Anatelem əlfi̇bəse
«ANATELEM» ƏLFİBƏSE Aa - Аа, Әә - Әә (Ää), Bb - Бб, Cc - Щщ, Çç - Җҗ, Dd - Дд, Ee - Ээ, Ff - Фф, Gg - Гг, Ğğ - Ғғ, Hh — Һһ, İi - Ии, Iı - Ыы, Jj - Йй, Kk - Кк, Qq - Ққ, Ll - Лл, Mm - Мм, Nn - Нн, Ññ - Ңң, Oo - Оо, Өө - Өө (Öö), Pp - Пп, Rr - Рр, Ss - Сс, Şş - Шш, Tt - Тт, Uu - Уу, Ww - Ўў, Xx - Хх, Yy - Үү (Üü), Zz - Зз, ( ʼ ) - өскө өтөр йәки һәмзә (кистэрү билгэсэ) йәки Ьь хәрэфэ. TATAR ƏDƏBİ TELE ƟCƟN LATİN ƏLİFBƏSENEÑ ƏHƏMİJƏTE Tatar tele ɵcɵn tɵzɵlgən latin əlifbəse (Jañalif) 1927 jılnıñ 3-nce ijylendə Tatarstan xɵkyməteneñ maxsus qararı belən rəsmi jazu əlifbəse itep raslana həm ul tatar teleneñ jazu əlifbəse bulıp 1940-ncı jılğa qədər xezmət itə. Ul waqıtta tɵzɵlgən latin əlifbəse tatar teleneñ tel yzencəlekləren isəpkə alıp tɵzɵlgən bula həm uñılşlı bulıp cığa. Ğərəp əlifbəse tatar teleneñ jazuwı bulıp 10 ğasır caması qullanılsa da, ul tulajım tatar teleneñ tel yzencəleklərenə turı kilep betmi: anda jə artıq xəreflər bula (Ss xərefenə genə 3 xəref turı kilə — neckə, qalın həm saqaw), jə xəreflər (məsələn, suzıqlar) çitep betmi («ber awazğa — ber xəref» qağidəse qənəğətlənderelmi). Ə ğəməldəge kirillik əlifbəgə kilgəndə, latin əlifbəse tatar teleneñ tel yzencəleklərenə kybrək çawap birə. Cɵnki xəzerge tatar əlifbəse kirillik (rus) əlifbəgə nigezləngən, ə bu ike jənəşə jəşi torğan xalıqnıñ tɵrlɵ awazların ber yk tɵrlɵ xəref belən biry digən syz. Məsələn, Aa xərefe tatar telendə «olaştırılıbraq» əjtelə, jəğni tatarnıñ «A»sı rus teleneñ «O»sına jaqınajtıbraq əjtelə, ə Ee xərefeneñ awazı rus telendəge Ээ həm Ее xərefləreneñ awazlarınnan şulaj uq ajırılıp tora (məsələn, rusca - эти, тебе; tatarca — эт (et), энэм (enem)). Şulaj uq, Iı xərefe də rus telendəge Ыы xərefe kebek əjtelmi, hər ikese tɵrlɵcə jañğırıj (rusca — ты (тый), лыжи (лыйжи), крыша (крыйша); tatarca — ılıs, qırıq). Dimək, ike jənəşə jəşəwce xalıqnıñ tel yzencəlekləre ber-bersennən ajırılıp torğanda, ber yk xəreflərdən torğan əlifbəne qullanu ber xalıqnıñ