Elastyczność popytu i podaży

ELASTYCZNOŚĆ FUNKCJI POPYTU
ELASTYCZNOŚĆ POPYTU
mierzy intensywność reakcji nabywców na każdą zmianę czynników determinujących popyt.
Jest to procentowa zmiana wielkości popytu w stosunku do procentowej zmiany wartości czynnika wpływającego na popyt.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU
Czynnikiem wpływającym na zmiany rozmiaru popytu na dobro X jest cena dobra X, czyli jest to:
procentowa zmiana wielkości popytu na dane dobro w stosunku do procentowej zmiany jego ceny.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU
ELASTYCZNOŚĆ PUNKTOWA
badająca zmiany wielkości popytu w danym punkcie

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU
ELASTYCZNOŚĆ ŁUKOWA
badająca średnie zmiany na danym odcinku krzywej popytu

EPD – współczynnik elastyczności cenowej
ΔQD – spadek lub wzrost wielkości popytu, będący wynikiem zmiany ceny
QD – dotychczasowa wielkość popytu na dobro przy cenie P
ΔP – spadek lub wzrost ceny
P – dotychczasowa cena dobra
OZNACZENIA

OZNACZENIA
QD1 – wielkość popytu przed zmianą ceny
QD2 – wielkość popytu po zmianie ceny
P1 – cena przed zmianą
P2 – cena po zmianie

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ POPYTU
EPD > 1 ELASTYCZNOŚĆ WYSOKA,
POPYT ELASTYCZNY
Procentowa (względna) zmiana wielkości popytu jest większa od procentowej (względnej) zmiany ceny

POPYT ELASTYCZNY – PREZENTACJA GRAFICZNA
P
Q
D
P1
P2
Q2
Q1

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ POPYTU C.D.
0< EPD < 1 ELASTYCZNOŚĆ NISKA,
POPYT NIEELASTYCZNY
Procentowa (względna) zmiana wielkości popytu jest mniejsza od procentowej (względnej) zmiany ceny

POPYT NIEELASTYCZNY – PREZENTACJA GRAFICZNA
P
Q
D
P1
P2
Q2
Q1

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ POPYTU C.D.
EPD = 1 ELASTYCZNOŚĆ JEDNOSTKOWA,
POPYT PROPORCJONALNY
Zmiana ceny wywołuje takie same zmiany w wielkości popytu

POPYT PROPORCJONALNY – PREZENTACJA GRAFICZNA
P
Q
D
P1
P2
Q2
Q1

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ POPYTU C.D.
EPD = 0 POPYT SZTYWNY,
DOSKONALE NIEELASTYCZNY
Wielkość popytu nie reaguje na na zmiany ceny

fig
P
Q
O
Q1
P1
D
a
POPYT SZTYWNY

fig
P
Q
O
Q1
P1
P2
D
b
a
POPYT SZTYWNY

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ POPYTU C.D.
EPD = ∞
POPYT DOSKONALE ELASTYCZNY
Przy danym poziomie ceny wielkość popytu może przybierać dowolne rozmiary

fig
P
Q
O
Q1
P1
Q2
D
a
POPYT DOSKONALE ELASTYCZNY

fig
P
Q
O
Q1
P1
Q2
D
b
a
POPYT DOSKONALE ELASTYCZNY

P
Q
12
10
8
6
4
2
0
0
10
20
30
40
50
60
70
D
Cena Ilość
12 0
10 10
8 20
6 30 4 40
2 50
0 60
a
b
(P1+P2 ) = 18
ΔP = −2
(QD1+ QD2 )= 30
ΔQD = 10
CENOWA ELASTYCZNOŚĆ POPYTU – OBLICZANIE
|ED | = 3
elastyczny

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU NA NIEKTÓRE DOBRA I USŁUGI W USA
POMIDORY -4,6
GROSZEK -2,8
GRY HAZARDOWE -1,9
TAKSÓWKA -1,2
MEBLE -1,0
KINO -0,87
OBUWIE -0,70
PORADY PRAWNE -0,61
PAPIEROSY -0,51
UBEZPIECZENIA ZDROWOTNE -0,31
AUTOBUS -0,20
ENERGIA ELEKTRYCZNA -0,13

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU DETERMINANTY
WYSTĘPOWANIE SUBSTYTUTÓW DANEGO DOBRA
Im większa liczba substytutów danego dobra, tym wyższy współczynnik elastyczności.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU DETERMINANTY C.D.
2. ZNACZENIE DOBRA W STRUKTURZE KONSUMPCJI KONSUMENTA
Dobro o dużym znaczeniu dla konsumenta stanowiące stosunkowo duży udział w jego wydatkach charakteryzuje się wyższa elastycznością w porównaniu z elastycznością cenową dobra o mniejszym znaczeniu.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU DETERMINANTY C.D.
3. CHARAKTER DOBRA
Popyt na dobra podstawowe jest z reguły mniej elastyczny od popytu na dobra luksusowe.
4. POZIOM CENY DOBRA
Wyższy poziom ceny dobra wskazuje z reguły na wyższą elastyczność cenową tego dobra.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA POPYTU DETERMINANTY C.D.
5. CZAS POTRZEBNY KONSUMENTOWI NA PRZYSTOSOWANIE SIĘ DO NOWEJ SYTUACJI SPOWODOWANEJ ZMIANĄ CENY
Im dłuższy czas reakcji, tym wyższa elastyczność cenowa popytu.

RODZAJE ELASTYCZNOŚCI POPYTU C.D.
ELASTYCZNOŚĆ MIESZANA (KRZYŻOWA) POPYTU
Mierzy ona reakcję popytu na jedno dobro (X) wywołaną zmianą ceny dobra pokrewnego (Y).

Jest to procentowa zmiana wielkości popytu na dobro X w stosunku do procentowej zmiany ceny dobra Y.

ELASTYCZNOŚĆ PUNKTOWA – OZNACZENIA
EM – współczynnik elastyczności mieszanej popytu
ΔQDX – spadek lub wzrost wielkości popytu na dobro X, będący wynikiem zmiany ceny dobra Y
QDX – dotychczasowa wielkość popytu na dobro X przy cenie dobra Y równej P
ΔPY – spadek lub wzrost ceny dobra Y
PY – dotychczasowa cena dobra Y

ELASTYCZNOŚĆ ŁUKOWA – OZNACZENIA
QDX1 – wielkość popytu na dobro X przed zmianą ceny dobra Y
QDX2 – wielkość popytu na dobro X po zmianie ceny dobra Y
PY1 – cena dobra Y przed zmianą
PY2 – cena dobra Y po zmianie

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI MIESZANEJ POPYTU
EM > 0
DOBRA SUBSTYTUCYJNE – wzrost ceny dobra Y powoduje wzrost popytu na dobro X
EM < 0
DOBRA KOMPLEMENTARNE – wzrost ceny dobra Y powoduje spadek popytu na dobro X
EM = 0
DOBRA NIEZALEŻNE

ELASTYCZNOŚĆ DOCHODOWA POPYTU
Czynnikiem wpływającym na zmiany rozmiaru popytu na dobro X jest dochód konsumenta.

ELASTYCZNOŚĆ DOCHODOWA POPYTU
Jest to procentowa zmiana wielkości popytu na dane dobro w stosunku do procentowej zmiany dochodu konsumenta.

ELASTYCZNOŚĆ DOCHODOWA POPYTU
OZNACZENIA
ELASTYCZNOŚĆ PUNKTOWA
EID – współczynnik elastyczności dochodowej popytu
ΔQD – spadek lub wzrost popytu będący wynikiem zmiany dochodu
QD – dotychczasowa wielkość popytu na dobro przy dochodzie I
ΔI – spadek lub wzrost dochodu
I – dotychczasowy dochód konsumenta

ELASTYCZNOŚĆ DOCHODOWA POPYTU
OZNACZENIA
ELASTYCZNOŚĆ ŁUKOWA
QD1 – wielkość popytu przed zmianą dochodu
QD2 – wielkość popytu po zmianie dochodu
I1 – dochód przed zmianą
I2 – dochód po zmianie

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI DOCHODOWEJ POPYTU
EI > 0
DOBRA NORMALNE
WRAZ ZE WZROSTEM DOCHODU KONSUMENTA ROŚNIE JEGO POPYT NA DANE DOBRO (I ODWROTNIE)

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI DOCHODOWEJ POPYTU C.D.
EI < 0
DOBRA PODRZĘDNE
WRAZ ZE WZROSTEM DOCHODU KONSUMENTA MALEJE JEGO POPYT NA DANE DOBRO
(I ODWROTNIE)

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI DOCHODOWEJ POPYTU C.D.
0 < EI < 1
DOBRA PODSTAWOWE
WRAZ ZE WZROSTEM DOCHODU KONSUMENTA ROŚNIE JEGO POPYT NA DANE DOBRO, W STOPNIU NIE PRZEKRACZAJĄCYM ZMIANY DOCHODU

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI DOCHODOWEJ POPYTU C.D.
EI > 1
DOBRA LUKSUSOWE
WRAZ ZE WZROSTEM DOCHODU KONSUMENTA ROŚNIE JEGO POPYT NA DANE DOBRO, W STOPNIU PRZEKRACZAJĄCYM ZMIANY DOCHODU

PRAWO ENGLA
Ernest Engel (1821 -1896) statystyk niemiecki
W miarę wzrostu przeciętnego dochodu na jednego członka rodziny nie tylko rośnie ogólny popyt ale zmienia się również jego struktura.

Zmiany te wyrażają się zmniejszeniem procentowego udziału wydatków na żywność oraz inne dobra niższego rzędu i zwiększeniem się procentowego udziału wydatków na dobra wyższego rzędu.

KRZYWE ENGLA A WSPÓŁCZYNNIK E I
D
I
a) wydatki na żywność
b) wydatki na mieszkanie
c) dobra luksusowe
0
EI > 1
EI = 1

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA PODAŻY
Czynnikiem wpływającym na zmiany rozmiaru podaży na dobro X jest cena dobra X

ELASTYCZNOŚĆ FUNKCJI PODAŻY
ELASTYCZNOŚĆ CENOWA PODAŻY
Jest to procentowa zmiana wielkości podaży w stosunku do procentowej zmiany ceny dobra.

OZNACZENIA
EPS – współczynnik elastyczności cenowej
ΔQS – spadek lub wzrost wielkości podaży, będący wynikiem zmiany ceny
QS – dotychczasowa wielkość podaży na dobro przy cenie P
ΔP – spadek lub wzrost ceny
P – dotychczasowa cena dobra

OZNACZENIA
QS1 – wielkość podaży przed zmianą ceny
QS2 – wielkość podaży po zmianie ceny
P1 – cena przed zmianą
P2 – cena po zmianie

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ PODAŻY
ES > 1 ELASTYCZNOŚĆ WYSOKA,
PODAŻ ELASTYCZNA
Procentowa (względna) zmiana wielkości podaży jest większa od procentowej (względnej) zmiany ceny

PODAŻ ELASTYCZNA – PREZENTACJA GRAFICZNA
P
(ΔP/ P1)<1
S
ΔP
Q
(Δ QS / QS1)=1
Δ QS
QS1
P1

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ PODAŻY C.D.
0< Es < 1
ELASTYCZNOŚĆ NISKA,
PODAŻ NIEELASTYCZNA
Procentowa (względna) zmiana wielkości podaży jest mniejsza od procentowej (względnej) zmiany ceny

PODAŻ NIEELASTYCZNA – PREZENTACJA GRAFICZNA
P
(ΔP/ P1)=1
S
ΔP
Q
(Δ QS / QS1)<1
Δ QS
QS1
P1

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ PODAŻY C.D.
Es = 1 ELASTYCZNOŚĆ JEDNOSTKOWA,
PODAŻ PROPORCJONALNA
Zmiana ceny wywołuje takie same zmiany w wielkości podaży

PODAŻ PROPORCJONALNA – PREZENTACJA GRAFICZNA
P
(ΔP/ P1)=1
S1
ΔP
Q
(Δ QS / QS1)=1
Δ QS
QS1
P1
S2
P2

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ PODAŻY C.D.
Es = 0 PODAŻ SZTYWNA,
DOSKONALE NIEELASTYCZNA
Wielkość podaży nie reaguje na zmiany ceny

fig
P
Q
O
Q1
P1
S
a
PODAŻ SZTYWNA – PREZENTACJA GRAFICZNA

fig
P
Q
O
Q1
P1
P2
S
b
a
PODAŻ SZTYWNA – PREZENTACJA GRAFICZNA

STOPNIE ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ PODAŻY C.D.
Es = ∞
PODAŻ DOSKONALE ELASTYCZNA
Przy danym poziomie ceny wielkość podaży może przybierać dowolne rozmiary

fig
P
Q
O
Q1
P1
Q2
S
a
PODAŻ DOSKONALE ELASTYCZNA – PREZENTACJA GRAFICZNA

fig
P
Q
O
Q1
P1
Q2
S
b
a
PODAŻ DOSKONALE ELASTYCZNA – PREZENTACJA GRAFICZNA

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA PODAŻY DETERMINANTY
MOŻLIWOŚĆ MAGAZYNOWANIA I SKŁADOWANIA DOBRA
Jeśli istnieje to podaż jest bardziej elastyczna; w przypadku braku takiej możliwości podaż jest nieelastyczna.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA PODAŻY DETERMINANTY C.D.
2. TECHNOLOGIA PRODUKCJI
Prosta technologia produkcji dobra oznacza z reguły podaż bardziej elastyczną od podaży dobra, które charakteryzuje się złożoną technologią produkcji.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA PODAŻY DETERMINANTY C.D.
3. DOSTĘPNOŚĆ ZASOBÓW
Łatwy dostęp do zasobów niezbędnych do produkcji danego dobra oznacza podaż elastyczną; natomiast produkcja wymagająca rzadkich, trudno dostępnych zasobów jest z reguły podażą nieelastyczną.

ELASTYCZNOŚĆ CENOWA PODAŻY DETERMINANTY C.D.
4. CZAS, W KTÓRYM PRODUCENT JEST W STANIE DOSTOSOWAĆ SIĘ DO NOWYCH WARUNKÓW WYWOŁANYCH ZMIANĄ CENY
Krótki okres produkcyjny charakteryzuje się elastycznością wysoką natomiast długi - niską.

PRZYKŁADY
Gospodarka pewnego kraju rozwija się pomyślnie. Oczekuje się, że dochody realne mieszkańców w ciągu 5 lat będą wzrastać około 10% rocznie. Trzy wybrane towary wytwarzane w tym kraju mają następujące dochodowe elastyczności popytu:
A: 0,37
B: -1,52
C: 2,78
Oceń perspektywy rozwojowe gałęzi wytwarzających te towary.

PRZYKŁADY
Krzywa popytu ma postać QD=100-2P.
Oblicz elastyczność cenową popytu dla zmiany ceny z 13zł na 15zł.

ROZWIĄZANIE
QD1 = 100 – 2x13 = 74
QD2 = 100 – 2x15 = 70
/EPD/ = - 4/144 : 2/28 = -7/18