Дәрілік терапевтік мониторинг. Бүйрек пен бауыр ауруларында фармакокинетикалық дәрілік заттардың өзгеруі

ДӘРІЛІК ТЕРАПЕВТІК МОНИТОРИНГ
Қандағы дәрілік препараттың концентрациясын ағзаға енгізген кейін белгілі уақытта анықтап, оның терапевтілік диапазонға сәйкестілігі мен дозасын қажет жағдайда коррекциялауды айтады
Клиническая фармакология: национальное руководство / М. 2009

Клиническая фармакология: национальное руководство / М. 2009
Дәрілердің максималды дозасын қолдану қажеттілігі.
Ұзақ уақыт ДП қолданған кезде.
ДП терапевтік ауқымда қолдану кезінде.
Дәрілермен өзара әрекеттесу ықтималдығы. Фармакокинетиканың өзгеруі ықтималдығы,

ДП терапевтік мониторингі

Қандағы ДП анықтау тәсілдері
Жоғары эффективті сұйық хроматография (ВЭЖХ).
Автоматизацияланған иммунохимиялық анализатор Архитект - 1000.

ДП концентрация мөлшері

Созылмалы бауыр ауруы дәрілік препараттарды метаболизациялайтын бауыр ферменттерінің белсенділігінің төмендеуіне байлынысты. Бауыр циррозы бар науқастарда әдетте бүйрек жұмысы бұзылыстары болады. Бүйрекпен эксрецияланатын ДП дозасын өзгерту керек.(гепатореналды синдром) . Бауырдың элиминациялық функциясын бұзылысын анықтайтын Child-Turcotte-Pugh шкаласы. Бауырлық дисфункцисын ауылық дәрежесін есептейді, ДП дозасын модификациялайды.

Дәрілік зат алмасу – бұл өзгеріс ферменттердің әсерінен дәрілік заттардың химиялық құрылымын және олардың физикалық-химиялық қасиеттерінің. дәрілік препараттар метаболизмі қамтиды 3 фаза: Фаза I немесе химиялық модификациялау қатысуымен ферменттер CYP450, II Фаза немесе трансформация метаболиттерінің реакциясының көмегімен конъюгации отырып глюкурон, күкірт, сірке қышқылдарымен немесе амин және III Фаза – белсенді көлік және элиминация өнімдерін биотрансформированных метаболиттері өтпен және несеппен шығады.

Бауыр патологиясында ДП дозалау қиындықтары бар; бауырда (біріншілік өзгеріске ұшырау) дәрі алды заттар активациясы бұзылып, дәрінің биожетімділігі артып кетеді.
ДП жартылай экскрециясы бұзылысында ағзада токсикалық асқынулар көрінеді;
ДП метаболизм бұзылысы, альтернативті метаболизм активациясының пайда болуы, токсикалық қосылыстарды п.б көрінеді

ААФ ингибиторы мен бауыр патологиясы
Бауыр ауруыларында ААФ ингибитор дәрі алды заттардың (активті емес қосылыстар )биотрансформациясы төмендеуі, активті плазмалық диацидті метаболиттерді концентрациясының өзгеруі болады. Бауырда липофильды ААФ ингиботорлар (квиндаприл)активті емес метаболиті плазмалық диацидті активті метаболитке айналып,бейтарап қосылысқа транформацияланып бүйрек арқылы экскрецияланады. Бауыр циррозында бұл процестер нашарлауы, бауырда қанданудың төмендеуі, бауырда дәрі алды заттар активті формаға конверсияның төмендеуі.

АРА мен бауыр аурулары
АРА активті метаболиттері болуы байланысты дәрі алды заттар (лозартан, кандесартан, тазосартан), бауырда активті қосылысқа айналады,
(валсартан, ирбесартан, телмисартан и эпросартан) активті дәрілік заттар жатады. АГ мен бауыр патологиясы бар науқастар ға АРА қолдаған тиімді, өзгеріссіз күйде элиминацияланды.бауырлық цитохром Р450активтілігіне әсер етпейді. АГ препараттар қандағы концентрациясы ұзақ уақыт жоғары болады, бауырда токсикалық метаболиттер пайда болу мүмкін.

Диуретиктер мен бауыр патологиясы
Тиазидті диуретиктер бауыр аздап ыдырайды, бүйректе экскрецияланады. Индипамид толық бауырда ыдырайды, сондықтан бауыр циррозында метаболикалық алкалоз бен бауырлық энцефалопатия дамуы мүмкін.

Кальций антагонисттері мен бауыр патологиясы
В печени БКК полностью метаболизируются до неактивных метаболитов, которые выводятся через почки и ЖКТ Этими общими фармакокинетическими свойствами БКК объясняется замедление их выведения из организма с возрастом, при дисфункции печени, но практически не изменяется при почечной недостаточности Поэтому лицам старше 60–65 лет и больным ЦП разовую дозу или кратность приема БКК рекомендуется уменьшать

β-адреноблокаторлар мен бауыр патологиясы
Бауыр циррозы науқастар бауырдың қандану бұзылысы мен бауыр-жасушалық жетіспеушілік әсерінен , ағзада дәрілік препараттар кумуляцияланады. Бауырдың қандануы азайған науқастарда липофильды β-адреноблокаторлар дозасын азайтып қолдану керек. Гидрофильді β-АБ (атенолол, надолол, соталол ) ЖКТ толық емес және біркелкі емес сіңіріліп, бауырда ыдырайды.Метопрололды қолданғанда дозасын азайтып, кумулятивті эффектті жоюға бағытталған. (ацебутолол, бисопролол, пиндолол) бауыр және бүйрек арқылы ағзадан шығарылады. Осындай тепе-тең клиренс АГ мен бауыр патологиясы наурастарда қауіпсіз және тиімді препараттар.

СБА жатады:
Біріншілік гломерулонефрит және гломерулонефрит
Созылмалы пиелонефрит
Интерстициальды нефрит
Симптомсыз және аз симптомды бүйрек зақымдануы

Бүйрек жетіспеушілігінде ДП дозасын тағайындау принципі (Bartlett J.G,1995,2000) алғашқы дозасы өзгермейді, кейінгі дозалар корректировкасы жүргізіледі:
Дозасы қалыпты, интервалы ұзақ болу (3-4);
Дозасын азайтып, интервал арасын өзгерпей;
Комбинирленген тәсіл. Бұл өзгерістер креатинин клиренсін есептеп бақыланады.