Ösümliklerde köpeliş

Ösümliklerde köpeliş.
Bularda iki görnüşi bar;
Gülläp ösýän ösümlikler.
Güllemeýän ösümlikler.

Güllemän ösýän ösümliklerde köpeliş.
Mohlarda ýaşaýyş aylanşygy., Mohlarda,gametler sporangiyýyň sporafit ösümligiň öyjige bölünmeg bilen döreýär.
Sporafit ösümlikde ‘2n’sany hramaosom bar. Ýöne tohumda ‘n’ sany hramasom bar.

Tohumlar howada gezyärler.
Tohumlar gumda gögerýär we ösmäge başlaýar.
Gögerenden soňra gametofit ösümlik emele gelýär.

Gametofit osümligiň iki görnüşi bar;
Bular tyçinka we pestik.
Tyçinka erkek köpwliş organy.
Pestik urkaçy köpwliş organy..
Gametlar mitos öýjük bölünmegi bilen köpelýär.

Sperma we ýumurtka ikisi pestikiň içinde zigota döreýär.
Zigota pestigiň içinde ösýär,we sporofit emele gelýär.
Sporofit ösümlik gametofitiň içinde ösýär.

Moslarda gaploid dominanty emele getiriýär.

Paparatniklerde ýaşaýyşaýlanşygy.
Paparatniklerde alternatiwe we nesil bardir.
Tohumlar sporatif arkaly köpelýär.
Tohumlarda “n”sany hromosom bar. Olar mitos öýjük bölünmesi bilen döreýär.

Gumda tohumda gögerme gigerminasyýasy.
Gögeren gigerminasy, Protallus ýa gametafit döreyär.
gametafitde,tçinka sperma emele getirýär we pestik yumurtka emele getirýär, miosyň arkasy bilen.
Gametafitda pestik bar içinde tohumlanma bolup geçyär.

Tohumlanan yumurtka sporafitda ösýär.
paparetniklerde
Goşa hramasomlarda nesil
Dominant.

Gülleýän ösümliklerde köpeliş.
Gülleýän ösümlikler güller arkaly köpelyär.

Güliň görnüşleri.
: bu gül bilen baldagy bir birne baglayar.
Gül ýatagy: bu güliň esasy ýerinde ýerleşýär.
3.Okara yapragy: güliň yaşýl bölegi. Bu güliň açylmadan öň gorayar .umuman okara yapragyň aýlanşygyna CALYX diyilyär.
4.tyçinka: bu güliň reňkli bölümidir. Tyçinkaň aýlanşygyna korolla diýilýär.

Güliň köpeliş organlary.
Tyçinka: güllerde erkekköpeliş organydyr.
Tyçinka ikä bölünýär ANTHER we FLAMENT.
Miwejik: urkaçyköpeliş organy bul üçe bölünyär.
Stigma, Style we Ovary.

Gül tozanyň emele gelmegi.
Gülleýän ösümliklerde,erkek gametler
(tozanlama) mayozdan emele gelýär, antheraň içinde bolyar.
Her mikrosporosyte mayoz arkaly bölünyär we
mikrotohumlar emele gelyär.
Mikrotohumlaň yadrosy mitos iki yadro bölünyär. Bular wegetatiw we generatiw yadrolar . Bu mikrotohum iki yadrosuna
POLLEN GRAIN diýilyär.

Yumurtgaň emele gelmegi.
Urkaçy gamet (yumurtka) gülleyän ösümlikler yumurtka öyjigi yumurtkalygyň içinde döreyär.
The megasporocyte is divided by meiosis and for megaspores are formed in the OVULE.

soňra olaň üçisi ölen. Soňkysy 3gezek mitoza bölünyär emele gelyär 8 öýjük. by mitosis 3 times to form 8 cells.
Bu 8öýjük emele getirýär embrional halta.
3öýjük embrional halta göni yerleşyär we beyleki 3öyjik yerleşyär beyleki polda.
Iki öyjük embrional haltaň ortasynda yerleşyär muňa POLAR öýjük diyilýär..

TOZANLANMA
Tozanjygyn tyçynkadan stigma geçmegine tozanlama diyilyar.
TOZANLANMA şemaldan,suwdan,mör-möjekden we başgada haywanlar arkaly geçyär.

Şahsy –tozanlanma.
Gül tozany menzeş ösümlıkde bolup
bilyar.
Bu görnüşdakı tozonlanma şahsy tozanlanma dıyılyar.

GARŞYLYKLAÝYN TOZANLANMA
Tozanlanma bir ýa-da birnäçe ösümlikleriň arasynda bolup geçýär.
Ýokardaky ýaly tozanlanma garşylyklaýyn tozanlanma diýilýär.

Tozanlanmadan sonra;
Gül tozan geçiriji yumurtgalykdaky stilus we stigmada ösyar.
Yadro turbajygy gül tozan geçirjini kantrol edyar.
Gül tozan geçirjisi mkrofilin üsti bilen yumurtkalyga giryar.
Ýadro turbajygy we generatiw ýadro tohumlary tozan geçirjileriň üsti bilen geçirýärler.

TOHUMLANMA
Generatiw ýadro tozan geçirjiniň içinde iki sany sperma ýadrosyna bölünýär.
Iki sany sperma ýadrosy embirýonal haltany emele getirýär.
Bir sperma ýadrosy ýumurtga bilen birlikde zigota bolýar.
Eýleki sperma triplaýid (3n)Endosperma döretmegi üçin pallýar ýadrosy bilen birleşýär.
Bu görnüşli tohumlanma Goşa tohumlanma diýilýär.

Tohumlar we Miweler.
Tohumlanmadan soňra, her yumurtga öýjükleri ulalyp tohuma öwürilyär.
Yumurtgalyk bolsa müwä öwrilyär.

Tohumyň esasy bölümleri.
Tohumyň gabygy.
2.Embrio.
Endasperma.

Miwäň we tohumyň dagamagy.
Miwelwr we tohumlar aşakdakylar ýaly dargaýar.
Şahsy we mekanikal dagamagy.
Şemalda dagamagy.
Haywanda dagamagy.
Suwda dagamagy.