Гериатриялық фармакология

ЖОСПАРЫ:
I. КІРІСПЕ
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Қарт адамдардағы ДЗ фармакокинетикалық ерекшелігі.
Қарт адамдардағы ДЗ фармакодинамикалық ерекшелігі
Қарт адамдардың фармакотерапиясының негізгі принциптері.
III. ҚОРЫТЫНДЫ
IV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Гериатриялық фармакология – фармакологияның бір бөлімі, қарт және егде жастағы адамдарға ДЗ мөлшерлеу ерекшелігін және ДЗ өзара әсерлесуін зерттейтін сала.

Бұл жастағы адамдардың фармакотерапиясының қиындығы көптеген қосымша ауруларының болуында соған сәйкес әртүрлі ДЗ қолдануы, сондықтан бұл жағдайда ДЗ фармакокинетикасы және фармакодинамикасының өзгеруіне байланысты жағымсыз әсер тудыру қауіпі жоғары (60 жастан жоғары пациенттерде 1,5 жиі кездеседі, жастарға қарағанда).

Гериатриядағы ДЗ фармакокинетикалық ерекшелігі.
Сіңірілуінің бұзылуы АІЖ қанайналымның баяулауына, асқазан ішек жолдарының гипокинезиясына, эвакуаторлық қызметінің бұзылуына байланысты.
Таралуының бұзылуы гипоальбуминемия, ДЗ байланысатын ақуыздардың төмендеуі, бұлшық еттік массаның төмендеуі, судың ағзада төмендеуі ДЗ таралуына ф/к өзгеруне әкеледі.

ДЗ фармакокинетикасына әсер ететін кейбір жас аралық өзгерістер.

Қарттарда ДЗ экскрециясы бүйректің функциясы төмендегеніне байланысты нашар жұмыс істейді. Адамда 20 жастан бастап әр 10 жылда бүйректің функциясы 10% төмендейді.

Гериатриядағы ДЗ фармакодинамикалық ерекшелігі
Қарттар адекватсыз көптеген ДЗ қолданғанда болжамы қиын жағдайға немесе парадоксальды реакцияға дейін әкелу мүмкін. Мысалы:
жүрек гликозидтер,
глюкокортикоид,
наркотикалық аналгетиктер (тыныс алу мүшелерінің қызметін төмендетеді және құсу орталығын қоздырады)
Барбитураттар (есте сақтау қабілетін төмендетеді немесе парадоксальды қозуды шақырады)
бензодиазепинді транквилизатор

Қарттарда ДЗ сезімталдығы жоғары екенін есепке алу керек (әсіресе жүрек гликозидтар, антигипертензивті препараттар, транквилизаторлар, антидепрессанттар)
Психикалық жағдайына, әлеуметтік факторларға мән беру керек.
Әр науқасқа жеке ДЗ мөлшерін таңдау керек. Бастапқыда орта жастаға адамдардың дәрілік мөлшерінен 2 есе төмен болу керек.
Қарт адамдардың фармакотерапиясының негізгі принциптері

Қарттарға мүмкіндігінше сұйық ДЗ қолданбаған жөн себебі оларда көру қабілеті төмендегеніне және тремор болуына байланысты.
Стационарлық жағдайда ДЗ уақытылы қабылдағанын қадағалау қажет себебі ұмтып кетуі мүмкін немесе қайта қайта қолдануы мүмкін.
6 аса ДЗ қолданса, жағымсыз әсері 14 есе жоғарлайды.
ЕСКЕРТУ!!!!
Бірнеше ДЗ тағайындауда, қарт жас – ДЗ өзара әсерлесуінде қауіп факторы екенін ұмытпау керек.