Әр түрлі жастағы егеуқұйрықтардың тамақтану рационына асқабақ пен топинамбур талшығын қосу арқылы

Зерттеу маңыздылығы.
Маңызды шарттардың бірі ағзаның ерте қартаюын болдырмаудың негізі, барлығына белгілі, олар дұрыс тамақтану (рациональды,емдік). Қартаю кезінде,жүрек-тамыр, нерв және тірек-қимыл жүйеде, асқазан-ішек жолдарындағы функияның бұзылысына, атап айтқанда, ішекте байқалады[2]. Ішектегі бұлшықеттердегі атрофия, ішектегі қанайналымның төмендеуі.Нәтижесінде ішек бөлімінің бұзылысы. Себебі тамақ құрамындағы өсімдік талшықтардың болмауы. Сондықтан осы заттарды табиғи талшық негізінде іздеу және құрастыру маңызды рөлде.

Осы мақсатқа сәйкесінше мынандай міндеттер қойылды:
1.Қалыпта рационда және азыққа асқабақ және топинамбур талшықтарын қосу барысындағы жас және кәрі егеуқұйрықтардың дене салмағының өсу динамикасын зерттеу
2.Азықтардың құрамындағы липидтердің асқын тотығына (ЛАТ), жас және кәрі егеуқұйрықтардың қанындағы ферменттердің антиоксиданттық қорғанысына, Қалыпта және азыққа асқабақ және топинамбур талшықтарын қосқаннан кейінгі қурамына биохимиялық зерттеулер жүргізу
3.Қалыпта және азық құрамына асқабақ және топинамбур талшықтарын қосқаннан кейінгі жас және кәрі егеуқұйрықтардың ішектерінің гистоқұрылымын зерттеу.
4.Қалыпта және азық құрамына асқабақ және топинамбур талшықтарын қосқаннан кейінгі жас және кәрі егеуқұйрықтардың ішектеріне морфометриялық зерттеулер жүргізу.

ЗEPТТEУ МAТEPИAЛДAPЫ МEН ӘДІCТEPІ
Зерттеу объeктісі :
егеуқұйрық Лонг-Эванс, арнайы селекция арқылы олардың мінез-құлық, семіру, диетологиясын байқау мақсатында шағылыстырылған .
Келесі әдістер қолданылды:
- гистoлoгиялық,
- биoхимиялық.
- морфометриялық.

I-IV топтардағы жануарлардың дене салмағы өзгеруінің динамикасы
VIII топтардағы жануарлардың дене салмағы өзгеруінің динамикасы
Результаты исследований и их обсуждение

Результаты биохимического исследования
Құрамы стандартты рационда және азыққа асқабақ пен топинамбурдың талшықтарын қосу барысындағы жас және егде жастағы егеуқұйрықтардың қанындағы липидтердегі гидроперекистің құрамы (ГПЛ), нмоль/г
Құрамы стандартты рационда және азыққа асқабақ пен топинамбурдың талшықтарын қосу барысындағы жас және егде жастағы егеуқұйрықтардың қанындағы кіші жаңа диальдигид құрамы (МДА), нмоль/г

Құрамы стандартты рационда және азыққа асқабақ пен топинамбурдың талшықтарын қосу барысындағы жас және егде жастағы егеуқұйрықтардың қанындағы супероксиддисмутазалардың (СОД) белсенділігі, U/мг

1-сурет Үйлесімді стандартты азық алған жас егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Қалыпты. Серозды қабық, етті қабат, шырыш асты бөлім, шырышты қабық.
Крипт және талшық (ворсинка). Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 100
2-сурет Азықпен бірге лиофилденген асқабақ талшығын алған жас егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Қалыпты. Кабықтардың қалыңдауы, талшықтың ұзындығы мен ені ұзарған. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 200

3-сурет Азықпен бірге лиофилденген топинамбур талшығын алған жас егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Барлық қабық құрылысы, крипт және талшықтар өзгеріссіз. Пролиферленген клеткалар мен крипт санының мағынасыз өсуі. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 200
4-сурет Азықпен бірге лиофилденген асқабақ және топинамбур талшығын алған жас егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Аш ішек талшығының ұзаруы және бокалтәрізді клеткалар санының мағынасыз өсуі. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 100.

5-сурет Үйлесімді стандартты азық алған жас егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Серозды қабық және етті қабатта атрофия, шырыш аралық негіздің дезинтеграциясы. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіше: х 100
6-сурет Үйлесімді стандартты азық алған егде жастағы егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Каемкалы энтероциттердің қабыршақтануы,
талшықтын ұшында. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 400

8-сурет Азықпен бірге лиофилденген топинамбур талшығын алған егде жастағы егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Ішектегі талшық құрылымы өзгеріссіз. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 200
9-суретАзықпен бірге лиофилденген асқабақ және топинамбур талшығын алған егде жастағы егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Ішектегі талшық құрылымы өзгеріссіз. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 200.
7-сурет Азықпен бірге лиофилденген асқабақ талшығын алған егде жастағы егеуқұйрықтардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымы. Ішектегі талшық құрылымы өзгеріссіз. Бояу: гематоксилин-эозин, үлкейткіш: х 200

Рационның стандартты құрамында және азыққа асқабақ пен топинамбур талшықтарын қосу борысындағы жас егеуқұйрықтардың аш ішектері қабырғасы элементтерінің құрылымының морфометриялық көрсеткіштері (жас егеуқұйрық).

Рационның стандартты құрамында және азыққа асқабақ пен топинамбур талшықтарын қосу борысындағы жас егеуқұйрықтардың аш ішектері қабырғасы элементтерінің құрылымының морфометриялық көрсеткіштері (егде жастағы егеуқұйрық).

Қорытынды.
1. Лиофилизденген асқабақ пен топинамбур талшығы егде жастағы және жас егеуқұйрықтардың дене салмағының артуын төмендетті, сонымен қатар егеуқұйрық Лонг-Эванс линиясының өмір сүру ұзақтығын арттырды.
2. Азықпен бірге лиофилизденген асқабақ пен топинамбур талшығын бөлек және бірге қосылғанда қандағы ГАТ және МДА мөлшерінің төмендеуі. Сонымен қатар, ПОЛ өнімдерінің төмендеуі және антиоксидантты қорғаныш ферментінің активтілігінң жоғарылауы.
3. Стандартты және азықпен бірге лиофилизирленген асқабақ және топинамбур талшығын алған жас егеуқұйрықтарда, олардың аш ішек бөлімінің гистоқұрылымында өзгеріс байқалмады. Ал егде жастағы егеуқұйрықтар стандартты азық алғанда, патологиялық процесс байқалды; серозды және етті қабаттағы атрофия, дистрофия және энтероциттердегі некроз, эпителийдің қабыршақтануы және бокалтәрізді клеткалардың пролиферациялануы, ал азықпен бірге лиофилизденген асқабақ пен топинамбур талшығын алған егде жастағы егеуқұйрықтарда қорғаныс әсері байқалды.
4. Гистоқұрылымдық өзгерістер морфометриялық зерттеу кезінде дәлелденді; стандартты азық алған жас егеуқұйрықтармен салыстырғанда егде жастағы егеуқұйрықтарда, статистикалық нәтиже, етті қабаттың қалыңдығының төмендеуі және серозды қабық, талшықтың ұзындығы және ені, бокалтәрізді клеткалар санының артуы.
5.Алынған қорытындыға сәйкес, лиофилизденген асқабақ және топинамбур талшықтары қарқынды түрде энтеросорбент және геропротектор болуы мүмкін деп қорытындыладық.