Ғылыми жұмыс Мектеп оқушыларының табандарын антропометриялық зерттеу

Зерттеу өзектілігі. Қазақстан тұрғындарының табандарының соңғы антропометриялық зерттеуі өткен жүз жылдықтың 70 – ші жылдарында келесі ғалымдармен А.Ж. Бопеев, В.В. Грассер, П.Е. Абрамов, С.Е. Мұнасипов, Е.И. Заболиченко және т.б. [8,9,10,11] жүргізілген. Осы уақыт аралығында тұрғындардың ұлттық, демографиялық құрамы айтарлықтай өзгерді. 2020 жылға таяу Республика тұрғындары 20 млн адамға жетуі мүмкін.
Ал бұндай антропометриялық зерттеулер әр 10 жыл сайын жүргізіліп, алынған мәліметтері жаңартылп тұруы тиіс[11].
Бұл республика тұрғындарының табандарының өлшемдерінің антропометриялық мәліметтерінің ескіргендідігін және оларды жаңарту қажеттілігінің айқындамасы.
Осыған байланысты Қазақстан тұрғындарына антропометриялық зерттеулер жүргізу, табан өлшемдері туралы жаңа мәліметтер алу, сонымен қатар әр түрлі табан аурыларына шалдыққан науқастарды анықтау, алынған мәліметтерді өндіріс орындарында қолдану өзекті мәселе болып табылады.

Зерттеу мақсаты. Мектеп оқушыларының табандарын антропометриялық өлшемдерін зерттеп, олардың арасындағы заңдылықтарды анықтау.
Зерттеу әдістері. Зерттеулер математикалық статистика, есептеуіш техника және программалау, антропометриялық зерттеу әдістері мен құралдары қолданылып жүргізілді.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы:
- мектеп оқушыларының табандарының антропометриялық өлшемдері алынды;
- мектеп оқушылары табандарының өлшемдерінің арасындағы байланыс заңдылықтары анықталынды.

Табандардың әр түрлі патологиялық ауытқулары

Қант диабетімен ауыратын науқастардың табан аурулары

Заболевания стопы при сахарном диабете сопровождаются:
незаживающими ранами и язвами на нижних конечностях, особенно на стопе;
нарушениями чувствительности стопы, безболезненными повреждениями кожи;
поражениями мелких и крупных кровеносных сосудов, нарушением кровообращения стопы;
инфекционными заболеваниями (нагноение подкожных клеток) и др;
гангренами и ампутациями нижних конечностей.
В настоящее время в Казахстане наблюдается рост числа больных сахарным диабетом. Тяжелые осложнения сахарного диабета в большинстве случаев сопровождаются патологическими заболеваниями стопы.

Табан өлшемдерін зерттеудің ғылыми практикалық негіздері
Табанның патологиялық ауытқулары
Табанның патологиялық ауытқулары табанға түсетін күш, оның бұлшық етінің, сіңірі мен сүйегінің төзімділігіне сәйкес келмейтін бала кезде дамиды, бұған мешел ауруы, бала салмағының тым ауыр болуы т.б. қатысты болады [3].
Табан негізінен 3 бөліктег тұрады: 1 -өкше сүйектері, -2 күмбез бөлігінің сүйектері, 3 -бақай сүйектері.
Сурет 1 - Табанның құрлымы

а – жалпақ табан, б – балға тәріздес бақайлар, в – өкшенің ауытқуы, г – үлкен бақайдын ауытқуы
Сурет 2 – Табанның негізгі патологиялық ауытқулары

Антропометрлік зерттеу құралдары
Контурограф
Плантограф

Табанды антропометриялық зерттеудің заманауи құралдыры 3D сканерлер

Мектеп оқушыларының табандарын антропометриялық зерттеу

Зерттеуге Тараз қаласы, №26 Абай атындағы орта мектебінің 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 жас аралығындағы оқушыларына (қыз балаларға) жүргізіліп, келесі параметрлер анықталды: табан ұзындығы, ішкі және сыртқы шоғырдың ені, өкше ені. Табан өлшемдерін алу әдістері сурет 8 берілген.
Табан өлшемдерін алу әдістері

Антропометриялық зерттеу нәтижелері

Антропометриялық зерттеу нәтижелері

Мектеп оқушыларының табан өлшемдерінің антропометриялық заңдылықтарын анықтау
Барлық жастық топтар мен зерттелген көрсеткіштер үшін коррелиция коэффициенті жоғары болып келеді және 0,788 ден 0,98 ге дейінгі аралықты құрайды. Бұнда үлкен коррелициялық байланыс 0,90-0,96 байқалады, бірақ қарастырылған мінездемелердің өзара тәуелділігі байқалады.

Адам бойы және табан ұзындығы арасындағы байланыс. Табан ұзындығы Д (табан ұзындығы) адамның Р (рост) бойы мен тығыз корреляциялық байланысты (rху=0,75...0,85) болады.
Бұл байланыс келесі регрессия теңдіктері мен сипатталады:
Ерлер үшін Т=0,14Б+29
Әйелдер үшін Т=0,14Б+22
Ерлердің табандарының ұзындығы шамамен бойдың 15,8 %, ал әйелдердің - 15,5% тең деп есептеледі.