Kontrola w administracji

Pojęcie kontroli
Kontrola – funkcja organu, polegająca wyłącznie na sprawdzaniu działalności innych jednostek, bez możliwości wpływania na ich działalność przez nakazy i polecenia.
Kontrola nie ma, co do zasady, żadnych kompetencji władczych wobec kontrolowanego.

Ogólne cele kontroli
Badanie zgodności istniejącego stanu faktycznego, ze stanem postulowanym;
Ustalanie przyczyn i zasięgu rozbieżności;
Przekazywanie wyników podmiotowi kontrolowanemu i podmiotowi organizacyjnie zwierzchniemu.

Kryteria kontroli
Legalności
Celowości
Rzetelności
Gospodarności
Uwzględnienie interesu społecznego
Uwzględnienie interesu indywidualnego
Zgodność z polityką rządu
Całość kryteriów podporządkowana jest kryterium legalności = uwzględnianie tylko w ramach obowiązującego prawa.

Rodzaje kontroli
( ze względu na zasięg zależności)
Zewnętrzna
Organ kontrolujący nie znajduje się w strukturze administracji;
Podmiot kontrolowany nie jest organizacyjnie podporządkowany jednostce kontrolującej;
Wysoka obiektywność;
Wysoka specjalizacja i fachowość.
Wewnętrzna
Organ kontrolujący znajduje się w strukturze administracji;
Przeprowadzana w urzędach;
Dotyczy spraw organizacji urzędu i obejmuje jego pracowników;
Sprawowana przez kierownika urzędu.

Rodzaje kontroli
(ze względu na kryterium inicjatywy )
Z urzędu (NIK)
Na wniosek ( kontrola instancyjna)

Rodzaje kontroli
( ze względu na charakter kontroli)
Planowa – dokonywana na mocy planów, które bazują na rzeczowej i miejscowej intensywności zjawisk negatywnych;
Doraźna

Rodzaje kontroli
( według sposobu przeprowadzania kontroli)
Inspekcja – bezpośrednia obserwacja zachowania ludzi, w jednostce kontrolowanej;
Lustracja – ocena stanu badanego przedmiotu lub wyniku danych badań;
Rewizja – są to zazwyczaj kontrole finansowe;
Wizytacja – bezpośredni wgląd w działalność podmiotu kontrolowanego

Rodzaje kontroli
( według kryterium podmiotu, dokonującego kontroli)
Parlamentarna
Prezydencka
Społeczna
Najwyższej Izby Kontroli
Resortowa
Instancyjna
Prokuratorska
Sądowa
Dyscyplinarna
Rzecznika Praw Obywatelskich
Trybunału Konstytucyjnego

Pojęcie nadzoru
Nadzór – zespół realizowanych kompetencji, których wpływ na działanie organów jest intensywny i bezpośredni oraz ma na celu usunięcie nieprawidłowości i zapobieganie na przyszłość.
Nadzór może wiązać się także, z możliwością modyfikacji działalności danego podmiotu administrującego.

Rodzaje nadzoru
Nadzór nad administracją rządową – nadzór w znaczeniu wąskim, kiedy sprawujący go organ jest organem nadrzędnym organizacyjnie)
Nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego
Nadzór policyjny – nie występuje tutaj kategoria podmiotowa, a przedmiotowa, czyli ochrona bezpieczeństwa, porządku i zdrowotności publicznej

Kryteria nadzoru
Kryterium zgodności z prawem – mowa o tym kryterium w art.85 u.s.g. ; art. 77 u.s.p. ; art. 79 u.s.w.
Kryterium celowości Art.5 ust. 2 ustawy z 1992 roku,
Kryterium rzetelności o regionalnych izbach
Kryterium gospodarności obrachunkowych

Kontrola, a nadzór w administracji publicznej
Kontrola
Kontrola, to etap procedury nadzorczej, inaczej element nadzoru i kierownictwa, pozbawiony władztwa administracyjnego.
Nadzór
Nadzór oznacza badanie danego podmiotu, połączone z możliwością pomocy i modyfikacji działania podmiotu, przeprowadzane w celu jej zgodności z prawem.

Kontrola = sprawdzanie działalności innych jednostek
Nadzór = kontrola + władztwo administracyjne