Herpetik infeksiyaların klinika, diaqnostika və müalicəsinə müasir baxışlar

Herpesviruslar (Herpes viridae) DNT - tərkibli viruslar ailəsidir
Herodot (e.ə. 100 il): yun.
herpes – sürünən dəri xorası.
1912 ildə W.Grutter tərəfindən aşkar edilib.
Planet əhalisinin 65-90% infeksiyalaşıb
Rusiya və MDB – də ildə təxminən 20 mln. insan yoluxur
Herpesvirusların cəm olaraq 100 – dən çox
nümayəndəsi mövcuddur

HERPES – yunanca “herpein” sözündən götürülüb, mənası sürünən deməkdir.
Statistikaya əsasən dünyada herpes virusu və onun nəticəsində ölüm halları hepatitlərdən sonra II yeri tutur:
Hepatit virus infeksiyaları – 35,8 %
Herpes virus infeksiyaları – 15,8 %

İnfeksiya mənbəyi:
Xəstə insan:
- kəskin forma
- gizli (latent) forma
Herpes virusunun yayılma yolları: :
Kontakt
Hava-damcı
Cinsi
Transplasentar
Parenteral

Insanda zədə yaradan
herpes virusları

Kliniki təzahürləri
SHV-1: Labial herpes Dəri və selikli qişanın herpesi
Genital herpes Oftalmoherpes
Pnevmoniyalar Herpetik ensefalitlər
SHV -2: Genital herpes (birbaşa keysəriyyə əməliyyatına göstəriş)
Neonatal herpes
VVZ: Su çiçəyi
Kəmərləyici herpes
SMV: MSS anadangəlmə qüsurları
Retinopatiyalar. Pnevmonitlər.
Hepatitlər. Sialodenitlər.

Sadə herpes virusu
Yüngül - residiv ildə 1-3 dəfə
Orta ağır – ildə 3-7 dəfə
Ağır – ildə 7 dəfədən çox

HV-5 SMV
Sitomeqalovirus infeksiya
Keçirilmiş infeksiyadan sonra bir neçə aydan 4-8 ilədək virusun xarici mühitə nüfuz etməsi
1% yenidoğulmuşlarda anadangəlmə SMV
Qan köçürmə zamanı 15-dən 40% -ə qədər uşaq və 2-3% böyük, transplantasiya zamanı 5% insan yoluxur.
Virusun leykosit və faqositlərdə artması.
Virusun tüpürcək vəzi və böyrəklərə tropluğu.
Latent forma 90%, 10% - sialodenit, qripə bənzər, mononukleoza bənzər sindrom (nadir hallarda tonzilit, limfadenopatiya olmur).
Generalizə olunmuş forma: dərin
immundefisit fonunda: zəif keçən
pnevmoniya, qaraciyərin böyüməsi
İÇS infeksiya fonunda ölüm səbəbi artır.

HV bioloji xüsusiyyətləri:

SHV residiv və inkişafını
provokasiya edən amillər
İstənilən infeksion xəstəliklər, xüsusən İÇS
Somatik:
- xroniki (ağciyər, sidik-cinsiyyət sisitemi, QDS, MBT,
disbakterioz və s.)
- qida pozulması ilə bağlı
- endokrin
- şəkərli diabet
- sistem
- revmatoid
- onko-patologiya
Hamiləlik
Qocalma
UB - şualanma
Fiziki və emosional stress

Herpetik infeksiyaların müalicə prinsipləri:
Virusəleyhinə preparatlardan istifadə
Preparatlara qoyulan tələblər:
- hüceyrəyə nüfuz etmək
- minimal sitotoksikliyə malik olmaq
- seçici təsir göstərmək
- asılılıq yaratmamaq və orqanizmdə toplanmamaq
İmmunkorreksiya
Simptomatik terapiya
Kəskin forma və residivin bilavasitə terapiyası
Profilaktika

Virusəleyhinə preparatlar
Anomal nukleozidlər:
(virus DNT –nə qoşularaq, HV replikasiyasını pozur)
Asiklovir: 200 mq х 5 dəfə - 5-7 gün (10-14)
Famsiklovir 250 mq х 2 dəfə - 7 gün
Valasiklovir (Prolovir) 500 mq х 2 dəfə - 7 gün
Pirofosfat analoqları
(virusspesifik fermentləri ingibə edir, DNT-nin sintezini blokada edir):
Foskarnet 60 mq/kq х 3 dəfə v/d 5 gündən az olmamaq şərtilə

Virusəleyhinə preparatlara həssaslıq

İmmunkorreksiya
Virus əleyhinə terapiya ilə sinergetik effekt göstərir (bir birinin təsirini gücləndirir)
Virus əleyhinə preparatın dozasını azaltmağa imkan verir ki, bu da yan təsirlərin inkişafının, orqanizmə toksiki təsirin qarşısını alır
Mutant ştammların inkişafını tormozlayır
Virusların antivirus terapiyaya dayanıqlığının inkişafını tormozlayır
Xəstəliyin kəskin periodunun və müalicənin müddəti qısalır.

Herpesin istənilən mərhələsində
PROLOVİR
Valasiklovir 500 mq
effektivliyi yüksəkdir, müalicə müddəti isə qısadır
Sonuncu nəsil virus əleyhinə preparat
- ALMANİYA
Tablet № 10

Prolovir – güclü herpes əleyhinə effekt
Prolovirin virusəleyhinə təsiri asiklovirdən 5 dəfə yüksəkdir: asiklovirin xüsusi transport forması olub, biomənimsənilməsi 5 dəfə çoxdur (54 %):
Prolovir = Asiklovir + Valin amin turşusu

PROLOVİR

Maksimal konsentrasiya (mkq/ml)
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
90 % virusu blokada etmək üçün lazım olan konsentrasiya səviyyəsi
99 % virusu blokada etmək üçün lazım olan konsentrasiya səviyyəsi
Plazmada asiklovirin konsentrasiyası
Asiklovir
1000 mq/gün
Prolovir
4000 mq/gün
Prolovir
1000 mq/gün
Asiklovir
4000 mq/gün
Prolovir – orqanizmdə asiklovirin toplaya bilməyəcəyi konsentrasiyanı təmin edir: ona görə də asiklovir virusun aktivliyini tormozlayır, Prolovir blokada edir.

Asiklovir
F
F
F
F
F
F
Asiklovir
Sağlam hüceyrə:
herpes virusu yoxdur
virusun timidinkinazası yoxdur asiklovir “aktivləşmir”
Virusla yoluxmuş hüceyrə:
herpes virusu vardır
virusun timidinkinazası
vardır asiklovir “aktivləşir”
Asiklovir sağlam hüceyrələri zədələmir, yalnız herpes virusu ilə zədələnmiş (virusun timidinkinaza fermenti olan)
hüceyrələrdə “aktivləşir”

Yalnız bir molekul Prolovir herpes virusunun DNT sintezini dayandırmağa kifayət edir.
“Aktivləşmiş” asiklovir virusun DNT-nə daxil olur, onun sonrakı uzanmasının qarşısını alır (zəncirin obliqat sonlandırıcısı). Bu onunla əlaqədardır ki, asiklovirdə DNT-nin növbəti zəncirinin əmələ gəlməsi üçün lazım olan hissəcik yoxdur.
Digər herpes əleyhinə preparatlardan fərqli olaraq, DNT zəncirinin obliqat sonlandırıcısı xüsusiyyəti yalnız asiklovirə məxsusdur.

Genital herpes zamanı 1-2-3 müalicə sxemi:
1 tablet
gündə 2 dəfə
kurs müalicə 3 gün

PROLOVİR
Sitomeqalovirus zamanı 1-2-10 müalicə sxemi:
1 tablet
gündə 2 dəfə
kurs müalicə 10 gün

1,5 ml ampulun tərkibi :
II tip herpes simplex virusu əleyhinə
immunoqlobulin
Buraxılış forması: Ampul 1,5 ml № 10
İMMUNOHERS

İmmunoglobulinlər
Jg G
Jg M
Kəskin
forma
Xroniki
forma
Artıq virusla
qarşılaşıb
Virusla 1-ci dəfə qarşılaşır
İMMUNOHERS
IgM 4 - cü gündən (7-10 gün), əgər 14 gündən sonra titr eyni səviyyədə qalırsa və ya artırsa – infeksiya davam edir
IgG 10-14 cü gündən (21-28 gün), artıq olursa – infeksiya davam edir

İmmunoglobulin-lərdən yalnız
Jg G plasentanı keçir.
İMMUNOHERS

İMMUNOHERS insan qanının zərdabından və ya plazmasından alınan zülal fraksiyasıdır. Ancaq genital herpes üçün (herpesin 2-ci növü) spesifikdir.
3 gündən bir əzələ daxilinə vurulur, venaya olmaz!!!
Kurs müalicə 7 inyeksiya, hamilələrə 6 inyeksiyadır
Digər ampullar şprislə çəkilərək səpkilərin üzəri yuyulur
2-8 dərəcədə soyuducuda saxlanılmalıdır
İMMUNOHERS

Hamilələrdə müalicə
12-ci və 36-cı həftələrdə olunur.
İMMUNOHERS

II tip herpes virusun yaratdığı kliniki əlamətlərinə görə müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi:
- Qadınlarda və kişilərdə birincili və residiv xarakterli urogenital infeksiyalar
- Hamilələrdə genital herpes infeksiyası
Digər herpes virus etiologiyalı (xüsusilə sitomeqalovirus) urogenital infeksiyalar
Papillomavirus
İMMUNOHERS