АІТ жоғарғы бөлігінің қан кетуінде көрсетілетін шұғыл көмек

Ас қорыту жолдарынан қан кету синдромы жедел медициналық көмек көрсетуді қажет етеді. Бұл жағдай уақытында диагноз дер мезгілде қойлып,ем жасалуы керек екенін әр дәрігер, және соның ішінде педиатр-дәрігер асқазан ішек жолдарвның қансырау кезінде ем жасау әдістерін толық меңгеруі керек.
Кіріспе:

Асқазан ішек жолдарынан қан кету:
Жедел
Созылмалы

Асқазан ішек жолдарынан қан кетудің клиникалық түрлері:
АІЖ – ның жоғарғы бөлімдерінен:
-Асқазан немесе он екі елі ішек жарасы
-Өңештің варикозды кеңейген веналарынан қан кету
-Шырышты қабаттың эрозивті – жаралы зақымдалуы (стресстік, дәрілік, азотемиялық)
-Мэллори –Вейсс синдромы
-Өңеш, асқазан, он екі елі ішек ісіктері
-Ангиомалар
АІЖ – ның төменгі бөлімінен:
-Дивертикулит немесе меккель диверертикулиті
-Тоқ ішек ісіктері және полиптері
-Ангиодисплазия
-Спецификалық емес жаралы колит және Крон ауруы
-Геморрой
-Инфекциялық ауруы

Этиология:
Жиі қан кету мына себептермен шарттанған:
-Тамыр қабырғасында патологиялық процесс дамуына байланысты деффект (жедел немесе созылмалы жарадан аррозивты қан кету, ыдыраушы ісік)
-Тамыр қабырғасының өткізгіштігінің нашарлауы (авитаминоз, жедел инфекциялық сырқат, анафилаксия, сепсис, интоксикация)
-Бауыр циррозы кезіндегі өңештің кеңейген веналарынан және асқазаннан қан кету
-Өңеш және асқазанның шырышты кабатының жыртылуынан қан кету (Меллори –Вейсс синдромы)

Клиникалық көріністері :
Жалпы белгілері :
Жалпы әлсізідк
Селкостык
Көз алдында шіркей көрінуі
Суық тер
Коллапс
Бас айналу
Құлақта шуыл
Көз алдында қарауыту
Ентігу
Жүрек қағу
Жергілікті белгілері :
Қан құсу( гематомезис) – құсық массаларымен өзгерген (қою кофе тәрізді құсық) немесе өзгермеген қанның шығуы . Асқазаннан , өңештен, ұлтабардан қан кеткенде байқалады .
Мелена – нәжіспен өзгерген каннын шығуы(сұйык кара нәжіс). Ұлтабардан және асказаннан көлемі 500 мл және одан көп профузды кан кеткенде байқалады.
Гематохезия – нәжіспен ал кызыл каннын шығуы.

Ауырлық дәрежесін бағалау:
II дәрежесі – жалпы жағдайы орташа ауырлықты, әлсіздік, бас айналу, талмалық жағдай , тері жабындарының бозғылттығы, айқын тахикардия; АҚҚ 90 мм сын.бағ. төмендеген; Нb - 80 г/л; АҚК-ң дефициті нормадағыдан 15% құрайды
III дәрежесі - жалпы жағдайы ауыр , тері жабындары бозғылт, суық жабысқақ тер; науқас есінеп, су ішуге сұрайды (шөлдеу); пульсі жиі, жіп тәрізді, АҚҚ 60 мм сын.бағ. төмендеген; Нb - 50 г/л; АҚК-ң дефициті нормадағыдан 30 % құрайды.
I дәрежесі – жалпы жағдайы қанағаттанарлық; шамалы тахикардия; АҚҚ өзгермеген; Нb > 100 г/л; АҚК-ң дефициті нормадағыдан >5% көп.
IV дәрежесі - жалпы жағдайы өте ауыр, агоналдымен шектесуде, есін ұзақ уақыт жоғалтутері жабындары бозғылт, суық жабысқақ тер; науқас есінеп, су ішуге сұрайды (шөлдеу); пульсі жиі, жіп тәрізді, АҚҚ 60 мм сын.бағ. төмендеген; Нb - 50 г/л; АҚК-ң дефициті Нормадағыдан >30 % құрайды

Асқазаннан қан кетуде жедел көмек

Асқазан-ішектен қан кетуге күмәнданғанда науқасты хирургиялық стационарға жатқызады. Тасымалдауды, носилкада жатқан күйде жүзеге асырады.
Шұгыл фиброгастродуоденоскопия, зертханалық тексеру, науқасты физикалық тексеруден кейін консервативті терапияның қолайлы көлемі және оперативті араласудың көрсеткіштері мен шұғылдығы анықталады.

Госпитализация алдындағы ем: ЖЖ –нің негізгі мақсаты науқасты хирургиялық бөлімге жеткізіп, оны госпитализациялау. АҚ жәнеТАЖ мониторингке алып оны қадағалау керек, витальды функцияларын сақтау.
Геморрагиялық шок көріністері (қалтырау, суық тер, тамыр толуыны төмендеуі, тахикардия, гипотония) болған жағдайда тамыр ішіне тамшылатып сұйқтық енгізуді бастау: гидроксиэтилкрахмал 400 мл, глюкоза ерітіндісі 5 % - 400 мл, натрий хлорид ерітіндісі 0, 9 % - 400 мл.
Егер геморрагиялық шок көріністері болмаса. Онда инфузионды терапияны бастамаған жөн.
АІЖ жоғарғы бөлімінен қан кету болса:
- Тамыр ішіне баяу 2 мин барысында фамотидин 20 мг (1 ампуланы алдын ала 5 – 10 мл 0,9% нартий хлорид ерітіндісімен араластыру ).
- Тамыр ішіне тамшылатып октреотид 0, 1 мг (сома – тостатин аналогы)
- Фибринолиз активациясы фонында: т/і тамшылатып амнокапрон қышқылы 5 % - 100 мл

Хирургиялық емі:
Жаралы қан кетулерде шұғыл, жедел және жоспарланған операция түрлерін ажыратады.
Шұғыл операция қан тоқтату және жарадағы тромбыларға (тұрақсыз гемостаз) бірінші-екінші тәулікте,сонымен қатар қан кету қайталанғанда стационарда жасалады.
Жоспарлы оперция тұрақты гемостазда, үлкен емес жараларда, тромбтар мен қан жоғалтудың жеңіл дәрежесінде қолданылады.

Массивті қан кету
Колоноскопия, асқазан-ішек жолының жоғарғы бөлімдерінің эндоскопиясы
(-) Қан кету көзі болмаса
Ангиография
Оперативті ем
(-) Қан кету көзі болмаса
Интраоперациялық эндоскопия
Қан кету көзін анықтағанда
Сәйкес ем
Қан кету көзін анықтағанда
Қан кету көзін анықтағанда

Операцияның негізгі мақсаты қанкетуді тоқтату.
Асқазан жарасынан қан кетіп тұрғанда: бағаналы ваготомия+асқазанның экономды резекциясы + Ру бойынша гастроеюналды анастомоз немесе Бильрот 1. әлсіз науқастарды - бағаналы ваготомия+жараны ойып алумен гастртомия және пилоропластикамен. Ауыр науқастарда – қансырап тұрған тамырды тігумен гастротомия, немесе жараны ойып алып тігу.

Ұлтабардың жарасынан қан кетіп тұрғанда: бағаналы ваготомия немесе селективті проксималды ваготомия + қансырап тұрған тамырды тігу мен пилоропластика. Асқазан мен ұлтабардың қосарласқан жараларында бағаналы ваготомия + антрумэктомия + Ру бойынша анастомоз.
Мэллори-Вейс синдромында Блэйкмор зондымен тампонада. Гастротомия, шырышты қабат дефектісін тігу. Склерозотерапия.
Шунттаушы операциялар (портокавалды, спленореналды, мезокавалды шунтар және т.б. анастомоздар)

Қорытынды:
Ас қорыту жолдарынан қан кету синдромы жедел медициналық көмек көрсетуді қажет етеді. Бұл жағдай уақытында диагноз дер мезгілде қойлып,ем жасалуы керек екенін әр дәрігер, және соның ішінде педиатр-дәрігер асқазан ішек жолдарвның қансырау кезінде ем жасау әдістерін толық меңгеруі керек.