Ірі қан тамырлардың жүре пайда болған патологиялары

Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
Қан тамырар туралы түсінік
Адам ағзасындағы қан тамырлар жүйесі
Қан тамырлардың жүре пайда болған патологиялары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе
Жүрек - қан тамырлар жүйесі денедегі ең күрделі жүйе. Оның құрамына қарай жүрек, қан және лимфа тамырлары кіреді. Тамырлар атқаратын қызметі, морфологиялық құрылысына қарай қан айналу жүйесінің және лимфа айналу жүйесінің тамырлары болып болып екі топқа бөлінеді.

Артерия қан тамыры – қанды жүректен мүшелерге жеткізеді. Ең үлкен артерия қан тамыры қолқа , екіншісі өкпе сабауы. Артериялар көлеміне қарай ірі, орта, майда болып бөлінеді. Орналасуына байланысты беткейдегі, тереңдегі, париеталды, висцералды және мүше лердің сыртындағы, ішіндегі ариериялар болып бөлінеді
Вена қан тамыры арқылы қан мүшелерден жүрекке ағып келеді. Қан алдымен венулаларға, одан мүшелердің ішіндегі майда венаға, одан ірі веналарға бірігеді. Денедегі барлық вена бірігіп жүрекке құяды. Өкпе веналары қанды өкпеден жинап жүрекке құяды.
Капиллярлар артерия қан тамырлары вена қан тамырларын байланыстыратын шаштың жуандығынан бірнеше есе жіңішке қан тамырлар. Капиллярлар терінің эпидермис қабатында, көздің қасаң қабығында, бұршақ тәрізді денесінде, шашта, тырнақта, тістің эмалында, дентинінде болмайды.
Адам ағзасының қан тамырлары

Бас пен мойын артериялары

Ми артериялары

Бас пен мойын веналары

Жоғарғы аяқ-қолдардың(конечности) артериялары

Жоғарғы аяқ-қолдардың(конечности) веналары

Төменгі аяқ-қолдардың(конечности) веналары

Кеуде артериялары

Кеуде веналары

Қолқаның іш бөлімі

Қолқаның іш бөлімі

Қолқаның іш бөлімі

Бауыр қақпалық жүйе.

Төменгі қақпа венасы

Жүре пайда болған қан тамырлардың патологиялары
Қолқа аурулары
Қолқа аневризмасы;
Қолқа қатпарлануы(расслоение);
Артериялар окклюзиясы себебінен болған аурулар
Артериосклероз;
Васкулиттер;
Тамырлар спазмын шақыратын аурулар
Рейно феномені;
Веналар аурулары
Варикозды кеңеюі;
Тромбофлебит;

Қолқа аурулары
Қолқа аневризмасы – аномальді қан тамырлардың кеңеюі. Кей жағдайда барлық 3 қабатта кеңейіп кетеді. Оны шын қолқа аневризмасы деп атайды. Ал егер тек бір жағынан дамыса қап тәрізді қолқа аневризмасы дамиды.
Қолқа қатпарлануы – науқас өміріне қауіпті ауру. Бұл кезде интима жыртылып қан медия бұлшықеттер арасына жиналады. Кей кезде қолқаның өзіндік тамырлары(vasa vasorum) жарылады. Адан әрі тамырда гематомалар пайда болады.

Қолқа аневризмасы

Қолқа аневризмасы(КТ)

Қолқа қатпарлануы

Қолқа қатпарлануы

Қолқа қатпарлануы

Этиологиясы.
Атериосклероз
Ортаңғы қабаттың кистозды дегенерациясы
Дислипидимия
Артериялық гипертензия
Қолқаның инфекциялық қабынуы
Зиянды әдеттер
Қолқа аурулары

Артериялар окклюзиясы себебінен болған аурулар
Артериосклероз – бұл тамырлардың созылмалы зақымдалуы. Бұл кезде артериялар ішінде атеросклроздық өсінділер пайда болады. Ол тамырдың стеноздануына және бітелуіне әкеледі.
Васкулиттер – қан тамырлар қабырғаларында иммундық комплекстердің жиналуы немесе қабырғалар антигендеріне иммундық реакцияның пайда болуы. Васкулиттер кезінде тамырларда қабыну процесстері жүреді.
Этиологиясы. Көп жағдайда аутоиммундық процесстер себебінен дамиды. Оған қоса науқастың жүректің ишимиялық ауруларының болуы әсер етуі мүмкін.

Атериосклероз

Қолқа атериосклерозы

Түйінді полиартеиит – орта және ұсақ артериялардың некроздаушы қабынуы. Барлық қабаттар зақымданады.
Такаясу артеритті – этиологиясы белгісіз артериялардың қабынуы. Бұл кезеде қолқа және оның ірі бұтақтары қабынады. Көбіне Африка және Азия әйелдері аурады.
Гигантоклеткалық артерит – бас артериялары және қолқаның және оның бұтақтарының бастапқы бөлімдерінің қабынуы. Өте сирек кезедеседі. Ерекшелігі қабыну ұйқы, бүйрек бауыр артерияларында дамымайды.
Артериялар окклюзиясы себебінен болған аурулар

Түйінді полиартериит

Такаясу артеритті

Гигантоклеткалық артерит

Рейно феномені – қол саусақтарының артерияларының вазоспастикалық ауруы. Біріншілік және екіншілік формалары болады. Біріншілік формасына аурудың өзі жатса, екіншілік формасына дәнекер тіннің аурулары асқынуы себебінен дамиды.
Этиологиясы. Көбіне генетикалық фактор себебінен суықтаған кезде және қатты эмоциональді стресс алғанда болады. Артериялар бұлшықеттері спазмдалып қалады.
Тамырлар спазмын шақыратын аурулар

Рейно феномені

Тамырлардың варикозды кеңеюі – вена тамырларының кеңейіп майсып кетуі. Көбіне төменгі бөлімнің венлары және көбірек әйелдер аурады. Тамырлар кеңею себебінен қанның іркілісі дамиды. Асқынған жағдайда науқас аурсыну сезімдерін сезеді.
Этиологиясы.
Қан тамырлар әлсіздігі;
Тамыр ішілік қысымның көбеюі;
Туа біткен клапандардың дефектісі;
Семіздік;
Аса үлкен физикалық жүктемелер;
Веналар аурулары

Тамырлардың варикозды кеңеюі

Тамырлардың варикозды кеңеюі

Веналар аурулары
Тромофлебиттер – беткей және терең веналардың ішінде тромбтардың пайда болуы. Тромбтар жинала бастағандықтан вена қабырғаларында қабыну процесстері басталады. Асқынған жағдайда өкпе артериясының тромбоэмболиясына әкеледі.
Этиологиясы.
Эндотелий дефектісі;
Қанның тез ұюы;
Веноздық іркіліс;
Жүрек жетіспеушілігі;

Тромофлебиттер

Қорытынды
Жүрек-қан тамыр жүйесінің аурулары елімізде адам өлімінің себептері арасында бірінші орынға шығып отыр. Атеросклероз, гипертония ауруы, жүректің ишемиялық ауруы адамзаттың "катерлі үшбірлігі" деген атқа ие болған.
Сол себепті жүрек-қан тамырлар жүйесінің құрылысын білу, болашақта осы ауруларды дагностикалау және дұрыс ем қабылдау үшін өте маңызыд.