Nagłe zatrzymanie krążenia

Nagłe zatrzymanie krążenia (cardiac arrest, N.Z.K.)
przerwanie mechanicznej czynności serca wywołane przyczyną nagłą – potencjalnie odwracalną

Sercowe przyczyny N.Z.K.
zawał serca
zaburzenia rytmu (blok p – k itp.)
porażenie prądem elektrycznym
zaburzenia elektrolitowe
przedawkowanie leków (naparstnicy, beta – blokerów itp.)
tamponada serca

Krążeniowe przyczyny N.Z.K.
wstrząs
? hipowolemiczny
? urazowy
? kardiogenny
? septyczny
? anafilaktyczny
zator płucny
przedawkowanie leków

Oddechowe przyczyny N.Z.K.
zaburzenia funkcji płuc
niedrożność dróg oddechowych
zachłyśnięcie
zaburzenia CUN
zatrucia
przedawkowanie leków
porażenia nerwowo – mięśniowe

Rozpoznanie N.Z.K.
Brak tętna na tętnicy szyjnej
Natychmiast rozpocznij sztuczny oddech i masaż serca bez zastanawiania się nad przyczyną N.Z.K.
oraz:
☞ utrata przytomności – 10 – 20 sek.
☞ zatrzymanie oddechu – 15 – 30 sek.
☞ szerokie nie reagujące źrenice – 60 – 90 sek.

Czynnik czasu
szansa pełnej reanimacji – gdy od N.Z.K. < 3 – 4 min
5 – 10 min różny stopień uszkodzenia CUN (wypadnięcie poszczególnych funkcji, przejście w stan wegetatywny, śmierć mózgu) – chyba, że szczególne warunki np. hipotermia

Kolejność czynności BLS przy N.Z.K.
Gdy objawy N.Z.K.
płaskie ułożenie na twardym podłożu
oczyszczenie dróg oddechowych
dwa oddechy usta – usta (usta – nos)
gdy brak tętna na tętnicy szyjnej pełna resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Stopnie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (CPR)
podstawowe czynności resuscytacyjne (BLS – basic life support) może wykonać każdy dorosły człowiek w najprostszych warunkach
A (airway) – udrożnienie dróg oddechowych
B (breathing) – sztuczny oddech
C (circulation) – masaż serca
zaawansowane czynności resuscytacyjne (ALS – advanced life support) podejmuje przeszkolony personel medyczny

Pozycja bezpieczna
⮚ jeśli poszkodowany musi pozostawać w pozycji bezpiecznej dłużej niż 30 minut powinien zostać obrócony na drugi bok

A: drożność dróg oddechowych
Przywrócenie:
szybkie sprawdzenie jamy ustno-gardłowej i usunięcie ciał obcych
odchylenie głowy do tyłu i uniesienie podbródka
ewentualnie rękoczyn Esmarcha
Utrzymanie:
rurka ustno-gardłowa (Guedela, May’o)
rurka nosowo-gardłowa (Wendla)
intubacja dotchawicza

B: sztuczne oddychanie
Bez przyrządowe:
usta – usta
usta - nos
Przyrządowe:
worek samorozprężalny (AMBU) z ewentualnym dopływem O2
Dwa wstępne oddechy
Każdy oddech ratowniczy powinien być wykonywany przez 1 sek.

C: masaż serca
Zewnętrzny masaż serca – efekt krążenia krwi osiągany przez:
ściskanie serca między mostkiem a kręgosłupem
wzrost ciśnienia wewnątrz klatki piersiowej

Sposób wykonywania sztucznego masażu serca:
pacjent na twardym podłożu – płasko
ratownik klęczy obok pacjenta
miejsce ucisku – środkowa część mostka
ucisk wywierany pionowo, przy wyprostowanych łokciach, dłonie ułożone jedna na drugiej z uniesionymi palcami
ucisk na głębokość około 4 cm
czas trwania ucisku i przerwa jednakowe

Ocena skuteczności
zwężenie źrenic
zmiana zabarwienia powłok
wyczuwalne tętno na tętnicy szyjnej przy każdym uciśnięciu mostka
Skuteczność masażu można zwiększyć unosząc kończyny dolne pacjenta

Podstawowe czynności resuscytacyjne należy kontynuować aż do:
przywrócenia akcji serca i oddechu
przejęcia resuscytacji przez profesjonalny zespół
wyczerpania ratownika

Możliwe powikłania zewnętrznego masażu serca:
złamania żeber i mostka – ok. 30% wszystkich resuscytacji
uszkodzenie wątroby, śledziony, serca lub odma opłucnowa