Төрешілік тренинг

Не үшін төрешілік өте маңызды?
Көбіне үйретілмейді
Әр адамның басынан өтеді
Дебаттың дамуына аса қатты қажет

Қандай проблемалар бар?
Төрешінің ойын кезіндегі тәртібі
Төрешіліктің қате критерилері
Төрешілік шешімді түсіндіре алмау немесе оны қате қабылдау
- Жеке ойын қолдану
- Ойыншылар айтпаған нүктелерді қосу
- Өзі командаға қарсылыққа шығу
Дебат теориясын қате білу
Спикерлік ұпай

Тәртіп:
Төреші ойыншылар тәртібін қадағалайды
Уақытында кіру
Ойын кезінде тыныштық сақтау
Сөздерге шақыру
Уақыт өткенін қадағалау
Басқа да формат моменттерін қадағалау (POI уақыты, дөрекі сөйлеу, телефон қолдану, үстелдердің бір-бірімен ақылдасуы)

Тәртіп:
Төреші ешқашан эмоция білдірмейді (басын иземейді, шайқамайды, күлмейді немесе түрін бұзбайды)
Төреші барлығын тыңғылықты жазады
Төреші барлығын тыңдап, көңілін басқа заттарға аудармайды
Төреші ойыншылармен раунд кезінде сөйлеспейді
Төреші раунд барысында қалжыңдаспайды

Төреші:
Ешқашан жазаламайды (тек санамайды)
Ешқашан өз ойын қоспайды (интуитивті логика болмағанша дейін)
Ешқашан өзі қарсылыққа шықпайды
Өтірікті анықтай алады (ОАС)

Төреші:
Қарардың әсерлері туралы ойлайды, алайда әр қарарға қатысты алдын-ала қалыптасқан көзқарасы жоқ
Ақылды азамат; арнайы салада маман емес (Қазіргі заманғы газеттерді уақытылы оқып тұрады; кәсіби/арнайы саланың журналдарын оқымайды).
Оның келетін мекені жоқ; ешбір дебат қоғамының жаргондарын/ортақ аргументтерін білмейді
Бірақ, ол (ақылды бола тұра) аргументтерді түсіндірсе, ұға алады
Мысалы сіз ойында «социалды контракт» немесе «модернизация теориясы» - қолдана аласыз, бірақ төреші ойынға дейін бұл концепттердің мағынасын біледі деп ойлай алмайсыз
МАҢЫЗДЫ! Төреші – ОАС. Арнайы терминдерді (трагедия общин; количественное смягчение; дилемма вооружений) қолдансаңыз, төреші тек қана сол терминдердің білгендіктен ғана сізге ұпай бере алмайды
Дүниежүзілік тарихының орташа білімі бар
Аргументтер арасында жақсы көретін аргумент түрі жоқ (принципиалды, практикалық аргумент болсын – ең маңыздысы: дәлелдеу деңгейі және релевантты болғаны)

Критерилер:
Аргументті салыстыру
- Аргумент критерийлері
Қарсылықты қарастыру
Клэштерді өзара салыстыру (вертикаль, горизонталь, диагональ)

Аргументтерді салыстыру
Релеванттылық
Дәлелденуі
Маңыздылығы
Шындығы

Аргументтерді салыстыру
Аргументтерді бағалаған кезде:
- төрешінің ойы ашық қалу керек
- раундта не шын/не шын емес болғанына шамасы жеткенше өзінің көзқарасын қатыстырмау керек
Егер тек қана ОАС өтірік деп санайтын зат айтылған болса (Израиль және Палестина – тату тұратын елдер; НАТОға Ресей мен Қытай кіреді) аргументты санамауға құқылы
Төреші аргументтің дәлелдену деңгейін салыстырмалы түрде (!!!) қарастырады
Жақсы дәлелденген аргумент шындыққа жанасатын алдыңғы себептерден тұрады, және оның толық түсіндірілген және логика заңдарына сай буындары тиянақты қорытындыға алып келеді

Аргументтерді салыстыру
Төреші раундта не релевантты болғанын шешу үшін осы өлшемдерді қолданады
Топтар не шын және маңызды екеніне келіскені бойынша
Топтар не шын және маңызды екеніне жанама жолмен келіскені бойынша
Бір тарап не маңызды екенін толықтай түсіндіріп, сәтті дәлелдегені бойынша
Егер 1-3 болмаса, ОАС (төрешінің өзі емес) не маңызды деп санайтынына қарай
ЕСТЕ САҚТА: релеванттық әрқашан да салыстырмалы!

Қарсылық:
Қарсыластық жайлы:
Төрешілер ойыншыларды оппоненттердің аргументтеріне жауап беруге ынталандыру керек, бірақ:
Әр аргументке жауап беру керек деген абсолютты міндет жоқ
Сонда да, егер ең маңызды аргументтерге жауап (бөлек/біріктірілген қарсыластық) болмаса, ол аргументтерді сол топ мойындады деп санауға төреші құқылы
“Қарсыластығымыз осы...” деген маркер-сөз жоқ болса да, аргумент қарсыластық болып санала алады
Маңызды емес аргументке қарсылық келмесе, ол автоматты түрде сол жаққа пайдасын бермейді (тек негізгі релевантты нүктелерді салыстыру керек).

Клэштер:
Горизонталь
Вертикаль
Диагональ
Жалпы 6 клэш

Дебат теориясы:
ОЛО маңыздырақ аргумент енгізуі
ОХ жаңа заттар енгізуі
Қарсылық кеңейту бола алады
Оппозицияда найфинг бола алмайды
Қарсылық кезінде тек сол нүктелерсіз қарау, алайда жазаламау (тіпті егер де, альтернативті сценарий – өз-өзіне қарсы шығу болып табылмайды)
Рөл орындау ең басты емес
Аргументтерді елемеу, олардың маңыздылығын жоққа шығармайды

Дебат стилі:
Сөйлеу стилі ешқалай жалпы көндіруге әсер етпейді
Ойын стильдері әр түрлі болуы мүмкін, төрешінің сүйікті стилі жоқ
Глобальды контекст

Практикалық кеңестер:
0 ҚАДАМ: ЖАЗУ ЖАЗҒАНДА
Раундта не болғанын жақсылап жазу керек
Спичтерге, аргументтерге өз комментарийлеріңізді жазу kerek (сұрақтар, кемшіліктер. ҚАРСЫЛЫҚ ЕМЕС!)
Tікелей клэште кім жеңіп тұрғанын раунд барысында анықтағаныңыз сізге көмектеседі

1 ҚАДАМ: ЖАЗБАЛАРЫҢЫЗДЫ ҚАРАП ШЫҒУ (3 мин)
- раундта не болғанын, өз комментарийлеріңізді қарап шығыңыз
Алғашқы ранктеріңізді қойыңыз (нақты емес болса да)
2 ҚАДАМ: ТАЛҚЫЛАУ ЖӘНЕ КОНСЕНСУСКЕ КЕЛУ (10 мин) :
Егер келісіп тұрсаңдар, бір тексеріп, ранк қоя беріңдер.
Егер келісімге келе алмай жатсаңыз, чейр (бас төреші) вингті (шет төрешіні) шешімін ақтауды сұрайды.
Чейр барлығына сөз беріп, әр түрлі көзқарастың айтылуына жол беру керек
Келіспеген жерде, дауыс беру керек. Егер бірдей болып тұрса, чейр дауысы шешеді (2x2 = чейр дауысы; 2х1 = көпшілік дауысы)
Консенсуске келуге тырысыңдар, бірақ келіспеушілік те болуы мүмкін ? созбаңдар!

3 ҚАДАМ: ШЕШІМДІ ТҰЖЫРЫМДАҢДАР (2 минут):
15 минут аяқталғанда, ранк, спикерлік ұпай қойыңдар.
Спикерлік ұпай шкаласы (Көшпенділер Көкжиегі)
Ранктар
Тексеріп алыңыз
4 ҚАДАМ: ШЕШІМІҢІЗДІ ЖАРИЯЛАҢЫЗ (<15 минут)
Алдымен шешімді жариялаңыз, сосын түсіндіріңіз
Егер дауыс берумен шешілген болса, және чейр азшылықта болса, уингке шешім жариялау құқығын бере алады (бергісі келсе)
Ең маңыздысы:
Салыстырмалы фидбек
Толық, егжей-тегжейлі фидбек
Шешім жариялаудың басты мақсаты: командаларды бір бірімен салыстырғанда неге бірін бірі озғанын түсіндіру
Конструктивті критика (кеңестер):
Приоритеті төменірек (егер уақыт болып тұрса бер)
Ажырату керек (ранктарға қатысы жоқ екенін)

Топтар төрешілер шешімін жариялаған кезде үндемей тыңдау керек
Төрешілер сұрақтар қойғанға ашық болу керек; сұрақтарға жауап беруге дайын болу керек
Сұраққа жауап беруге тек қана чейр емес, уинг те дайын отыру керек

Төрешілік фидбэк:
Өзіңе әрдайым фидбэк ал
Ойыншылар фидбэк берсін (БТ үшін)
Уингтан чейрға және керісінше

Резолюция түрлері:
БП (бір іс әрекет жасайды)
БП ....... деп есептейді
БП Х ...... жасау керек деп есептейді
БП Х ретінде .......
БП ...... өкінеді
БП ....... қолдайды

Назарларыңызға рахмет!