Afryka

Podział polityczny Afryki

Oceany i morza oblewające
kontynent Afryki
Ocean Atlantycki
Ocean Indyjski
Morze Śródziemne Morze Czerwone
Zatoki:
Gwinejska
Adeńska
Kabis
Syrta
Cieśnina Gibraltarska ( 14 km długości)
Kanał Sueski (161 km długości)

budowa w latach 1859- 1869
długość 162 km
szerokość około 300 m
przepływa dziennie około 60 statków na dobę
drogę z Bombaju do Londynu skrócono o 7,5 tys. km
w 2009 roku kanał przepłynęło
35 tys. statków
Kanał Sueski

Największe wyspy
Ocean Atlantycki:
Wyspy Zielonego Przylądka
Wyspy Św. Tomasza
Wyspa Św. Heleny Wyspy Wniebowstąpienia
Wyspy Kanaryjskie
Archipelag Madera
Ocean Indyjski:
Madagaskar
Komory Mauritius
Seszele
Zanzibar

Cechy ukształtowania poziomego Afryki
długość linii brzegowej- 30,5 tys. km
średnia odległość od morza 680 km( w Europie 340 )
Afrykę od Europy oddalona jest 14km, od Ameryki Południowej 3000 km, od Antarktydy 4000 km , od Australii 7000 km
wybrzeża Afryki są najczęściej strome klifowe wynika to z budowy tektonicznej

Ciepłe prądy morskie:
Mozambicki, Madagaskarski, Somalijski (zmienny w ciągu roku)
Zimne prądy morskie: Kanaryjski, Benguelski

Ukształtowanie pionowe Afryki
Afryka to kontynent wybitnie wyżynny
średnia wysokość 658 m n.p.m
2/3 kontynentu leży między 200 a 1000
m n.p.m
niziny stanowią 10 % powierzchni
obszary powyżej 2000 m n.p.m stanowią
mniej niż 4 %
najwyższy szczyt Kilimandżaro 5895
m n.p.m

Zróżnicowanie hipsometryczne Afryki
Zróżnicowanie wysokości wyżyn
i kotlin dało podstawę do wydzielenia:
Afryki „niskiej” poniżej 1000 m n.p.m
( dna kotlin sięgają wysokości od 200- 400 m.n.p.m , a otaczające wyżyny od 500 do 1000 m n.p.m
Afryki „wysokiej” powyżej 1000 m n.p.m ( dna kotlin sięgają wysokości 700- 1200 m n.p.m , a otaczające wyżyny 1000- 2500 m n.p.m
ponad wyżyny wznoszą się wulkany np. najwyższa kulminacja Afryki Kilimandżaro 5895m n.p.m

Tektonika Afryki

Czynniki klimatotwórcze Afryki:
położenie po obu stronach równika
ukształtowanie powierzchni
występowanie ciepłych i zimnych prądów morskich
układ mas powietrza i ich cyrkulacja

Strefy klimatyczne Afryki

Klimat równikowy wybitnie wilgotny:
opady powyżej 2000mm (deszcze zenitalne)
temperatura powietrza od 25- 28 0C
niewielkie amplitudy dobowe i roczne
Występuje : Kotlina Kongo, Zatoka Gwinejska, Wschodnia część Madagaskaru
Klimat podrównikowy wilgotny
wzrost amplitud dobowych i rocznych
opady występują w dwóch porach deszczowych , od 1000- 2000mm
Występuje: na północ i południe od równika, wschodnia część środkowej Afryki, zachodnia część Madagaskaru

Klimat zwrotnikowy:
bardzo mała ilość opadów lub brak
duże amplitudy dobowe ( 30 0C)
burze piaskowe
Występuje: Sahara, Kotlina Kalahari, Pustynia Namib
Klimat podzwrotnikowy:
dwie pory roku sucha i deszczowa
opady roczne od 500- 1200mm
średnie temperatury w chłodnych miesiącach ok. 120C, w ciepłych miesiącach ok.250C
Występuje: Atlas, wybrzeża Libii i Egiptu, południowe krańce kontynentu

Zlewiska Afryki:
Ocean Atlantycki (51%, w tym 15 % M. Śródziemne)
Rzeki : Nil ( rzeka allochtoniczna), Niger, Senegal, Kongo
Ocean Indyjski (18 %)
Rzeki: Uebi Szebeli, Zambezi, Limpopo
Obszary bezodpływowe 30% ( Sahara, Kotlina Kalahari, region wielkich rowów tektonicznych)
Rzeki tych obszarów mają często charakter rzek okresowych
lub epizodycznych
Suche doliny nazywane są uedami

Jeziora Afryki:
1. Tektoniczne:
Tanganika ( 1435m głębokości), Malawi, Alberta, Edwarda, Rudolfa
2. Położone w nieckach synklinarnych:
Wiktorii ( największe powierzchniowo jezioro 69 tys.km2),
Czad ( powierzchnia jeziora zmienia się w zależności od reżimu opadowego
od 7 do 26 tys.km2)
3. Zastoiskowe : Tana ( powstałe w dolinie przegrodzonej potokiem lawy)
4. Słone bezodpływowe jeziora ( szotty): Wielki Szott, Szatt Malghir
Wody podziemne Afryki
Duże znaczenie zwłaszcza na Saharze mają wody artezyjskie

Gleby Afryki
Strefowe
Strefa równikowa: czerwono- żółte gleby tropikalne
Strefa zwrotnikowa: gleby pustynne ( z wykwitami i skorupami solnymi), inicjalne gleby pustynne, gleby zasolone
Strefa podzwrotnikowa: gleby brunatne, gleby żółte i gleby czerwone
Astrefowe: gleby wulkaniczne, czarne gleby tropikalne, mady

Świat roślinny Afryki
Roślinność strefowa:
wilgotne lasy równikowe
sawanny
suche lasy tropikalne
półpustynie i pustynie
roślinność śródziemnomorska
Roślinność astrefowa:
Roślinność namorzynowa , roślinność obszarów Wysokiej Afryki wykazująca układ piętrowy

Pustynie Afryki
Zajmują powierzchnię 40%
Sahara
7,7 mln km2 powierzchni, rozciągłość równoleżnikowa 5600km, rozciągłość południkowa 2000 km
Kalahari
Namib
Półpustynie
Zajmują powierzchnię 20%