Жануарлардың саркоцистозын мониторингілеу және болжау

Кереев Я.М., Шалменов М.Ш., Абикешев Н.Т. авторларының 2008 жылғы «ВПЕРВЫЕ ЗАРЕГИСТРИРОВАН САРКОЦИСТОЗ ОВЕЦ В ЗАПОДНОМ КАЗАХСТАНЕ» атты мақаласында:
Батыс Қазақтанда бірінші рет қойдың саркоцистозы тіркелген. Заладану деңгейі (ИЭ) 46,7%, салмағы 10 мг бір сынамада инвазияның жиілігі (ИИ) 12-25 дана
График 1. Саркоцистоздың залалдану деңгейі мен инвазияның жиілігі

График 2. Қазахстанның оңтүстік-шығыс аймақтарында саркоспоридиялардың қой арасындатаралуы (1959-1961)

График 3. Оңтүстік Қазақстанда саркоцистоздың мал түлігіне қарай таралуы, (1961-1962)
ИЭ,% ИИ
96,9 54,1 43,1
12
70 14,2

График 4. Оңтүстік, Оңтүстік – Шығыс, Павлодар және Алтай аймақтарындағы мал шаруашылықтарында саркоцистоздың таралуы,(1981-1983)

Кесте 1. Свердлов облысында ІҚМ-дың бұлшық еттерінде табылған саркоцистоздың таралуы

Жүрек бұлшық еттері Б к (шалдығу коэффициенті) =
Диафрагма бұлшық еттері Б к (шалдығу коэффициенті) =
Көз мускулатурасы Б к (шалдығу коэффициенті) =
Тіл бұлшық еттері Б к (шалдығу коэффициенті) =
Шайнау бұлшық еттері Б к (шалдығу коэффициенті) =
Арқа бұлшық еттері Б к (шалдығу коэффициенті) =
Свердлов облысында ІҚМ-дың бұлшық еттерінде табылған саркоцистоздың таралуы, шалдығу көрсеткіші

Арифметикалық орташасын анықтау
Орташа квадраттық ауытқу
Арифметикалық орташаның қателігін анықтау
Свердлов облысында ІҚМ-дың бұлшық ет ұлпаларындағы 1 грам микросаркоцисталардың орташа көрсеткіші

Грайик 5. Свердлов облысында ІҚМ-дың бұлшық еттерінде табылған саркоцистоздың таралуы

График 6. Свердлов облысында жыл мезгілдеріне қарай ІҚМ-да саркоцистоздың таралу динамикасы

График 7. Ставропольск аймағындағы 250 шошқа бұлшық еттерінен табылған саркоцисталар, ЭИ

График 8. Ставропольск аймағындағы шошқалардың жасы бойынша инвазиялық ауруларға 1994-1997 жж. шалдыққан үлестері

График 9.Самара облысындағы базардағы етті қадағалау станцияларында мал ұшалары саркоцистозға 2010 жылдың айлары бойынша шалдығу қарқыны

График 10. Ленинград, Псков және Новгород облыстарында ҰҚМ арасында саркоцистоздың 1985-1990 жылдары таралуы қарқыны

График 11. Ленинград, Псков және Новгород ҰҚМ жасы саркоцистозға 1994-1997 жж. шалдыққан үлестері

График 12. Ленинград, Псков және Новгород облыстарында жыл мезгілдеріне қарай ересек қойлардың саркоцистозға таралу динамикасы, ИЭ

График 13. 2000-2007 жылдары Ямало-Ненецск автономды округындағы елді мекендерде солтүстік бұғылардың арасында саркоцистоздардың таралуы

Кесте 2. Екатеринбург, Богдановия, Алапаевск, Красноуфимск қалаларындағы шаруашылықтарындағы әр түрлі жануарлардан табылған саркоцистозды анықтау әдістері

ІҚМ бойынша Б к (шалдығу коэффициенті) =
Қой бойынша Б к (шалдығу коэффициенті) =
Шошқа бойынша Б к (шалдығу коэффициенті) =
Жылқы бойынша Б к (шалдығу коэффициенті) =
Екатеринбург, Богдановия, Алапаевск, Красноуфимск қалаларындағы шаруашылықтарындағы әр түрлі жануарлардан табылған саркоцистозды компрессорлық әдістермен анықтау

Берілген мәліметтер бойынша, саркоцистоздар Қазақстанның Оңтүстік, Оңтүстік-Шығыс, Павлодар, Батыс Қазақстанның барлық төрт түлігінде және жақын маңдағы Ресей, Алтай аймақтарында бұл ауру ерте кезден-ақ кеңінен таралғаның анықталды. Сакроцистоздың маусымдылығы нақта анықталмады. Ауруға жиі ересек малдар шалдығатыны дәлелденді. Осыған сәйкес, ауру біздің елде, көршілес, тіпті дүниежүзін барлық аймықтарында алдағы жылдары саркоцистозды алдын алу мен күресу шараларына көңіл бөлген дұрыс.
Болжам, қорытынды.

1 Кереев Я.М., Шалменов М.Ш., Абикешев Н.Т. Впервые зарегистрирован саркоцистоз овец в заподном казахстане. Ветеринария. №3 (12)6 2008.
2 Левченко. Н.Г. Саркоспоридии овец, юго-востока Казахстана: Автореф. Дисер. Канд. Биол. Наук./-Алма-Ата.-1963.-19с
3 Абакумов, В. И. Диагностика и патоморфология при саркоцистозе крупного рогатого скота и его ассоциации с эхинококкозом и фасциолёзом
4 Телятникова, Н. В.. Эпизоотология саркоцистоза крупного рогатого скота в Свердловской области. Екатеринбург, 2000
5 Тинькова. Е. Л.. Саркоцистоз свиней и меры борьбы с ним. Ставрополь, 1997
6 Шемарова, И. В. Саркоцистоз овец. Ленинград, 1991
Қолданылған әдебиеттер