diýip atlandyrylýar.

Click Here

Click Here

WEZIPELERI
Öz özüni öndürmek arkaly genetik maglumatlar birikdirýär we genetik dowamlylygyna gözegçilik edýär.
Öýjügiň metabolik hereketiniň dowamlylygy belok we ferment arkaly düzülýär.
DNK

DNKNYŇ HÄSIÝETERI
1- Ol jübüt setirden durýar.
2-Ýadronyň,mitohondriýanyň we hloroplastyň içinde
3-Özüni DNK polimerozlar arkaly döredýär.
4-Nukleotidleri A,T,G we C.
5- Şekeri dezoksiriboza.
6-Öz özünden köpelip bilýär

DNK molekulalary nukleotidleriň iki uzyn setirini saklaýar. Nukleotid- leriň her bir zynjyry fosfodister baglanşyk arkaly birleşýär.
Bu ýolunda nukleotidler DNK-nyň bir setirini emele getirmek üçin birbirine birleşýärler.Ikinji setir birinji setiriň nukleotid setirlemesine görä birleşýär.

Haçanda DNK-nyň iki setirleri baglanşanda,adenin hem hemişe timine baglanýar.Adenin we timiniň arasynda jübüt wodorod bar(A=T).
Sitoziniň we guaninyň arasynda üç wodorod baglanşygy bar (C --- G).

DNK-daky adenin nukleotidiniň sany timin nukleotidiniň sanyna deňdir.
Şonuň üçim hem sitozin nukleotidi guanin nukleotidine deňdir.
Click Here

ÖZ ÖZÜNI ÖNDÜRMEK
Öýjük bölünmesinden öň DNK özüni öndürýär. Bu işe öz özüni öndürmek diýip atlandyrylýar.

Click Here

SEMICONSERVATION
DNK-nyň iki setiri täze semiconservatively yüze çikarýar.
Click Here

1- Bir setirden durýar.
2-Ýadronyň,mitohondriýa,hloroplatyň wesitoplazmanyň içinde.
3-DNK-dan çykýar.
4-Nukleotidleri A,U,G we C.
5- Şekeri riboza
6-Ol genetik maglumat geçirýär we beloklardan çykýar.
RNK

Habar beriş RNK
Transport RNK
Ribosoma RNK-sy
RNK –nyň häsiýetleri

RIBOSOMA RNK
RNK-laryň ähli görnüşi DNK-lar arkaly çykýar.RNK -laryň DNK-lardan çykmasyna kopýalamak diýilýär. Soňra rRNK sitoplasma tarap hereket edýär.
Beýleki RNK-lar dürlü belok çykar- mak üçin DNK-dan kopýalanýar.
Click Here

T RNK
t RNK ýadroda köpelýär ýöne soň sitoplasmada galýar.
tRNK sitoplasmadan ribosoma amino kislotalar geçirýärler.
Her bir tRNK amino kislatalaryň diňe bir görnüşini geçirip bilýärler. tRNK 20 gör-nüşli bolmalydyr sebäbi amino kislatala- ryň 20 görnüşi bar.