Тәуелсіз сарапшылар

Жоспар
І.Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім
Денсаулық сақтау саласындағы тәуелсіз сарапшыларды тарту қағидалары
ІІІ.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе
Сарапшы (латын тілінде expertus – тәжірибелі) арнайы ғылыми ілімдерді меңгерген, белгілі бір істің, мәселенің қаралуында дәл, соңғы тұжырым беріп, сараптама жасайтын білікті маман.

Тәуелсіз сарапшыларды тартудың мақсаты:
денсаулық сақтау субъектілерінің кадрлық, материалдық-техникалық ресурстарын оңтайлы пайдаланудың және қазіргі заманғы медициналық технологияларды қолданудың негізінде пациенттердің қажетті көлемдегі және тиісті сападағы медициналық көмек алу құқықтарын қамтамасыз ету;
денсаулық сақтау субъектілерінің қызметін бағалаудың ашықтығы мен объективтілігін, медицина қызметкерлерінің құзыретін, мамандардың біліктілік деңгейін қамтамасыз ету болып табылады.

Осы Қағидаларда қолданылатын негізгі ұғымдар:
тәуелсіз сараптама – көрсетілетін медициналық қызметтердің тиімділігінің, толықтығының және стандарттарға сәйкестігінің көрсеткішін көрсететін индикаторларды пайдалана отырып, денсаулық сақтау субъектілері көрсететін медициналық қызметтер сапасының деңгейі туралы қорытынды шығару мақсатында, сондай-ақ мамандардың біліктілік деңгейін айқындау мақсатында өткізілетін рәсім;
тәуелсіз сарапшы – денсаулық сақтау субъектілерінің қызметіне тәуелсіз сараптама жүргізу үшін белгіленген тәртіппен аккредиттелген жеке тұлға;

тәуелсіз сараптаманы жүзеге асыратын қоғамдық бірлестіктер – денсаулық сақтау саласында тәуелсіз сараптама жүргізуді жүзеге асыратын, белгіленген тәртіппен және жарғылық қызметіне сәйкес тіркелген ұйымдар;
медициналық көмектің сапасы – көрсетілетін медициналық көмектің денсаулық сақтау саласындағы медициналық ғылым мен технологияның қазіргі заманғы даму деңгейі негізінде белгіленген стандарттарға сәйкестік деңгейі;
сараптама қорытындысы – денсаулық сақтау саласындағы заңнамада белгіленген талаптардың сақталуына тәуелсіз сарапшының алдына қойған мәселелер бойынша негізделген тұжырымдар;
медициналық қызметтер сапасының сараптамасы – тиімділігі, толықтығы мен медициналық қызметтер стандарттарына сәйкестігінің көрсеткіші көрсетілетін индикаторларды пайдалана отырып, жеке және заңды тұлғалар ұсынатын медициналық қызметтер сапасының деңгейі бойынша қорытынды шығару үшін жүзеге асырылатын ұйымдастыру, талдамалық және практикалық іс-шаралардың жиынтығы.

Медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылайтын мемлекеттік орган Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы №1559 қаулысымен бекітілген Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу ережесiне сәйкес тәуелсіз сарапшыларды аккредиттейді, әрбір тәуелсіз сарапшы туралы мынадай мәліметтерді қамтитын тәуелсіз сарапшылардың дерекқорын қалыптастырады (тәуелсіз сарапшылар туралы мәліметтер уәкілетті органның Интернет-ресурсында орналастырылады):
1) тегі, аты, әкесінің аты;
2) туған күні;
3) ұлты;
4) білімі;
9) біліктілік санатының бар-жоғы туралы;
10) ғылыми дәрежесінің бар-жоғы туралы;
11) тілдерді білуі туралы;
12) соңғы бес жылда біліктілігін арттыру және қайта даярлау курстарынан өткені туралы;
5) тұрғылықты жері;
6) мамандығы;
7) жұмыс орны;
8) лауазымы;
13) ғылыми мақалаларының, жарияланымдарының бар-жоғы туралы;
14) денсаулық сақтауды басқару органдарының шақырғаны туралы;
15) халықтың және мүдделі тұлғалардың шақырғаны туралы;
16) медициналық және фармацевтикалық қызметті бақылау мемлекеттік органының шақырғаны туралы;
17) тексерістерге шақырылғаны туралы.

Тәуелсіз сарапшыларды немесе тәуелсіз сараптаманы жүзеге асыратын қоғамдық бірлестіктерді (оның ішінде):
жеке тұлғалар денсаулық сақтау саласында тәуелсіз сараптама жүргізу үшін тартады.
заңды тұлғалар (соның ішінде денсаулық сақтау субъектілері);
мемлекеттік орган мен оның аумақтық бөлімшелері;
Тәуелсіз сарапшыларды тарту тәртібі

Тәуелсіз сарапшыларды мемлекеттік орган мен оның аумақтық бөлімшелері денсаулық сақтау субъектілерінің қызметін мынадай бағыттар бойынша сараптауға тартады:
1.Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен медициналық қызметтердің сапасына сыртқы сараптама жүргізу;
2.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы № 1559 қаулысымен бекітілген Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу ережесiне сәйкес медициналық ұйымдарды аккредиттеуді жүргізу;
3.Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрiнiң міндетін атқарушының 2009 жылғы 6 қарашадағы №661 бұйрығымен бекітілген Денсаулық сақтау саласында бiлiктiлiк емтиханын өткiзу ережесiне cәйкес біліктілік санатын беруге үміткерлердің біліктілік деңгейін аңықтау.

Мемлекеттік орган немесе оның аумақтық бөлімшелері қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасқан тәуелсіз сараптаманы жүзеге асыратын тәуелсіз сарапшыларды жеке тұлға ретінде немесе қоғамдық бірлестік құрамында тартады.
Тәуелсіз сарапшы өзінің негізгі медициналық, фармацевтикалық мамандығы ескеріле отырып, сараптамаға шақырылады. Тәуелсіз сараптама жүргізу жөніндегі қызметтерге ақы төлеу орындалған жұмыстар актісі негізінде және мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнамада белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

Денсаулық сақтау субъектілері тәуелсіз сараптаманы жүзеге асыратын тәуелсіз сарапшыларды немесе қоғамдық бірлестіктерді азаматтық заңнамаға сәйкес шарт негізінде денсаулық сақтау субъектісінің клиникалық қызметін бағалауды жүргізу үшін, олардың денсаулық сақтау саласындағы белгіленген стандарттарға сәйкестігін анықтау, денсаулық сақтау субъектісінің аккредиттеу рәсіміне дайындалуына әдістемелік көмек көрсету үшін тартады.

Өзге де заңды тұлғалар пациенттің құқығын іске асыру мақсатында денсаулық сақтау саласындағы заңнаманы сақтай отырып, азаматтық заңнамада көзделген тәртіппен шарт негізінде тәуелсіз сараптаманы жүзеге асыратын тәуелсіз сарапшыларды немесе қоғамдық бірлестіктерді тартады.
Нақты жағдай бойынша тәуелсіз сараптама жүргізуге мүдделі жеке тұлғалар азаматтық заңнамада көзделген тәртіппен шарт негізінде тәуелсіз сараптаманы жүзеге асыратын тәуелсіз сарапшыларды немесе қоғамдық бірлестіктерді тартады.

Егер:
1) тәуелсіз сарапшы тексерілетін денсаулық сақтау субъектісімен еңбек немесе шарттық қарым-қатынаста болса;
2) өзімен туыстық немесе өзге де қарым-қатынастағы тұлғалардың мүддесін қозғаса;
3) олар жүргізілген сараптаманың нәтижелеріне мүдделі болса;
4) өтініш иесі өзінің алғашқы өтініші бойынша тексеруге бұрын қатыспаған тәуелсіз сарапшының қатысуымен қайтадан сараптама жүргізу туралы өтініш білдірсе, тәуелсіз сарапшылар сараптамаға тартылмайды.
Қорытынды

Тәуелсіз сарапшы:
1) денсаулық сақтау субъектісінің медициналық қызметтері сапасына сыртқы сараптама жүргізу кезінде жүргізілетін сыртқы сараптама мәніне қатысты қажетті ақпаратты сұратады;
2) егер алға қойылған мәселелер оның арнайы білімінің шегінен тыс немесе ұсынылған материалдар сараптама қорытындысын беру үшін жеткіліксіз болған жағдайда, сараптама қорытындысын ұсынудан бас тартады;
3) денсаулық сақтау субъектісіне медициналық көмекті ұйымдастыруды жақсарту және сапасын арттыру бойынша ұсыныстар енгізеді;
4) сараптама жүргізу аяқталысымен осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес нысан бойынша мемлекеттік орган немесе оның аумақтық бөлімшесі белгілеген мерзімде не тараптардың келісімі бойынша сараптама қорытындысын ұсынады;
5) тәуелсіз сараптаманың заңдылығын, құзыреттілігін және адалдығын қамтамасыз етеді;
6) қызметтік ақпараттың құпиялылығын, кәсіби этика қағидаттарын сақтайды;
7) тәуелсіз сараптама жүргізу құралдары мен әдістерінің ғылыми негізділігін қамтамасыз етеді.

Тәуелсіз сарапшы жүргізілген сараптаманың нәтижелері бойынша сараптама қорытындысы үшін қылмыстық заңнамаға сәйкес дербес жауапты болады, сондай-ақ оған жасасқан шарт талаптарында көзделген материалдық жауапкершілік жүктеледі.

Пайдаланылған әдебиеттер:
Макаров С.Ф. Менеджер за работой.-М., моладая гвардия, 2015. (26–29 бет)
Руководитель коллектива. Наше общество сегодня и завтра. –Л., 2012-23 ст.(20–25 бет)
Бобрыщев Д.Н. Основные категориитеории аккредитации. М.: 2015-189 ст.(30–35 бет)
Гвишиани Д.М. Организация и аккредитация. М. Наука, 2013-535 ст. .(120 – 128 бет)
Оксфордский учебный словарь английского языка (А.С. Хориби – Оксфорд: Изд-во Оксвордского ун-та, 2012-англ. яз.), (13–15 бет )
Шағын кәсіпкерлікті басқару. О. Сәбден. А. Тоқтанова. «Білім». Алматы, 2015ж. (32–35 бет)