Д – Гипервитаминозы

Д- витаминінің шамадан тыс көбеюі бала организімінің сезгіштік қабілетін ескерместен, оны көп мөлшерде, бақылаусыз қолданған жағдайда болады.

Адамда витаминнің жетіспеуі гиповитаминоз деп аталады. Авитаминоз дегеніміз – тағамда витаминнің мүлде жетіспеуіне байланысты патологиялық күй. Бір мезгілде адам организміне бірнеше витамин түспесе, полиавитаминоз деп аталады. Гипервитаминоз – витаминдердің организмге артық мөлшерде түсуіне байланысты патологиялық жағдай. Витамерлер дегеніміз – витаминдік активтілікке ие, химиялық құрылысы жағынан витаминге ұқсас қосылыстар. Антивитаминдер деп витаминдерді жою, активтілігін төмендету немесе сіңірілуін бұзу арқылы оларды зат алмасу үрдістерінен шығаратын заттарды атайды.

Патогенезі.
Д- Гипервитаминозы көбінесе Д- витаминін, ультракүлгін сәулесін және кальций препараттарын қатар қолданғанда болады. Д гипервитаминоздық улану жасанды және аралас тамақтанатын, гипотрафиясы бар, шала туылған балаларда оңай дамиды. Д витаминінің уландыру әсері бауырға, бүйрекке, жүректің бұлшық етіне, қан тамырларына тиеді, дистрофиялық өзгерістер туғызады .

Клиникасы.
Тәбеттің төмендеуі немесе жоғалуы, салмақтың нашар қосылуы, эксикозы бар жалпы улану.Тері қабаттарының бозаруы және құрғауы, қатты шөлдеу, бауырдың және көк бауырдың ұлғаюы, тахикардия, жүрек соғысының әлсізденуі, оның шекарасының кеңеюі, ситолалық шу, іш қату немесе іш өту, денесі құрысып-тырысуы мүмкін. Қанда және кіші дәретте кальций көбейеді.

Д-витаминді жедел уланудың улылығы улы гепатит, миокардит, өткір бүйрек жеткіліксіздігі және өлім болуы мүмкін. Балалардағы созылмалы гипервитаминоз Д нефрокальцинозды, ерте атеросклерозды, созылмалы пиелонефрит пен кейінгі созылмалы бүйрек жеткіліксіздігінің дамуында қауіпті.
Гипервитаминозды болжау және алдын алу .

ДИАГНОСТИКАСЫ
Гипервитаминозды D диагнозы клиникалық және биохимиялық көрсеткіштермен расталады. Гипервитаминозды зертханалық диагностикалауда қан мен зәрдегі кальций мен фосфат деңгейлерін анықтау, сілтілік фосфатаза, сүйек метаболизмінің деңгейі. Гипервитаминоздың биохимиялық белгілері - гиперкальцемия, гипофосфатемия, гипокалемия, гипомагнеземия, кальцитониннің концентрациясын жоғарылату және паратироид гормонының төмендеуі; гипергалкурурия, гиперфосфатурия, Сулковича оң сынағы.

Ажырату диагнозы
Д гипервитаминозын ең алдымен дәрінің жанама әсерінен ажырату керек.
Жанама және токсикалық әсерлердің клиникалық көрнісіне Д витаминін қолдану
,лоқсу,құсу болғандықтан ұқсас болады.Дегенмен,жанама әсерлерге жоғарыда
Көрсетілгендей улану,нерв жүйесі өзгерістері,биохимиялық көрсеткіштер бұзылыс тен емес.
Сәби ішкен Д витаминінің жалпы мөлшері 400 000 ХБ-тен көп болмаса,ол да гипервитаминоз жоқтығына кепілдік
береді.

Д витаминіңберудімүлдемтоқтату;
1. Сатұздарыншектеу;
2. А, Е және Втобывитаминдерінтағайындау;
3. Глюкоза, тұзерітінділерін , альбумин, плазма, аскарбинқышқылы, инсулин, ККБ инфузияменжеткізу;
Диспансерлікбақылау бала 3-ке толғаншажүргізілуітиіс.

Емі.
Ем тиімділігі ауруды дер кезiнде анықтауға тығыз байланысты. Емдi ауруханада
жҥргiзу тиiмдi, оған гиперкальциемия мен токсикозға қарсы, жҥйелер мен ағзалар
жҧмысын қалпына келтiру жҽне бала организмiнiң қарсыласу қызметiн жоғарылату
шаралары жатады. Олар: 1) Д витаминiн берудi мҥлдем тоқтату; 2) емдҽмде кальций
тҧздарын шектеу; З) А, Е жене В-тобы витаминдерiн тағайындау; 4) глюкоза, тҧз
ерiтiндiлерiн, альбумин, плазма, аскорбин қышқылын, инсулин, кокарбоксилазаны кҿк
тамырға жіберу; 5) глюкокортикоидтар (1 мг/кг есебiнен преднизолон беру); б) мембрана
тҧрақтандырғыш қасиетi бар дҽрiлер қолдану (токоферол жҽне т.б.). Диспансерлiк бақылау бала 3-жасқа толғанша жүргізіледі.