Բժշկական էթիկա եվ դեոնտոլոգիա

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱ ԵՎ ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱ

ԷԹԻԿԱ
ԷԹԻԿԱՆ կամ ԲԱՐՈՅԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ փիլիսոփայության բաժին է, որը զբաղվում է բարոյական տեսանկյունից վարքագծի ուսումնասիրությամբ, համակարգմամբ և ներկայացմամբ: ԷԹԻԿԱ տերմինն առաջացել է հունարեն «ἠθικός» բառից, որը նշանակում է «սովորություն»:

ԷԹԻԿԱ
ԷԹԻԿԱՆ հետազոտում է մարդկային բարոյականության հետ կապված բարու և չարի, ճշտի և սխալի, առաքինության և արատի, արդարության և հանցանքի խնդիրները:

Ի՞ՆՉ ԷԹԻԿԱՆ…
ԷԹԻԿԱՆ նույնը չէ, ինչ զգացմունքը
ԷԹԻԿԱՆ կրոն չէ
ԷԹԻԿԱՆ չի հետևում օրենքին
ԷԹԻԿԱՆ չի համապատասխանում մշակույթով ընդունված կանոններին
ԷԹԻԿԱՆ գիտություն չէ
ՉԷ

ԷԹԻԿԱՆ բարոյական սկզբունքներ են
Ի՞նչն է լավ և ի՞նչն է վատ
Ի՞նչն է ճիշտ և ի՞նչն է սխալ
Հիմնված է արժեհամակարգի վրա
ԷԹԻԿԱԿԱՆ կանոնները ունիվերսալ չեն – կախված են հասարակության ենթամշակույթից:
Ի՞ՆՉ ԷԹԻԿԱՆ…
Է

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱ
ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱՆ ուսմունք է բուժաշխատողների* բարոյական սկզբունքների և վերջիններիս դերի մասին:
Հիպոկրատը կամ Հիպոկրատեսը (հունարեն՝ Ιπποκράτης, Hippokrates), ծնվել է մ.թ.ա. մոտավորապես 460 թվականին, Կոս կղզում, մահացել է մ.թ.ա. մոտավորապես 377թվականին հունական Լարիսա քաղաքում, անտիկ հույն բժիշկ, փիլիսոփա, բժշկության ռեֆորմատոր, համարվում է բժշկության հայրը։
*ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱՅԻ և ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱՅԻ սկզբունքները և կանոնները հավասարաչափ տարածվում են թե՛ բժիշկների, թե՛բուժքույրերի վրա: ԲԺԻՇԿ կամ ԲՈՒԺՔՈՒՅՐ անվանումները ամենևին տարբերակում չեն մտցնում ներկայացման ոգու և գաղափարի մեջ:

Նիկոլաս Տուլպիուս (1593-1674)
Հոլանդացի վիրաբույժ, Ամստերդամի քաղաքապետ:
Լուսավորելով ուրիշներին՝ այրվում եմ…
Ծառայելով
ուրիշներին՝
սպառվում եմ…

ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱ
ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱՆ հունարեն «δέον» բառից է, որը նշանակում է «պարտավոր է», «պետք է», այն ուսմունք է պարտքի և պարտականության մասին:

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱ
Լյուկ Ֆիլդս «Բժիշկը», 1891թ.
ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱՆ բարոյագիտական կանոնների և սկզբունքների համալիր է, որոնցով առաջնորդվում է բուժաշխատողն իր մասնագիտական գործունեության ընթացքում:

ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱԿՆԱՐԿ
Թոմաս Իքինս «Բժիշկ Էգնյուի կլինիկան», 1889թ.
ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱՆ ամփոփ ներկայացված է Հիպոկրատի երդման մեջ և զետեղված բժիշկներին հղված նրա ցուցումներում:

Երդվում եմ բժշկության աստված Ապոլլոնի, առողջության հովանավոր Ասկլեպիասի և այլ աստվածների ու դիցուհիների անունով՝ նրանց վկայակոչելով, որ ես կկատարեմ այս երդումը և գրավոր պարտականությունը, որքան ներեն ուժերս ու թելադրի խիղճս։
Բժշկության արվեստ ինձ սովորեցնող ուսուցչիս երդվում եմ պաշտել ծնողներիս հավասար, նրա հետ կիսել իմ ողջ կարողությունը ու հոգալ նրա կարիքները, նրա որդիներին համարել իմ եղբայրները, և եթե նրանք կամենան, սովորեցնել բժշկական արվեստ անվարձահատույց և առանց գրավոր պայմանագրի։ Իմ բոլոր գիտելքիները, դասախոսությունները և այլ դասավանդման եղանակները երդվում եմ հաղորդել իմ որդիներին, իմ ուսուցչի որդիներին, աշակերտներիս ու նրանցից բացի ոչ ոքի։
Երդվում եմ օգնել հիվանդներին խղճիս համաձայն, որքան ներեն ուժերս՝ խուսափելով նրանց որևէ վնաս կամ չարիք պատճառելուց։
Երդվում եմ երբեք ոչ ոքի չտալ մահաբեր թույն կամ աջակցել այդ գործում, ով էլ որ խնդրի այդ մասին։ Երդվում եմ նույնպես երբեք չտալ կանանց վիժեցնող դեղամիջոց։
Երդվում եմ լինել բարոյապես մաքուր ու բարեպաշտ առօրյա կյանքում և արվեստիս մեջ։
Երդվում եմ երբեք չկատարել կտրվածքներ քարային հիվանդությամբ տառապող մարդկանց, այն թողնելով այդ գործով զբաղվող մարդկանց։
Ինչ տուն էլ որ ես մտնեմ, երդվում եմ այդ անել միայն հիվանդի բարօրության համար, զերծ մնալով որևէ անարդար գործից, սեռական կապերից կանանց կամ տղամարդկանց հետ, միևնույն է, լինեն նրանք ազատ թե ստրուկ, և այլ արատներից։
Ինչ էլ որ ես տեսնեմ կամ լսեմ իմ բժշկական գործունեության ընթացքում կամ նրանից դուրս, մասնավոր կյանքում, որ չպետք է հրապարակ հանվի, երդվում եմ լռության մատնել ու այն համարել սրբազան գաղտնիք։
Եթե այս երդումը ես բարեխղճորեմ կատարեմ ու այն երբեք չդրժեմ, թող ինձ բաժին ընկնի երջանկություն կյանքում, հաջողություն արվեստիս մեջ, և մարդկանց հարգանքը հավիտյանս հավիտենից։ Իսկ եթե ես դրժեմ երդումս, թող ինձ բաժին ընկնի դրա հակառակը։
ՀԻՊՈԿՐԱՏԻ ԵՐԴՈՒՄԸ
Տեքստը՝ հունարեն բնագրով և հայերեն
«Ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν, καὶ Ἀσκληπιὸν, καὶ Ὑγείαν, καὶ Πανάκειαν, καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ ξυγγραφὴν τήνδε. Ἡγήσασθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖσι, καὶ βίου κοινώσασθαι, καὶ χρεῶν χρηίζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ ωὐτέου ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινέειν ἄῤῥεσι, καὶ διδάξειν τὴν τέχνην ταύτην, ἢν χρηίζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ ξυγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς λοιπῆς ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσασθαι υἱοῖσί τε ἐμοῖσι, καὶ τοῖσι τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθηταῖσι συγγεγραμμένοισί τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί. Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν. Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε. Ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω. Ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν. Οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε. Ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων. Ἃ δ' ἂν ἐν θεραπείῃ ἢ ἴδω, ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπηίης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλέεσθαι ἔξω, σιγήσομαι, ἄῤῥητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα. Ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ ξυγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον. παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκοῦντι, τἀναντία τουτέων»

ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱԿՆԱՐԿ
Բժիշկը պետք է ընդունի իր պատասխանատվությունը ինչպես հիվանդի, այնպես էլ հասարակության, այլ բուժաշխատողների և սեփական անձի հանդեպ:
ԷԹԻԿԱՅԻ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ օրենք չեն, այլ վարքի ստանդարտներ, որոնցով պայմանավորվում է բժշկի առաքինի կեցվածքը:

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱՅԻ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ
ԱՆՎՆԱՍՈՒԹՅՈՒՆ
ՕԳՏԱԿԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Պացիենտն իրեն վերաբերող առողջապահական միջամտությունների ու միջոցառումների վերաբերյալ ազատորեն կարծիք և տեսակետ հայտնելու, ինչպես նաև գործելու իրավունք ունի:

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Որպեսզի պացիենտը կարողանա լիովին հիմնավորված որոշում կայացնել, պետք է հասկանա և՛ միջամտության բոլոր ռիսկերն ու առավելությունները, և՛ հաջող ելքի հավանականությունը:
Պետք է միշտ հարգել պացիենտի ինքնուրույն որոշում կայացնելու իրավունքը:

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Նման հարգանքը ոչ միայն վերաբերմունքն է անձի հանդեպ, այլև գործողության մի ձև, որը նպատակ ունի բացահայտել և խրախուսել պացիենտի ինքնուրույն գործելակերպը:
Ինքնավար անձն ազատորեն կարող է օրինապահ կամ հավատարիմ մնալ իր պարագայում հնարավոր վնասաբեր հետևանքներով հղի կրոնական հավատալիքներին:

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Պացիենտը պետք է պարզորոշ կերպով տեղեկացված լինի բուժական գործողությունների հնարավոր բացասական հետևանքների մասին:
Հին հույն բժիշկ Գալենը (ապրել է մ.թ. 130-220 թվականներին), այն ժամանակների բժշկագիտության մեծագույն սյուներից էր, և այսօր էլ նրա ուսմունքը չի կորցրել իր գործնական հմայքը:

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Հիվանդին օգտակար լինելու գաղափարով տոգորված բժիշկը կարող է մեծ ցանկություն ունենալ միջամտելու՝ բացարձակապես վստահ լինելով, որ իր գործողություններն ակնհայտ դրական ազդեցություն պետք է ունենան: Սակայն, նա պարտավոր է հարգել պացիենտի ինքնուրույն որոշում կայացնելու իրավունքը, խուսափել վնասելուց և ջանալ օգտակար լինել:

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Մանկական տարիքի պացիենտի հետ գործ ունենալիս պետք է հարգել վերջինիս ինքնավարությունը, խուսափել վնասակար գործողություններից և նպատակ ունենալ օգտակար լինել:
Անչափահաս պացիենտին օգտակար լինելու ձգտումը պետք է գերակա լինի ծնողների կամ խնամակալների որոշում կայացնելու ինքնավարության հանդեպ:

ՕԳՏԱԿԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Բժիշկը պետք է գործի պացիենտի լավագույն շահերից ելնելով` ցանկացած միջամտություն պետք է ուղղված լինի հիվանդին օգտակար լինելուն:
Այդ նպատակով բուժաշխատողը պետք է մշտապես կատարելագործի մասնագիտական իր մակարդակը, ինչպես նաև հաշվի առնի պացիենտի յուրահատկությունները:

ԱՆՎՆԱՍՈՒԹՅՈՒՆ
«Նախ և առաջ՝ մի՛ վնասիր» - բժշկահայր Հիպոկրատի առաջին պատվիրանն է: Վստահ եղեք, որ միջամտությունը չի վնասում ո՛չ հիվանդին, ո՛չ էլ այլոց:
Երբ միջամտությունը դրական արդյունքի է հանգեցնում, սակայն, միաժամանակ նաև պոտենցիալ վտանգավորություն է պարունակում, ապա նման վիճակը կոչվում է «կրկնակի էֆեկտ»:

ԱՆՎՆԱՍՈՒԹՅՈՒՆ
«Կրկնակի էֆեկտի» օրինակ.
- մահացող հիվանդին ցավազրկման նպատակով մորֆին է ներմուծվում, ցավը մեղմանում է, սակայն, շնչական կենտրոնի ընկճման արդյունքում արագանում է մահվան պրոցեսը…:

ԱՆՎՆԱՍՈՒԹՅՈՒՆ
Բժիշկը պարտավոր է չնշանակել այն դեղամիջոցը, որն իր կարծիքով կարող է վնասակար լինել:
Շատերն այս դրույթը մեկնաբանում են որպես էվթանազիայի բացառման միջոց:
Էֆթանազիա (հունարեն՝ ευθανασία - լավ մահ), անբուժելի հիվանդությամբ տառապող մարդուն՝ ցավերից ազատելու նպատակով կյանքից զրկելն է։
Էֆթանազիայի արդի վիճակը Եվրոպայում.
Ակտիվ էֆթանազիան օրինական է Օժանդակությունը ինքնասպանությանը թույլատրված է Պասիվ էֆթանազիան օրինական է Էֆթանազիան անօրինական է Օրինական դաշտը միանշանակ չէ Էֆթանազիայի վիճակն անորոշ է

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԱՆՓՈՒԹՈՒԹՅՈՒՆ
Բուժաշխատողի կողմից իրականացվող գործողություն կամ էլ գործողության բացակայություն, ինչը, շեղված լինելով բուժական համընդհանուր ընդունված ստանդարտներից, վնաս է հասցնում պացիենտին:

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՍԽԱԼ
Բուժաշխատողի մասնագիտական գործունեության ընթացքում ոչ չարամիտ մոլորության հետևանքով կատարած և պացիենտին վնաս պատճառած արարք, եթե, իհարկե, տվյալ պարագայում բացառվում են անփութությունը կամ անպարտաճանաչությունը:
Ս Խ Ա Լ

ԱՐԴԱՐԱԴԱՏՈՒԹՅՈՒՆ
Առողջապահական համակարգը պետք է սահմանի, հսկի և պահանջի հավասար ու արդար մոտեցումների կիրառում բուժական ծառայությունների կարիք ունեցող բոլոր անձանց հանդեպ:
Տվյալ դրույթն առավել կարևորվում է հատկապես սահմանափակ ռեսուրսների պարագայում, երբ պետք է գործի «ԱՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՀԱՎԱՍԱՐՈՒԹՅՈՒՆ» սկզբունքը:

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԷԹԻԿԱՅԻ ԵՎ ԴԵՈՆՏՈԼՈԳԻԱՅԻ ԲԱԺԻՆՆԵՐԸ
Բուժաշխատողի և պացիենտի փոխհարաբերությունները
Բուժաշխատողի փոխհարաբերությունը պետության հետ
Բուժաշխատողի փոխհարաբերությունը գործընկերների հետ
Բուժաշխատողի փոխհարաբերությունը հիվանդի հարազատների հետ
Բուժաշխատողի վերաբերմունքն իր անձի հանդեպ

ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ ԲԺՇԿՈՒԹՅԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ
«ՄԻ՛ ՎՆԱՍԻՐ» - Հիպոկրատ
«ԲԱՐԻՔ ԳՈՐԾԻ՛Ր» - Պարացելս
«ՊԱՐՏՔԻ ԶԳԱՑՈՒՄ»
«ՏԵՂԵԿԱՑՎԱԾ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆ» - Բիոէթիկա

ՏԵՂԵԿԱՑՎԱԾ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԸ
Տեղեկության տրամադրում
Համաձայնության ձեռքբերում (ստացում)
ԲԺԻՇԿԸ ՊԱՐՏԱՎՈՐ Է ՏԵՂԵԿԱՑՆԵԼ
Նախատեսվող միջամտության/բուժման բնույթի և նպատակի մասին
Վերջիններիս էական ռիսկերի և հնարավոր բարդությունների մասին
Այլընտրանքային բուժման մասին

ՏԵՂԵԿԱՑՎԱԾ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹՅԱՆ ՆՄԲԿ-ում ԿԻՐԱՌՎՈՂ ՏԱՐԲԵՐԱԿԸ

ՅԱԹՐՈԳԵՆԻԱ
Հիվանդություն կամ վիճակ, որն առաջանում է բժշկական միջամտության անցանկալի կամ անբարենպաստ ազդեցության հետևանքով և հանգեցնում օրգանիզմի ֆունկցիաների այս կամ այն աստիճանի խաթարման, հաշմանդա-մության և, նույնիսկ, մահվան:
Հին հունարեն՝ ἰατρός «բժիշկ» + γενεά «ծնունդ»

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԳԱՂՏՆԻՔ
Բժշկական, իրավական, սոցիալ-էթիկական հասկացություն, որն արգելում է բուժաշխատողին երրորդ անձանց հիվանդի առողջական վիճակի, հետազոտությունների արդյունքների, ախտորոշման, հենց բժիշկի դիմելու փաստի և անձնական կյանքի մասին տեղեկություններ հայտնել, որոնք ստացվել են քննությունների և բուժման ընթացքում։

ԲՈՒԺՔՈՒՅՐԸ ԲՈՒԺԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ
ԲՈՒԺՔՈՅՐԸ որևէ երկրում բուժքույրական հիմնական ուսումնական ծրագրով պատրաստված անձ է, ով բավարար որակավորում և այդ երկրում հիվանդների բուժքույրական խնամքն իրականացնելու իրավունք ունի:
Համաձայն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության 1967թ. սահմանման.

ԲՈՒԺՔՈՒՅՐԸ ՊԵՏՔ Է
Պարտաճանաչորեն կատարի իր պարտականությունները:
Միշտ հավաքված, հանգիստ, հավասա-րակշռված լինի, աշխատի առանց նյարդայնության և խառնաշփոթի:
Հիվանդի վիճակի վատացման դեպքում խուճապի չմատնվի:
Գործի հստակ և վստահ:
Ունենա պատշաճ արտաքին տեսք:

ՄԵՐ ԲՈՒԺՔՈՒՅՐԵՐԸ

ԲՈՒԺՔՈՒՅՐԸ ՉՊԵՏՔ Է
Հիվանդին և նրա հարազատներին հիվանդության բնույթի վերաբերյալ տեղեկություն տրամադրի և հայտնի հետազոտության արդյունքների մասին :
Մեկնաբանի լաբորատոր և գործիքային քննությունների արդյունքները:
Քննարկի կամ քննադատի բժիշկների մասնագիտական մակարդակը և կատարած նշանակումները:

ՆՐԱՆՑ ԲՈՒԺՔՈՒՅՐԸ

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ԷԹԻԿԱԿԱՆ ԿՈԴԵՔՍԻ ԱՆԿՅՈՒՆԱՔԱՐԱՅԻՆ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԻՑ
Գթասրտություն
Հանդուրժողականություն
Հարգանք մարդու հանդեպ
Մասնագիտական ինքնակրթություն
Թիմային աշխատանքի ունակություն

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԲՈՒԺՔՈՒՅՐԵՐԻ ԷԹԻԿԱԿԱՆ ԿՈԴԵՔՍԸ

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ* «DRESS CODE»
«ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ» Բժշկական Կենտրոնում կիրառվող «ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔ» արձանագիրը
* Հոդվածը հավելվել է նաև պահվածքի որոշ դրույթներով, որոնք, մեր կարծիքով, տրամաբանորեն առնչվում են արձանագրի գաղափարին:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Պատշաճ արտաքին տեսքի ստանդարտները համընդհանուր են Կենտրոնի բոլոր բաժանմունքների միջին բուժանձնակազմի համար, եթե որևէ ստորաբաժանման աշխատակարգով այլ բան նախատեսված չէ:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Ստանդարտ կարգից տարբերվող պահանջները հիմնականին զուգահեռ պետք է պահպանվեն համապատասխան ստորաբաժանումներում աշխատող միջին բուժանձնակազմի կողմից:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Պարտադիր է Կենտրոնի կողմից հաստատված, լուսանկարի առկայությամբ, անվան և զբաղեցրած պաշտոնի նշումով կրծքանշանի մշտական կրումը:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Հագուստը պետք է լինի կոկիկ և մաքուր, պարկեշտ ձևվածքի ու գույների պահպանմամբ:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Անթույլատրելի է հագուստի վրա զենքի, ալկոհոլային խմիչքների, ծխախոտի, թմրանյութերի, բռնության կամ ինտիմ հարաբերությունների վերաբերյալ լոգոտիպերի և գրառումների առկայությունը:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Նմանօրինակ հագուստի առկայության դեպքում պարտադիր է բժշկական խալաթի կրումը:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Աշխատանքային պարտականությունները կատարելու ընթացքում համազգեստի կրումը պարտադիր է: Երկու մասից բաղկացած՝ այսպես կոչված «վիրաբուժական համազգեստը» կրում է միայն հատուկ նշանակության անձնակազմը որոշակի աշխատանքային տարածքներում (օրինակ՝ վիրահատարան կամ դրան հավասարեցված ֆունկցիոնալ միավոր):

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Գուլպայի կրումը միշտ պարտադիր է: Կոշիկը պետք է լինի ցածր կրունկով, հարմար աշխատանքային գործունեության համար, առանց խոշոր անցքերի: Սանդալների կրումը արգելվում է:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Անմիջականորն հիվանդի խնամքով զբաղվող բուժքույրերը չպետք է կրեն արհեստական եղունգներ և/կամ եղունգի լցանյութեր օգտագործեն: Բնական եղունգների երկարությունը չպետք է գերազանցի 6մմ-ը, գերադասելի է կարճ կտրածը: Եղունգի լաքը թույլատրելի է, քանի դեռ այն ամբողջական շերտով է և չի փշրվում:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Օծանելիքի և օդեկոլոնի կիրառում հիվանդի հետ աշխատող բուժքրոջը չի թույլատրվում: Շպարը պետք է համեստ լինի:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Մազերը պետք է կոկիկ ու խնամված լինեն: Երկար մազերը պետք է հավաքված լինեն դեպի ետ և/կամ վեր լինեն ուսերից: Գլխարկներ և գլխաշորեր չեն թույլատրվում, բացառությամբ բժշկական կամ կրոնական նպատակներով կրելուց:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Զարդերի կրումը պետք է հասցվի նվազագույնի: Դրանք չպետք է խանգարեն աշխատանքին և անվտանգությանը, ինչպես նաև սեփական ու այլ անձանց առողջությանը վնասելու պատճառ հանդիսանան:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
Անթույլատրելի է հիվանդի ու նրա հարազատների ներկայությամբ ուտելը, խմելը, ծամոն ծամելը, բարձր խոսելը**:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
* * Պարտադիր է նաև բժշկական էթիկայի և դեոնտոլոգիայի կանոնների պահպանումը աշխատանքային հարաբերություններում:

ԲՈՒԺՔՐՈՋ ՊԱՏՇԱՃ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏԵՍՔԸ «DRESS CODE»
1. Որոշ կետերում արձանագրված սկզբունքները բացի միջին բուժանձնակազմից պարտադիր են նաև հիվանդների խնամքին և բուժմանը մասնակից մյուս աշխատակիցների համար (բժիշկներ, կրտսեր բուժաշխատողներ, լաբորանտներ, տեխնիկներ):
2. Համեստ և պարկեշտ արտաքին տեսքը ցանկալի է նաև ոչ բուժական ծառայությունների աշխատակիցների համար:
3. Առաջարկելի տարբերակ է ստորաբաժանումներում միանման արտահագուստի կամ համազգեստի կրումը:
4. Տղամարդ բուժաշխատողները պետք է սափրված լինեն կամ ունենան հարդարված մորուք:
5. Անթույլատրելի է բուժական ստորաբաժանումներում ծխելը և ալկոհոլային ըմպելիք օգտագործելը:
6. Անթույլատրելի է ծխախոտի, ալկոհոլի և այլ սուր կամ տհաճ «բուրմունք» արձակող բուժաշխատողի շփումը հիվանդների ու նրանց հարազատների հետ: