Deszcz to zysk

Szkody gospodarcze i straty ekonomiczne będące skutkiem zalewania i podtapiania są zbyt dotkliwe, by taki stan dłużej trwał. Nowe działania zmierzające do odwodnienia miasta i zagospodarowania wód opadowych muszą mieć charakter systemowy,
a nie okazjonalny.
Każde większe miasto w Polsce boryka się ze skutkami zagęszczonej zabudowy mieszkaniowej, przemysłowej i usługowej.

DESZCZ TO ZYSK
Z problemem podtopień najlepiej radzić sobie w miejscu, w którym znajdują się jego przyczyny, czyli tam,
gdzie dochodzi do uszczelnienia powierzchni.

DESZCZ TO ZYSK
Domy jednorodzinne

Powierzchnie przepuszczalne
Wspomagają infiltrację wód opadowych na powierzchniach utwardzonych.
DOMY JEDNORODZINNE
Stawy hydrofitowe
Obfitują w rośliny wodne lub bagienne skutecznie usuwające zanieczyszczenia. Bywają też częścią przydomowych oczyszczalni ścieków. Duża pojemność retencyjna stawów efektywnie zabezpiecza przed podtopieniami podczas intensywnych opadów.
1
1
2
2
Deszczówka przy domu
Dzięki odpowiedniemu planowaniu przestrzennemu połączonemu z analizą warunków dla zagospodarowania wód deszczowych możliwe jest maksymalnewykorzystanie
potencjału terenów zielonych.
Ogrody deszczowe
Warstwy drenażowe wkomponowane w teren wraz
z nasadzeniami roślin o zdolnościach oczyszczania wody deszczowej. Proste rozwiązanie, dzięki któremu każdy mieszkaniec może przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju otoczenia.
3
3
4
4
Pozostałe rozwiązania:
Zielone i niebieskie dachy Pasaże roślinne
Korytka spływowe Podziemne zbiorniki szczelne
Powierzchniowe zbiorniki retencyjne szczelne

DESZCZ TO ZYSK
Drogi

Skrzynki rozsączające
Skrzynki to coraz bardziej popularny, podziemny system magazynujący, retencyjny lub rozsączający, wspomagający pracę układów kanalizacyjnych. Umożliwia przesunięcie odpływu w czasie oraz zatrzymanie i infiltrację wód deszczowych „u źródła”.
1
1
2
2
Koryta spływowe
Łatwe w utrzymaniu odprowadzenie powierzchniowe wód
opadowych z niewielkich dróg wewnętrznych. Pozostawia wiele przestrzeni na wyobraźnię i kreatywność, pozwalając zaoszczędzić na kosztach skomplikowanej infrastruktury kanalizacyjnej.
3
3
Skrzynki korzeniowe
Skrzynki korzeniowe umożliwiają nasadzenia w zwartej zabudowie, a dzięki drzewom powstaje naturalna bariera dla hałasu i pyłów, podnosząc jakość życia mieszkańców. Gromadzona woda opadowa umożliwia wzrost drzewom, zachowując je w dobrej kondycji.
Powierzchnie przepuszczalne
Lokalne obniżenia z bioretencją Muldy chłonne
Stawy hydrofitowe
Powierzchniowe zbiorniki infiltracyjno-retencyjne Niecki filtracyjne
Rowy chłonne
Pozostałe rozwiązania:

DESZCZ TO ZYSK
Osiedla

Pasaże roślinne
Wegetacyjne pasaże o wysokich parametrach oczyszczania wód deszczowych mogą stanowić zwarte pasy ochronne
na obrzeżach osiedla.
OSIEDLA
1
1
2
2
Place wodne
W okresach suchych służą rekreacji, a napełniając
się deszczówką w czasie opadów, opóźniają jej odpływ.
3
3
Zielone i niebieskie dachy
Niebieskie - działające jak zbiorniki retencyjne, zielone - przypominające trawnik lub brunatne - dachy najłatwiejsze
w utrzymaniu. W dużych miastach rekompensują utratę zieleni, sprzyjają przywróceniu równowagi przyrodniczej oraz poprawiają mikroklimat.
Pozostałe rozwiązania:
Powierzchnie zbiorniki retencyjne szczelne Powierzchnie przepuszczalne
Skrzynki rozsączające Koryta spływowe
Rewitalizacja cieków miejskich Lokalne obniżenia z bioretencją Podziemne zbiorniki szczelne Skrzynki korzeniowe
Niecki filtracyjne
Łatwość wkomponowania niecek w krajobraz naturalny ze względu na ich niewielkie zagłębienie i pokrycie
roślinnością, powoduje, że stanowią ekonomiczne rozwiązanie odwadniające pobliskie ciągi komunikacyjne.
4
4

Parki

Fontanny z retencją
Fontanna często stanowi rdzeń i punkt centralny parku miejskiego. Szumiąca w fontannie woda relaksuje i działa kojąco.
PARKI
1
1
2
2
Powierzchniowe zbiorniki infiltracyjno-retencyjne
Otwarte wody zbiorników wraz z bujną roślinnością brzegową wpływają na zatrzymanie wody opadowej u źródła powstania, a także zwiększają jej czystość. Ruchy fal oraz odbicia światła
ożywiają parki miejskie.
3
3
Pozostałe rozwiązania:
Ogrody deszczowe
Lokalne obniżenia z bioretencją Koryta spływowe i place wodne
Rowy chłonne, niecki filtracyjne i muldy chłonne Podziemne zbiorniki szczelne
Powierzchniowe zbiorniki retencyjne szczelne Stawy hydrofitowe
Powierzchnie przepuszczalne
Urządzenia do wsiąkania wód deszczowych w grunt można doskonale wkomponować w otoczenie miejskie. Dla przykładu: kruszywo nawierzchni mineralnych i mineralno-żywicznych może mieć różne kolory i stanowić alternatywę dla asfaltu
lub kostki brukowej.
Rewitalizacja cieków wodnych
Obniżenie prędkości przepływu wody przez wykształcenie wielodzielnego koryta, na przykład z okresowo zalewaną ścieżką rowerowa,̨ często pozwala na rewitalizację cieku
i wyraźne zwiększenie bioróżnorodności. Warto pomyśleć o meandrowaniu cieku w ramach koryta przy niskich przepływach.
4
4

Zabudowa zwarta

Skrzynki korzeniowe
Znane również pod pojęciem „zawieszone chodniki”, łączą dążenie do tworzenia coraz to nowych ciągów komunikacyjnych z pozostawianiem wolnej przestrzeni
dla rozwoju zdrowych drzew, kontrastujących z szarością
gęstej zabudowy.
ZABUDOWA ZWARTA
1
1
2
2
Zielone i niebieskie dachy
Zmniejszają efekt miejskiej wyspy ciepła wsród gęstej zabudowy. Poprawiają stan czystości powietrza
i zatrzymują nawet 90% wody deszczowej w okresie letnim.
3
3
Fontanny z retencją
Poprawiają wizualnie miejską przestrzeń, magazynują nadmiar opadu, a woda w promieniach słońca przełamuje szarość
i surowość zwartej zabudowy.
Pozostałe rozwiązania:
Powierzchnie przepuszczalne Lokalne obniżenia z bioretencją Korytka spływowe
Podziemne zbiorniki szczelne
Ogrody deszczowe Skrzynki rozsączające
Place wodne
Co zrobić, gdy zabudowa w centrum miasta osiągnę̨ła maksimum intensywności, a obszar narażony jest
na uciążliwe podtopienia? Rozwiązaniem może
być zbiornik otwarty w formie zagłębionego placu wodnego, dodatkowo zagospodarowanego jako obiekt sportowy, boisko, plac, zabaw.
4
4

Place
i parkingi

Powierzchnie przepuszczające
Najwięcej problemów z niekontrolowanym spływem powierzchniowym sprawiają rozległe, wybetonowane
i pozbawione roślinności powierzchnie. Do ich konstrukcji można wykorzystać materiały, które umożliwiają infiltrację wody. Dotyczy to również parkingów o powierzchni nieprzekraczającej 0,1 ha.
PLACE I PARKINGI
1
1
2
3
Skrzynki rozsączające
Po uprzednim podczyszczeniu w osadniku oraz separatorze substancji ropopochodnych, modularny system skrzynek jest podziemnym rezerwuarem zebranej na powierzchni placów
czy parkingów wody opadowej, pozwalając na jej kontrolowane wsiąkanie. Podobnie działaąj proste w stosowaniu komory drenażowe.
3
2
Powierzchniowe zbiorniki retencyjne szczelne
Obiekt odwadniający duże powierzchnie nieprzepuszczalne. Odpływ z tych zbiorników często jest dławiony, zapewniając stabilne i racjonowane odprowadzanie nagromadzonej wody do innego odbiornika.
Pozostałe rozwiązania:
Powierzchniowe zbiorniki infiltracyjno-retencyjne Koryta spływowe, rowy i muldy chłonne
Stawy hydrofitowe
Niecki filtracyjne i lokalne obniżenia z bioretencją Skrzynki korzeniowe
Place wodne i fontanny z retencją
Podziemne zbiorniki szczelne
Niejednokrotnie na obszarach silnie zurbanizowanych najlepszym rozwiązaniem jest budowa zbiorników. Podziemne zbiorniki stanowią solidną ochronę na wypadek naprawdę ulewnych deszczy.
4
4

OGRODY DESZCZOWE
Zastosowanie
Oprócz spowolnienia przepływu i retencji, systemy korzeniowe roślin
zapewniają biologiczne oczyszczanie deszczówki wraz z jej stopniowa infiltracją w głąb odpowiednio dobranych warstw humusu, piasku i żwiru. Cechują je wysokie walory estetyczne.
Parki Osiedla
̨ Zabudowa zwarta
Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja Utrzymanie
Koszt

Ogrody deszczowe to najprostszy sposób zagospodarowania wody na działce!
Przypominają zwyczajny ogród, składają się jednak głównie
z takich gatunków roślin, które nie tylko są niewątpliwą ozdobą ogrodu, ale także oczyszczają wodę
Głównym zadaniem ogrodów deszczowych jest zbieranie i wykorzystywanie wody opadowej z pobliskich terenów, w tym z powierzchni utwardzonych
Najlepszym źródłem wody dla ogrodu deszczowego jest ta z dachów, chodników, ciągów pieszych oraz z przydomowych podjazdów i parkingów
Ogrody deszczowe świetnie sprawdzają się w ogrodach przydomowych, których mogą być się cenną ozdobą.
OGRODY DESZCZOWE

Czym jest ogród deszczowy w gruncie?
Ogrodem deszczowym określa się nasadzenia roślin
w gruncie o zwiększonej przepuszczalności, które zbierają wodę opadową z powierzchni znacznie większej niż powierzchnia samego ogrodu. Dzięki ogrodom deszczowym mniej wody spływa
z powierzchni nieprzepuszczalnych (chodniki, ulice, parkingi, place) do kanalizacji, co przyczynia się do zwiększania ilości wody w krajobrazie, zapobiega obniżaniu poziomu wód gruntowych i lokalnym podtopieniom w trakcie opadów nawalnych.

Rodzaje ogrodów deszczowych w gruncie
Ogród deszczowy wyściełany folią stosuje się wszędzie tam, gdzie konieczne jest zapewnienie skutecznej izolacji przeciwwilgociowej (np. w pobliżu budynków). Jeśli miejsce pod ogród deszczowy znajduje się co najmniej 5 m od budynku, warto zdecydować się na ogród infiltrujący, który jest tańszy w budowie. W przypadku ogrodu infiltrującego woda opadowa zazwyczaj w większym stopniu zasila wody gruntowe niż ogrodu wyściełanego folią
Ogród deszczowy infiltrujący wodę do gruntu może być też traktowany jako alternatywa dla niecek filtracyjnych tam, gdzie dysponujemy mniejszą ilością miejsca niż zalecana dla niecek

Ogród wyściełany folią

Ogród deszczowy infiltrujący wodę

Ogród deszczowy w pojemniku?
Ogród deszczowy to nasadzenia roślin na specjalnie dobranych warstwach filtracyjnych, zasilane wodą opadową z rynny.
Może przypominać zwykłe kompozycje roślinne w donicach, ale dzięki swojej konstrukcji wymaga podlewania tylko w okresach długotrwałej suszy.

Ogród deszczowy w pojemniku najlepiej umiejscowić bezpośrednio przy źródle odprowadzającym deszczówkę z dachu, czyli przy rurze spustowej, dopasowując
jej długość do wysokości skrzyni,
w której powstanie ogród. Takie jego zlokalizowanie pozwoli uniknąć budowania instalacji doprowadzającej wodę. Skrzynia
z roślinami powinna być oddalona
od ściany budynku minimum 30 cm, tak by pomiędzy budynkiem a donicą mogło swobodnie krążyć powietrze, nie powodując zawilgocenia elewacji w tym miejscu.

Jak obliczyć powierzchnię ogrodu deszczowego?

Zalety ogrodów deszczowych
poprawiają komfort życia i zdrowia ludzi
zwiększają bioróżnorodność
zmniejszają ilość spływających wód deszczowych,
a co za tym idzie – ryzyko powodziowe
poprawiają jakość odprowadzanych wód opadowych
wpływają na zmniejszenie opłat za usługi wodne
(w tym podlewanie ogrodu)
zmniejszają opłaty za niezagospodarowaną wodę opadową
poprawiają estetykę otoczenia, korzystnie wpływając
na wartość nieruchomości

Rośliny hydrofitowe tolerujące suszę (do tzw. „suchych ogrodów
deszczowych” i obszarów wyższych w ogrodach urządzonych w gruncie

Rośliny hydrofitowe przybrzeżne, (tzw. Pierwszej strefy bagiennej) do sadzenia na obszarach zalewanych wodą do poziomu ok 30cm

Rośliny wodne, do sadzenia w wodzie głębszej niż 30 cm

Drzewa i krzewy:
Drzewa

Krzewy

W okresie jesiennym można sadzić krzewy z tzw. ‘gołym korzeniem’,
w pozostałych okresach należy wybierać rośliny w pojemnikach.

POWIERZCHNIE PRZEPUSZCZALNE UTWARDZONE
Zastosowanie
Wsiąkanie powierzchniowe wody opadowej przez warstwę kruszywa stanowiącą podbudowę nawierzchni przepuszczalnych, zapewnia retencję nim nastąpi całkowite rozsączenie do gruntu lub powolny odpływ do kanalizacji.
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt
Place i parkingi Drogi
Parki Osiedla
Zabudowa zwarta

LOKALNE OBIŻENIA Z BIORETENCJĄ
Zastosowanie
Gromadzenie wody spływającej z dachów, pasów jezdni lub ciągów pieszych w obniżeniu terenowym obsadzonym rodzimymi gatunkami roślin odpornych na okresowe zalewanie. Sprawdza się też jako integracja retencji i infiltracji podziemnej z wysoką zielenią przyuliczną. Po intensywnych opadach nadmiar wody odprowadzany jest do kanalizacji.
Place i parkingi Drogi
Parki Osiedla
Zabudowa zwarta Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

KORYTA SPŁYWOWE
Zastosowanie
Oprócz kształtowania krajobrazu integrującego wodę w przestrzeni miejskiej, pełnią funkcje drenażu kanalizacji transportującej wody deszczowe do większych obiektów retencyjnych. Dzięki korytkom spływowym ułożonym w poprzek drogi można uspokoić ruch uliczny. Warto o nich pomyśleć, gdy budowa kanalizacji jest zbyt kosztowna lub utrudniona.
Place I parkingi Parki
Osiedla Zabudowa zwarta
Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

ROWY CHŁONNE
Zastosowanie
Liniowe przejmowanie wód opadowych z powierzchni terenu do warstwy kruszywa grubego, zapewniającej pojemność retencyjna opóźnienie odpływu oraz infiltrację w grunt.
Place I parkingi
Drogi
,̨ Parki
Osiedla
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

ROWY CHŁONNE
Zastosowanie
Pełnią funkcje przejmowania i transportowania wód deszczowych przy ciągłej filtracji przez system korzeniowy. Szata roślinna zwiększa szorstkość podłoża, co bezpośrednio przekłada się
na redukcję prędkości spływu powierzchniowego. Muldy są często podzielone przegrodami na odcinki, dzięki czemu uzyskuje się ograniczenie przepływu wody i jej zatrzymanie na miejscu w celu wsiąkania lub odparowania.
Place I parkingi Drogi
Parki Osiedla
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja Utrzymanie
Koszt

REWITALIZACJA CIEKÓW MIEJSKICH
Zastosowanie
Działania na rzecz rewitalizacji cieków miejskich sprzyjają poprawie stanu bądź potencjału ekologicznego wód opisanych w Ramowej Dyrektywie Wodnej. Oprócz ochrony i kreowania zasobów przyrody i wysokiej jakości przestrzeni miejskiej, projekty rewitalizacyjne służa ochronie przeciwpowodziowej poprzez zwiększenie możliwości retencyjnych i spowolnienie odpływu.
Parki Osiedla
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja Utrzymanie
Koszt

DESZCZÓWKA PRZY DOMU
Zastosowanie
Zebrana woda może być zagospodarowana zarówno na zewnątrz jak i w środku budynku. Na zewnątrz można nawadniać ogród podczas okresów bezdeszczowych lub użyć wody do mycia powierzchni.
Wewnątrz budynku taka woda może być użytkowana jako zasób przede wszystkim do spłukiwania toalet lub mycia podłóg. Zbieranie deszczówki może znacząco zredukować spływ powierzchniowy wody deszczowej.
Osiedla
Zabudowa zwarta Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

PASAŻE ROŚLINNE
Zastosowanie
Woda deszczowa przepływa w pasażach w kierunku poziomym przez podłoże piaszczysto-gliniaste i dzięki roślinności hydrofilnej następuje oczyszczanie biologiczne tlenowe i beztlenowe. Równolegle następuje mechaniczne odfiltrowanie szkodliwych substancji w gruncie oraz oczyszczenie chemiczne i fizyczne dzięki wiązaniu zanieczyszczeń na cząstkach gruntu. Pasaże opóźniają spływ wód deszczowych.
Parki Osiedla
Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja Utrzymanie
Koszt

STAWY HYDROFITOWE
Zastosowanie
Obok retencji wody nadrzędną rolą rozwiązania jest oczyszczanie ścieków w wyniku procesu biologicznego zachodzącego przy współudziale mikroorganizmów funkcjonujących w specjalnie zaprojektowanych złożach - filtrach roślinnych - złożonych
na przykład z trzciny pospolitej.
Place i parkingi Osiedla
Parki Osiedla
Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja Utrzymanie
Koszt

POWIERZCHNIOWE ZBIORNIKI INFILTRACYJNO-RETENCYJNE
Zastosowanie
Głównym zadaniem zbiorników jest wyrównywanie i redukcja natężenia odpływu wód opadowych. Wody opadowe są gromadzone w zbiorniku, rozsączane do gruntu oraz odprowadzane w ograniczonej ilości do odbiornika poprzez warstwę filtracyjną. Obsadzenie roślinnością sprzyja oczyszczaniu wody.
Place i parkingi
Drogi Parki Osiedla
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

NIECKI FILTRACYJNE
Zastosowanie
Podstawowy cel to retencja i infiltracja wód deszczowych.
Bardzo dobre oczyszczanie biologiczne w ożywionej warstwie gruntu i zatrzymywanie substancji rozpuszczonych sprawia, ż̇e niecki
filtracyjne nadają się̨ do retencji i wstępnego oczyszczania wód bardziej obciążonych. Niewielkie zagłębienie niecki wpływa na łatwość́ wkomponowania w tereny zielone.
Place i parkingi Drogi
Parki Osiedla
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

SKRZYNKI ROZSĄCZAJĄCE
Zastosowanie
Urządzenia podziemne o lekkiej konstrukcji ażurowej z tworzywa sztucznego w postaci skrzynek, funkcjonujące jako sztuczna warstwa magazynująco-przepuszczalna.
Place i parkingi Drogi
Osiedla Zabudowa zwarta
Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja Infiltracja Utrzymanie
Koszt

SKRZYNKI KORZENIOWE
Zastosowanie
Skrzynki łą̨czone są w kanały korzeniowe zapobiegające zagęszczeniu gleby przy zapewnieniu dużej pojemności retencyjnej
i pozwalające na kierunkowanie korzeni, w celu uniknięcia potencjalnych uszkodzeń pobliskiej infrastruktury technicznej.
Place i parkingi Drogi
Osiedla Zabudowa zwarta
Domy jednorodzinne
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt

PODZIEMNE ZBIORNIKI SZCZELNE
Zastosowanie
Magazynowanie lub tymczasowe przetrzymanie nadmiaru wód deszczowych w celu ograniczenia odpływu wód opadowych
i uniknięcia przeciążė nia kanalizacji burzowej.
Możliwosść wykorzystania zgromadzonej i podczyszczonej wody do celów nawadniania terenów zieleni miejskiej, mycia dróg
i placów.
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt
Place i parkingi Drogi
Parki
Osiedla
Zabudowa zwarta Domy jednorodzinne

POWIERZCHNIOWE ZBIORNIKI RETENCYJNE SZCZELNE
Zastosowanie
Wody opadowe są gromadzone w obręb̨ ie zbiornika bez ich rozsączania do gruntu. Całkowita objętość dopływającej wody odprowadzana jest stopniowo, zazwyczaj przy dławionym odpływie, do innego odbiornika - grawitacyjnie lub za pomocą przepompowni.
Rozwiązanie nastawione jest przede wszystkim
na zatrzymanie i opóźnienie odpływu wód opadowych, ale nie wyklucza ich ponownego wykorzystania.
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt
Place i parkingi
Drogi Parki Osiedla
Domy jednorodzinne

ZIELONE I NIEBIESKIE DACHY
Zastosowanie
Pokryte roślinnością zielone dachy zatrzymują wodę deszczową, która jest filtrowana i odparowuje do atmosfery, a nadmiar dopiero jest odprowadzany. Ich główną funkcją jest zmniejszenie ilości odprowadzanych wód do kanalizacji, ale dodatkowo zapewnienie korzyści ekologicznych, gdyż zatrzymują i filtrują zanieczyszczenia powietrza, tłumią hałas, pochłaniają promieniowanie UV i poprawiają
mikroklimat. W czasie zimy zapobiegają dużym stratom ciepła, a latem chronią przed nadmiernym nagrzewaniem. Ponadto produkują tlen
i ograniczają zjawisko „miejskiej wyspy ciepła”.
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt
Osiedla Zabudowa zwarta
Domy jednorodzinne

FONTANNA Z RETENCJĄ
Zastosowanie
Obok dodatkowej retencji wód opadowych, rozwiązanie to oferuje
możliwość twórczego włączenia wody w panoramę̨ miasta. Współczesne fontanny często wyposaż̇a się̨ w urządzenia do widowiskowych iluminacji .
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt
Place i parkingi
Parki Osiedla
Zabudowa zwarta

PLAC WODNY
Zastosowanie
Wypełniają się wodą tylko na czas gwałtownych opadów
i magazynują ją do momentu, aż minie zagrożenie powodziowe,
po czym woda odprowadzana jest z opóźnieniem do odbiornika naturalnego lub kanalizacji. Natomiast okresy bezdeszczowe pozwalają mieszkańcom
w pełni korzystać z funkcji pełnionych przez plac, czy to pod postacią placu
zabaw, boiska sportowego, amfiteatru czy po prostu jako miejsce relaksu i spotkań o wysokiej jakości architektury.
Podczyszczanie
Retencja
Infiltracja
Utrzymanie
Koszt
Place i parkingi Parki
Osiedla Zabudowa zwarta