Жәншәу. Жалпы интоксикация симптомдармен

Жәншәу - бұл:
Жалпы интоксикация симптомдармен;
баспамен;
шеткі лимфа түйіндерінің ұлғаюымен;
теріде ұсақ нүктелі бөртпелердің болуымен сипатталатын жедел инфекциялық ауру.

Этиологиясы
Қоздырғышы - А тобының β-гемолитикалық стрептококк-Str. pyogenus.
Бұл грам(-) кокктар, факультативті анаэробтар. А тобыны ішінде 80 серовары бар Стрептококтың клеткалық қабырғасында айқын антигендік қасиеттілеген М-, Т- және R- протеиндер бар. Типті арнамалы М- протеин- вируленттілектің басты факторы болып табылады.
Стрептококктар жалпы әсер ететін токсин және тағы басқалар аггресивті факторлар болып шығарады.
Балалардағы бөртпемен өтетін жұқпалы аурулар

Гемолитикалық стрептококктар түзеді:
Стрептококкты жалпы әсер ететін экзотоксин пирогендіқ, цитотоксикалық, тканьдерді зақымдануымен сипатталады. Токсин 2 фракциядан тұрады:
термолабильды (эритрогендық) термостабильды( аллергиялық).
Ферменттер түзеді: гемолизин, стрептокиназа, гиалуронидаза т.б.
Осы ферменттермен токсиндер стрептококктың тін ортасында енуіне жағдай жасайды.
Стрептококктың инвазивтік, агрессивтік қасиеттері оның антигендік құрамымен тікелей байланысты антигендік құрамы стрептококктың типіне байланысты.

Індеттануы (эпидемиололгиясы)
Инфекцияның негізгі көзі - стрептококкты баспа және назофарингитпен ауыратын бала немесе үлкен адам
Жайылу жолдары:
- тікелей (ауа- тамшылы) сөйлегенде, түшкергенде, жөтелгенде, сүйіскенде;
- тікелей емес (аурудың жеке заттарымен қараушы адаммен де берілуі мүмкін, қолға ірінді жара шыққанда стрептококктар тағамға түсіп, оны ішіп-жегендердің ортасында таралуы мүмкін).
Скарлатинамен негізінен 2-7 жас арасында балалар аурады.
Контагиозды индексі- 40%.
Онымен күз-қыс айларында жиі кездеседі.

Патогенезі

Токсикалық синдром
Стрептококк бөлетін улар организмде жайлғанынан дамитын өзгерістер, себебі әр түрлі серотипті стрептококктар ортақ эритрогенді улар бөледі.
Ол ОЖЖ, ЖТЖ, теріні зақымдап, дене қызуының көтерілуін, қан-жүрек тамырларының қызметінің айнамалығын зақымдануынан түрады.
Жүйке жүйесінің вегетативті бөлімінің жәншәу кезінде зақымдануы:
- аурудың алғашқы кезеніңде вегетативті жүйке жүйесінің симпатикалық бөлімінің қозуы байқалады;
- екінші кезеңіңде вегетативті жүйке жүйесінің парасимпатикалық бөлімінің қозуы күшейеді.
- үшінші кезеніңде бұл жүйке жүйесінің симпатикалық және парасимпатикалық бөлімдерінің әсері теңеседі.

Септикалық синдромы
Стрептококктардың көбейюімен және өмір сүруімен байланысты өзгерістер
Бактериялардың енген жерінде катаральды қабыну дамын, ол іріндеп, некрозға айналуы мүмкін.
Стрептококктың аггресивтік қасиеті оның енген жерінен айналысындағы тканьге, аймақтың лимфа түйіндеріне тез таралуына мүмкіншілік береді.
Қан арқылы тарап, кей келген органда ірінді ошақтар пайда болады (отит, синусит, лимфаденит, септикопиемия).

Аллергиялық синдромы
Стрептококк ақуызының әсерінен туындайтын аллергиялық өзгерістер:
Стрептококктың өзінің, оның ыдырау қалдық тарының аллергендік қасиетерінің арқасында организм сенсибилизацияға ұшырайды.
Кеселдің бастапқы кезеңі өзінде-ақ стрептококктың аллергиялық әсерінің белгілері (теріге көп түрлі бөртпе шығады, лимфа түйіндері ісініп, үлкейіп, басқанда ауырады, қанда эозинофилия пайда болады.
Аллергиялық өзгерістер аурудың II кезеніңде күшейеді: аллергиялық лимфадениттер, синовиттер, нефриттер.
Бұндай-аллергиялық өзгерістердің дамуы бала организмінің қорғану күштерінің бұзылуына, қан тамырларының зақымдануына, иммундық көрсеткіштердің бұзылуына әкеп соғады.

Клиникасы
Жасырын кезені: 2 күннен 7-12күнге дейін
Әдетте кесел кенеттен басталады. Дене қызуы қатты көтерліп, басы ауырып, құсады. Жұтынған кезде тамағы аурып, тамыр соғуы жиілейді. Алғашқы сағаттарда ОЖЖ зақымдалған белгілері пайда болады.Баланың дене терісі құрғақтанып, ысиды. Тамағы қызарып, бадамша безде ірінді қабықтар пайда болады.
Қызамықтың клиникасы 3 синдромдаң тұрады:
бөртпе,
баспа,
жалпы интоксикациялық синдром.

Бөртпе. Бірнеше сағаттан соң, көпшілігінде 1-ші тәуліктің аяғына қарай тері қызарып, бүкіл денені майда нұқтелі бөртпе басады.
Бөртпе буынның ішкі жағында, санының ішкі жағында, көкіректің алдыңғы және жапта жақтарында, іштің төменгі бөлігінде анықтау, көптеу болады және ұзақтау сақталады. Кейбір ауруларда осы аталған жерлерде ұзынша қанық- қызыл белдеулер сызық пайда болады (симптом Пастиа).

Пастиа симптомы тән: механикалық жарақат болған жерлерде, шынтақ аймағындағы қатпарларда топтасқан эрозиялар орналасады, олар бөртпеден ұзаққа сақталады, ретроспективті диагноз қоюға көмек береді.
.

Мұрын-ерін ұшбұрышы боз болады (симптом Филатова деп атайды).
36-48 сағат бойына анық болып тұрып, бірте - бірте көмескіленіп, 7-8 күнге қарай жойылады.
Майда қан тамырларының зақымдануы себепті әр түрлі «жгут», шымшу (с-м Кончаловский мен Румпель- Лееде) белгілері анықталады.
Дермографизм ақ түсті болып келеді.

БАСПА
Араның кілегей қабаттары қатты қызарады (Филатов айтуынша «алаулаған аран»).
Баспа катаральды, фолликулярды, лакунарлы немесе некрозды түрінде қалыптасуы мүмкін. Жұтыну қиындап, ауырсынады, лимфа түйіндерінің ісінгені және ауратыны анықталады.

Т
Алғашқы 2-3 күнде тіл сұрғылт - сары жамылғымен жабылады.
Аурудың 3-күнінен баланың тілі шетінен бастап тазарады, айқын қып- қызыл болып, емізекшілері бұлтиып түрады, «таңқурай» тілге ұқсайды.
Осы «таңқурай» тіл 3-6 күннен кейін пайда болатын, 9-10-ші күндерге жоғалып кетеді.

Баспа өзгерістері 5-7-10 күн ішінде жойылып, лимфа түйіндерінің ісігі, ауруы қайтады. Тілдің бүртіктілігі де 7- 14 күнде байқалмай қалады.
Бөртпе біртіндетіп азайып, 7-9 күннен соң жоғалады. 2-ші аптаның соныңда тері тулей бастайды. Әсіресе аяқ-қолдың терісі ірі-ірі болып тулейды. Бұл өзгерістер де 2-3 аптадан соң аяқталады.

Диагноз қою:
Эпидемиологиялық анамнез.
Ауруға тән клиникалық белгілер.
ЖҚА: лейкоцитоз (10-30 мыңға дейін жетеді), нейтрофиллез (70-90%), солға ығысу, эозинофилия, трмбоцитопения; ЭТЖ көтереледі.
ЖЗА: олигоурия, протеинурия, гематурия, циллиндрурия.
Бактериоскопиялық және бактериологиялық зерттеу.
Бактериологиялық әдіс: аурудың алғашқы күндерінде ауыз жұтқыншақтан бета гемолитикалық стрептококкты бөліп алу
Серологиялық әдіс: сарысуда анти-О-стрептолизин, стрептокиназа көлемін анықтау.
Иммунофлюоресцентті әдісті қолдануға болады.

Дифференциалды дагностика