Эпидемиология табиғи ошақтағы инфекция

ЖОСПАР :
01 КІРІСПЕ
02
НЕГІЗГІ БӚЛІМ
03 ҚОРЫТЫНДЫ
04
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Инфекция кӛзі Таралу механизмі Қабылдап алушы
Эпидемиялық процесс– инфекциялық аурулардың бірінен кейін бірі жүретін ажырамайтын тізбек, яғни ұжымдағы инфекциялық ауруардың таралуы. 3 звеносы бар
01
02
03
КІРІСПЕ :

КІРІСПЕ :
Эпидемиялықошақ — бұл инфекция көзі орналасқан орын және оның маңайындағы аумақ. Осы шектелген аумақта нақты жағдайда науқас адамнан сау адамға қоздырғыш берілуі мүмкін. Эпидемиялық ошақ эпидемиялық процестің бір бөлшегі болып келеді және де эпидемиялық процестің таралуын бөгейтін орта болып табылады.

НЕГІЗГІ БӚЛІМ :
СПОРАДИЯЛЫҚ
бір белгілі аймаққа тән, бір- бірімен байланысы жоқ инфекциялық аурулар
ЭПИДЕМИЯ
инфекциялық аурулардың бүкіл халық, үлкен аймақ, қала, аудан ішінде
жаппай науқастануы.
ПАНДЕМИЯ
инфекциялық
аурудың жаппай,
елден елге таралуы.
Инфекциялық ауру бір адамнан екінші адамға жұғып отырса, инфекция айлап, жылдап жалғасын тауып отырады, таралу жолын таппаса тоқтап қалады. Эпидемиялық процесс сандық таралуына сәйкес 4 тҥрлі болып келеді:
ӚРШУ
шектелген аумақта, жеке ұжым, топтрда бір
мезгілде адамдардың науқастануы.

Кейбір аурулардың қоздырғыштары бір эпидемия мен келесі эпидемия арасында адамның қатынасынсыз, әр түрлі кеміргіштердің, буынаяқтылардың организмінде сақталатыны туралы мағлұматтар бірте жинала бастаған. Бұл жағдайды алдымен Д.К.Заболотный, кейіннен Е.Н.Павловский байқады.
Табиғи ошақ болу ҥшін 3шарт болу қажет :
Қоздырғыш паразит
Қабылдағыш хайуанат популяциясы
Қоздырғышты тасымалдаушылар

Е. Н. Павловский табиғи ошақтың "ҥштігі« қағидасы
Адамның қатысынсыз
Қоздырғыштар жабайы жануарлардың
популяциясында, адамның қатынасынсыз, шексіз өмір сүріп
таралуының арқасында кейбір жұқпалы аурулардың табиғи ошағын құрайды.
Адамның араласуы
Егер осы ошаққа адам келсе, белгілі бір жағдайда, ол қоздырғышты жұқтырады.
Мұндай ошақтың шекарасы
жануарлардың және қоздырғыштар
тасымлдаушы жәндіктердің өмір сүретін ареалына сәйкес болады
01
02

Табиғи ошақты инфекциялардың екі ҥлкен тобы бар:
Трансмиссивті инфекциялардың кең тобының ерекшелігі - қоздырғыштың қан соратын
артроподтар арқылы берілуі: биттер, бүргелер, москиттер, москиттер, кенелер және т.б. осы топқа
жататын инфекциялардың қоздырғыштары әртүрлі микроорганизмдер болуы мүмкін: вирустар,
бактериялар және протозоидтар. Кейбір
трансмиссивті аурулар табиғи фокустықпен
сипатталады, яғни тек белгілі бір географиялық аудандарда таралуы мүмкін, бұл векторлардың биологиялық ерекшеліктерімен байланысты, олардың өмірлік белсенділігі белгілі бір табиғи жағдайларда ғана болуы мүмкін.
Ресейде ең көп таралған трансмиссивті емес табиғи
фокустық аурулардың бірі-ескіәлемнің
хантавирустарынан туындаған бүйрексиндромы бар геморрагиялық қызба. HLPS қоздырғыштары- Пуумала, Добрава, Хантаан, Сеул және Амур вирустары. Соңғы үшеуі Қиыр Шығыста таралған
және ХХ ғасырдың аяғына дейін Ресейдің еуропалық
бөлігінде ауру тек Пуумала вирусымен байланысты деп есептелген. 1997 жылы Рязань және Тула облыстарында алғаш рет, ХХІ ғасырдың алғашқы онжылдығында Орталық қара жер аймағында этиологиялық тұрғыдан Добрававирусына байланысты ірі HLPS аурулары тіркелді.

ТАЙГА ЭНЦЕФАЛИТІ :
Табиғи резервуарлары
Тайганы мекендейтін жабайы жануарлар (тиін, қоян, кірпі, кұстар)
Ареалдары
Олардың ареалдары қылқан жапырақты ормандармен шектелген, одан тыс
кездеспейді.
Таратушылары
Жануарлардың паразиттері- иксод кенелері- таратушылар болып
саналады және олар адамнан
тәуелсіз,еркін
Ошағы
Паразиттің табиғи резервуарларының,
таратушыларының таралған
жерлерін (тайга) ошағы деп атайды.

Табиғи ошақта таралған кейбір аурулар :
01
02
01
02
03 03
Ол интоксикациямен, температураның көтерілуімен және лимфатүиі̆ ндерімен сипатталады. Аурудың қоздырғышы -
кішкентай бактерия.
Қызба, жалпы интоксикация, өкпенің, орталық жүйке жүйесінің
зақымдануымен,көкбауырдың
ұлғаюымен сипатталатын
инфекциялық ауру.
Аурудың қоздырғышы - хламидиоз, адам ағзасында
жасушаішілік дамиды, сыртқы
Туляремия таяқшаларын тасымалдаушылар-қояндар, суегеуқұирықтары,тышқандар.
Инфекция адамға жануарлармен тікелеи
̆ ортада 2-3 аптаға дейін созылады.
байланыста (аң аулауда) немесе ластанған тамақ ,су арқылы, астық пен
жемшөп өнімдерін өңдеу кезінде, сондай-ақ қансорғыш жәндіктерден жұғады.
Үй және жабайы құстар қоздырғыштың қоры және инфекция көзіболып
табылады. Кӛгершіндер инфекция көзі болып табылады
Тулеремия Орнитоз

Табиғи ошақтар адамдар үшін өте қауіпті. Егер кездейсоқ адамдар сол ошақтарға бара қалса (экспедиция, аң аулау, орманшылар т.б.) онда таратушылар сол паразиттерді адамдарға жұқтыруы әбден мүмкін.
МЫСАЛҒА : Лейшманиоздың табиғи ошағы - лейшманиямен зақымданған тышқандар мен олардың індерін мекендейтін бәкене шыбындар таралған шөлдіжәне шөлейт жерлер саналады.

Қоздырғыштың вируленттілігіне, тасмалдаушылының белсенділігі, қабылдағыш организмнің иммунды жағдайына байланысты.Осылардың
жиынтығы табиғи ошақтың валенттілігі деп
аталады.
Ошақтың белсенділігі

Эпизоотиялық жағдай
Ел мен халықтың іс-қимылына әсер ететін жануарлардың жұқпалы ауруларының (топалаң, маңқа, аусыл) белгілі бір ортада болуы, таралусипаты мен
дәрежесі. Эпизоотикалық жағдай жұқпалы аурулардың таралу кӛздері мен жолдарына, табиғи жағдайларға,
сондай-ақ мал дәрігерлік қызмет кӛрсетудің жай-кҥйіне және халықтың мал дәрігерлік-санитарлық мәдениетіне байланысты.
Жасақтардың, халықтың орналасу және
әрекет ету аудандарында жұқпалы аурулар тараған кезде қатаң шектеу және карантин шараларын жҥргізеді.

Эпидемиологмялық зерттеу әдістері
Эпидемиологиялық тексеру эпидемиялық ошақ пайда болу себебі мен жағдайын,
инфекция қоздырғышының көзін, беріліс жолдары мен факторлары және де жұқтыруға қауіп туғандарды анықтауға пайдаланылатын эпидемиялық ошақты зерттеу әдістері болып табылады.

Қазақстан Республикасында қауіпті аурулардан аумақты
қорғау Санитарлық ережелерге сәйкес жҥргізіледі:
ҚР мемлекет шекарасындағы өткізу пунктерінде медициналыққарау.
Халықаралық байланыс порттарында ашылған
санитарлық– эпидемиологиялық станциясындағы санитарлықкарантиндік пунктерінде қарау;
Халықаралық әуе жолындағы санитарлық карантиндік пунктерде қарау;
Халықаралық машина жолдарындағы санитарлық
карантиндік пунктерде қарау;
Қазақстан мемлекеттік шекарасы арқылы өтетін темір жол көліктеріндегі санитарлықкарантиндік пунктерде қарау;

Табиғи инфекциялық ошақ анықталған кездегі,
эпидемиологтың міндеттері :
1
2
Жұқпа қоздырғыш көзін, беріліс жолдары мен факторын анықтау;
Қоздырғыш жұқтыру қаупіне
ұшыраған адамдарды анықтау;
Сырқаттанушылық тіркелген топта, сол жұқпаға
қабылдамаушылық деңгейі анықтау;
3
4
5
6
Ошақ және оның айналасында сырқаттанушылық
тарауына ықпал ететін жағдайды анықтау үшін ошақтың тұрмыстық және өндірістің жағдайымен танысу;
Ошақтың кеңістіктік және уақыттық шекарасын
тағайындау;
Эпидемиялық ошақты жою үшін ең тиімді шараларды өңдеу.

Табиғи ошақтық теорияның негізін қалаған
Е.Н.Павловский. Табиғи ошақ тек үзіліссіз эпизоотиялық процесс болғанда ғана және қабылдағыш хайуанат популяциясымен тасымалдаушы белгілі бір мөлшерде осы табиғатта өмір сүргенде іске асады.
Адам табиғи ошақтық аурулармен тек осы ошаққа келгенде ауырады. Табиғи ошақ аурулары айқын маусымдылықмен ерекшеленеді. Табиғи ошақтың
шекарасында инфекция белсенділігі байқалса,адамның сырқаттанушылығы арта түседі.
ҚОРЫТЫНДЫ

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Жұқпалы аурулар (А.Қ.Дүйсенова) Алматы –
2009 жыл.
Эпидемиология. Түркістан 2015
Интернет желісі (https://ppt-online.org/542203)
Общая эпидемиология с основами доказательной медицины. (Под редакцией академика РАН, профессора В.И. Покровского, академика РАН, профессора Н.И. Брико) 2017
Эпидемиология (Н.Д.Ющук, Ю.В.Мартынов) 2003
Медициналық паразитология (Әміреев С.Ә., А.Жаханов, Құдайбергенұлы Қ.) Алматы: «Кітап» 2005.
Жалпы дезинфекция негіздері (Қ.Н.Нәбенов). Оқу-әдістемелік құрал. 2006

ӚЗДЕРІҢІЗДІ ЖӘНЕ ӚЗІҢІЗГЕ ЖАҚЫН АДАМДАРЫҢЫЗДЫ КҤТІҢІЗДЕР!!!